Background

Waarom is de Sinaï plots een mijnenveld geworden?

De plotselinge explosie van geweld heeft de situatie in de Sinaï op scherp gezet. Wat op het eerste gezicht lijkt op een schermutseling tussen het Egyptische leger en enkele extremistische groeperingen, is feitelijk een mijnenveld vol diplomatieke en politieke valkuilen.

Sacha Kester
De vermoorde Egyptische grenswachten worden begraven Beeld afp
De vermoorde Egyptische grenswachten worden begravenBeeld afp

De situatie is nauw verbonden met de relatie tussen Egypte en Israël, maar ook die tussen Egypte en de Hamas-regering op de Gazastrook. Bovendien is het een nieuwe bron van spanning tussen het Egyptische leger en de nieuwe regering.

Afgelopen nacht heeft het Egyptische leger luchtaanvallen in de Sinaï uitgevoerd, waarbij zeker twintig mensen om het leven zijn gekomen. 'Terroristen', aldus het leger. Terroristen die eerder deze week zestien Egyptische grenswachten hebben vermoord, en dinsdag verschillende checkpoints hebben beschoten.

Na de aanval op zondag werd al duidelijk dat het Egyptische leger terug zou slaan. De grensovergang met Israël werd voor onbepaalde tijd gesloten, evenals de weg naar het gebied. Het leger probeert de smokkeltunnels te verzegelen en volgens een correspondent van Reuters is er zwaar materieel naar het gebied vervoerd. Bewoners vertellen dat ze rond middernacht geweervuur hoorden, en dat hun telefoonlijnen en internet plotseling werden afgesloten. Kort daarna vond de raketaanval plaats.

Dodelijk en brutaal
De aanval op de grenswachten was de dodelijkste en de brutaalste actie in dit gebied in decennia. Het is bovendien voor het eerst sinds de Jom Kipoer-oorlog van 1973 dat het Egyptische leger raketten in de Sinaï afvuurt - wat indertijd een poging was om het schiereiland op Israël te heroveren.

Volgens de vredesovereenkomst die in 1979 is gesloten, mag het Egyptische leger maar mondjesmaat in de Sinaï aanwezig zijn en moeten elke activiteit worden besproken met Israël.

Wat betreft de huidige situatie, lijken het Egyptische leger en Israël op één lijn te zitten: beide noemen de gewapende groeperingen in het gebied 'terroristen' en Jeruzalem heeft ingestemd met zowel de raketaanval, als de troepenopbouw langs de grens. Amos Gilad, een hoge official van het Israëlische ministerie van Defensie zei woensdag op Israël Radio dat Egypte vastbesloten was om 'orde in de Sinaï te brengen'. 'Als zij deze dreiging niet met wortel en al uitroeien, zullen de aanvallen blijven voortduren.'

Een verklaring van het Egyptische leger luidde nagenoeg hetzelfde. 'We hebben de afgelopen maanden uiterst voorzichtig geopereerd en willen voorkomen dat er Egyptisch bloed vloeit. Maar de groepering die de aanval gisteren heeft uitgevoerd, wordt gezien als een staatsvijand waar met geweld op gereageerd moet worden.'

Het Egyptische leger vlak voor de operatie Beeld afp
Het Egyptische leger vlak voor de operatieBeeld afp

De Egyptische Moslimbroeders, de partij van president Mohammed Mursi, zijn daar echter niet van overtuigd. Zij zeggen dat de Israëlische geheime dienst, de Mossad, achter de aanvallen op het Egyptische leger zit.

Periferie
Maar ook Mursi heeft gezworen dat hij de Sinaï weer 'volledig onder controle' zal krijgen. Het is een arme regio die wordt bewoond door bedoeïenenstammen met een sterk onafhankelijkheidsgevoel. Caïro heeft nooit veel in deze 'periferie' geïnvesteerd, en sinds Hosni Mubarak is verdreven, is de wetteloosheid hier alleen maar toegenomen.

Smokkel van en naar de Gazastrook is een van de belangrijkste bronnen van inkomsten voor de bedoeïenen, en hierdoor is de band tussen de bewoners van deze twee gebieden de afgelopen jaren sterker geworden. Enkele militante Palestijnse groeperingen zijn naar de Sinaï getrokken omdat ze het als een goede basis zien om aanslagen in Israël voor te bereiden en uit te voeren. Sommige bedoeïenen zijn geradicaliseerd en er zouden ook al-Qaeda strijders naar de regio zijn getrokken, al is het onmogelijk om dat te bevestigen.

Israël maakt zich er al langer zorgen over dat de Sinaï steeds meer een wetteloos gebied wordt: een mini-staat die Caïro niet meer in de hand heeft, waar verschillende radicale Palestijnse groepen in alle vrijheid kunnen opereren. De aanval van afgelopen zondag zal die angst alleen maar erger hebben gemaakt.

Het is het zoveelste kruitvat dus: een situatie vol tegenstrijdige belangen die bij alle partijen elk moment in het gezicht kan ontploffen - en daarmee voor de nieuwe Egyptische president een onverwachte, maar heel belangrijke test.

Het Egyptische leger in de zandduinen. Beeld AFP
Het Egyptische leger in de zandduinen.Beeld AFP
Meer over