VIJF VRAGENBOA'S

Waarom heeft de boa geen wapenstok, en andere vragen over handhaven in coronatijd

Donderdag belandde opnieuw een boa in het ziekenhuis na een geweldsincident. De handhavers roepen al tijden om meer middelen om zich te verdedigen, terwijl ze door corona ‘in twee maanden meemaken wat ze normaal in een jaar voor hun kiezen krijgen’. Waarom lijkt er niets te veranderen?

Drukte in het Vondelpark, Amsterdam, op Hemelvaartsdag. De middelen die een politieagent heeft, zoals een wapenstok, ontbeert de boa.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Wat is er gebeurd?

Vier buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s) zijn donderdagmiddag op het strand van IJmuiden belaagd door een groep jongeren. Een van hen is met gezichtsletsel naar het ziekenhuis gebracht. Het incident vond plaats nadat de boa’s jongeren hadden aangesproken die van de pier wilden springen. Dat is verboden, omdat het een gevaarlijke plek is. Een van de jongeren zou geen identiteitskaart bij zich hebben gehad, waarna hij werd aangehouden.

Op videosite Dumpert staat een filmpje van het incident. Te zien is hoe de boa’s de jongen afvoeren, achtervolgd door een schreeuwende meute. De jongeren slaan en schoppen de handhavers. Aan het eind van het filmpje komt een politieagent met een getrokken wapenstok hun te hulp. De jongeren stuiven uiteen: ‘Hij pakt z’n stok, ouwe!’ 

Een wapenstok, dat is toch precies waar boa’s ook om vragen?

Vakbonden van boa’s roepen al tijden om middelen om zichzelf te verdedigen, zoals pepperspray en een wapenstok. Op de meeste plekken moeten ze het nu doen met handboeien en eventueel een bodycam. Het incident in IJmuiden bewijst volgens Ruud Kuin, voorzitter van de Nederlandse Boa Bond, dat een wapenstok geen overbodige luxe is. ‘In het filmpje is het heel duidelijk te zien: die politieagent trekt zijn wapenstok en de groep jongeren is weg.’ Het gebrek aan dit soort middelen leidt volgens hem niet alleen tot geweldsincidenten. ‘Boa’s kiezen er ook steeds vaker voor niet in te grijpen, uit angst dat het uit de hand loopt.’

Er is vorig jaar toch al besloten dat boa’s meer middelen krijgen?

Klopt. In oktober kwamen de boa-bonden en de politie onder leiding van minister Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) met een verklaring. Ze waren het eens geworden dat boa’s bij het uitoefenen van bepaalde taken bewapend moeten worden

Omdat boa’s gemeenteambtenaren zijn, verschilt de situatie nu per gemeente. Kuin: ‘In Nijkerk hebben boa’s wel verdedigingsmiddelen, in Amsterdam niet.’ Nieuwe landelijke regelgeving moet een einde maken aan die willekeur. Maar volgens de vakbondsvoorzitter is er sinds oktober nog niets veranderd. ‘We zijn in een hoop bureaucratie en geouwehoer beland. De politietop doet er alles aan om het proces te frustreren.’

En wat zegt de politie?

De verklaring in oktober betekende een kantelpunt in de opstelling van de politie, die lange tijd tegenstander was van het bewapenen van boa’s. Ook nu benadrukt een woordvoerder van de korpsleiding nog dat het ‘een illusie’ is om te denken dat geweldsmiddelen incidenten voorkomen. ‘Ook bewapende politieagenten komen soms in de problemen.’ Maar van het ‘frustreren van het proces’ is volgens haar geen sprake. ‘Wij proberen met de boa’s en de minister tot een constructieve oplossing te komen.’

Verandert het werk van boa’s nu ze de coronaregels moeten handhaven?

Handhavers hebben het de afgelopen maanden alleen maar drukker gekregen, zegt vakbondsman Kuin. ‘Wij horen van sommige boa’s dat ze nu in twee maanden aan geweldsincidenten mee maken wat ze normaal in een jaar voor hun kiezen krijgen.’ Dat komt volgens hem doordat boa’s de laatste tijd vooral groepen moesten aanspreken die het samenscholingsverbod overtreden. ‘Dat is al een risico. En dan moeten ze ook nog eens forse boetes uitdelen, dat wekt agressie op.’

Met Pasen belandden twee boa’s in Rotterdam in het ziekenhuis toen ze boetes wilden uitdelen aan een groep twintigers wegens verboden samenscholing. Donderdag zijn boa’s in de stad aan een driedaagse actie begonnen. Ze delen drie dagen lang geen boetes uit omdat de gemeente hen niet wil uitrusten met wapenstok en pepperspray. 

De Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb vreest dat het bewapenen van boa’s alleen maar tot verdere escalatie leidt. Wel is in de Rotterdamse driehoek – burgemeester, justitie en politie – afgesproken dat de boa’s toegang krijgen tot het portofoonnetwerk van de politie. Zo kunnen ze politie sneller te hulp roepen. Frank Dales, de burgemeester van Velsen, de gemeente waartoe IJmuiden behoort, wil de druk op minister Grapperhaus juist opvoeren om de boa's uit te rusten met wapenstokken. 

De vakbonden van de boa’s maakten vrijdag bekend op 26 mei en 1 juni acties te gaan voeren. De precieze invulling van de acties is nog onduidelijk, al zullen op 1 juni geen boetes worden uitgeschreven. 

Meer over