Analyse

Waarom de rechtse Colombiaanse regering ineens een miljoen verblijfsvergunningen uitdeelt

Een centrumrechtse regering die een miljoen verblijfsvergunningen uitdeelt. Veel wenkbrauwen gingen omhoog toen de Colombiaanse president maandag bekendmaakte dat een miljoen gevluchte Venezolanen in zijn land voorlopig een legale status krijgen. Wat bezielt hem?

Venezolaanse migranten in de rij voor voedsel bij het Rode Kruis.  Beeld AFP
Venezolaanse migranten in de rij voor voedsel bij het Rode Kruis.Beeld AFP

Menslievendheid was de reden die de Colombiaanse president Iván Duque zelf aangaf om zijn barmhartigheid te verklaren. ‘Het tijdelijke beschermingsstatuut voor Venezolaanse migranten moet zorg bieden aan degenen die de dictatuur ontvluchten’, twitterde de president. De beloofde verblijfsdocumenten – die tien jaar geldig zijn – zullen vluchtelingen in staat stellen om ‘hun leven in Colombia te normaliseren’, voegde Duque toe.

Ruim 5 miljoen Venezolanen zijn hun land ontvlucht sinds het autoritaire regime daar de democratie de nek omdraaide en ervoor zorgde dat er gebrek is aan zo'n beetje alles: van eten en medicijnen tot werk. De meeste gevluchte Venezolanen zijn neergestreken in buurland Colombia. Maar ruim de helft van van deze circa 1,7 miljoen mensen heeft geen geldige verblijfspapieren.

Historisch besluit

De nieuwe legale status geeft illegale Venezolanen alsnog veiligheid en stabiliteit doordat ze voortaan legaal kunnen werken of naar een ziekenhuis kunnen. Ook voor de Venezolanen die wel al papieren hadden, is het een gunstige ontwikkeling: zij worden verlost van het ritueel dat ze hun verblijfsdocumenten constant moesten vernieuwen. Ze krijgen allemaal tien jaar een legale status.

De stap is ongekend; niet alleen in de wereld, maar ook in de Latijns-Amerikaanse regio. Filippo Grandi, de VN-Vluchtelingencommissaris, prees Colombia maandag dan ook uitbundig. Hij noemde het een ‘historisch’ besluit en een van de meest menslievende gebaren in de regio in decennia. ‘Dit moedige humanitaire gebaar dient als voorbeeld voor de regio en voor de rest van de wereld’, zei hij. President Durque sloot zich daarbij aan en riep op tot compassie: ‘We hopen dat andere landen ons voorbeeld volgen.’

Druk op werkgelegenheid

Maar in eigen land is niet iedereen zo enthousiast. De komst van 1,7 miljoen vluchtelingen heeft druk gelegd op de werkgelegenheid en sociale voorzieningen in Colombia, zeker in de grensstreken. Sommige Colombianen beschouwen de nieuwkomers als concurrenten. De aankondiging van de president over de verblijfsstatus van illegalen heeft de woede deels verergerd.

‘De prioriteit moet liggen bij Colombianen, punt uit’, schrijft bijvoorbeeld een verpleegster en moeder naar de president op twitter. ‘Ik heb medelijden met vluchtelingen, hun situatie duurt voort, maar de onzekerheid en werkloosheid zijn toegenomen sinds ze in het land zijn aangekomen.’ Anderen drukken zich ongenuanceerder uit. ‘Dit loopt uit de hand', zegt de een. ‘Wat een belabberd besluit’, zegt een ander. ‘We worden nu al overlopen door al die mensen zonder coronatest. We worden gewoon genaaid.’

null Beeld

Criminelen opsporen

Om de kritiek te pareren, benadrukt de president dat er ook veel praktische voordelen kleven aan het uitdelen van verblijfsvergunningen. Zo kan de regering beter criminelen opsporen of mensen die besmet zijn met corona behandelen. Veel ongedocumenteerden zijn momenteel niet bekend bij de Colombiaanse autoriteiten. Ze staan in geen enkel opsporingssysteem en zieke vluchtelingen durven niet naar het ziekenhuis voor een behandeling. Met de legalisering komen de migranten ook in aanmerking voor een vaccinatie.

‘We hebben bijna een miljoen migranten in ons land van wie we de namen niet kennen’, zei president Duque maandag. ‘We weten niet waar ze zijn, hoe oud ze zijn, wat hun sociaaleconomische toestand is. En dat is een slechte situatie, omdat we daardoor geen duidelijk sociaal beleid en geen duidelijk veiligheidsbeleid kunnen uitvoeren.’

Wat meespeelt in de presidentiële overweging is dat Colombianen zelf jarenlang vluchteling zijn geweest. Nog maar tien jaar geleden was de burgeroorlog in eigen land nog in volle gang. Nog steeds verblijven zo’n half miljoen Colombianen als vluchteling in het buitenland en zijn miljoenen in eigen land ontheemd. Het maakt dat er onder Colombianen ook veel begrip is voor deze stap van de regering. ‘Hoy por ti mañana por mi’, twittert een van hen om de ruimhartige opvang van vluchtelingen te verdedigen. Wat zoveel betekent als: ‘Vandaag zorg ik voor jou, en jij morgen voor mij.’

Meer over de crisis in Venezuela

Meesterzet van Maduro stelt oppositie voor duivels dilemma

Maduro verleent ‘amnestie’ aan politieke tegenstanders: een ‘farce’, stelt Venezolaanse oppositie

Leger sluit Venezolanen op in quarantainecentra: ‘Wie besmet raakt in Venezuela moet hopen dat de autoriteiten er niet achter komen’

In Colombia wacht Venezolaanse vluchtelingen een koude douche. ‘Wij zijn zeker wel solidair. Maar de limiet is bereik’t

Meer over