Analyse

Waarom Australië, dat weinig opheeft met klimaatbeleid, voorloopt met zonne-energie

Nederland is vicewereldkampioen als het gaat om opgewekte zonne-energie per hoofd van de bevolking. Wereldkampioen is Australië, ondanks zijn conservatieve regering zonder veel groene ambities. Hoe kan dat?

Niels Waarlo
Een bewoner van een huis in Northbridge, een voorstad van Perth, laat zijn 54 zonnepanelen zien.  Beeld Fairfax Media via Getty Images
Een bewoner van een huis in Northbridge, een voorstad van Perth, laat zijn 54 zonnepanelen zien.Beeld Fairfax Media via Getty Images

Op het eerste gezicht lijkt het een tegenstelling dat uitgerekend Australië zo voorloopt met zonne-energie. Het land heeft de afgelopen jaren een terughoudende conservatieve regering gehad op gebied van klimaatbeleid. Daaraan liggen economische belangen ten grondslag: Australië is na Indonesië de grootste kolenexporteur ter wereld en voor een belangrijk deel afhankelijk van kolenstroom. Pas vorig jaar onderschreef het land na maanden van politiek gesteggel het doel om in 2050 klimaatneutraal te zijn, maar dat ging nauwelijks gepaard met concrete plannen.

En toch is het geïnstalleerd vermogen aan zonnepanelen er sinds 2015 vervijfvoudigd, volgens het Australian PV Institute, en het ziet ernaar uit dat dat aantal ook de komende jaren flink blijft groeien. Geen land wekt op dit moment per hoofd van de bevolking meer zonnestroom op dan Australië. Hoe is dat te verklaren?

1. De zon schijnt veel en krachtig

Eigenlijk is het simpel: de Australiërs zouden wel gek zijn als ze geen gebruik zouden maken van de krachtige zon boven hun hoofd. Zonnepanelen wekken er gemiddeld meer dan anderhalf keer meer stroom op dan een paneel in Nederland, volgens de Wereldbank. Het gat in opbrengst tussen zomer en winter is er bovendien stukken kleiner.

Samen met windenergie is zonne-energie er dan ook de goedkoopste vorm van stroomopwekking, stelt CSIRO, een onderzoeksinstituut van de Australische overheid. Dat geldt nog steeds als de kosten voor het aanleggen van nieuwe transport- en opslaginfrastructuur worden meegerekend.

Australië is ook niet het enige land waar de energietransitie op sommige terreinen snel gaat, terwijl de algehele CO2-uitstoot nog relatief hoog is. Denk aan Duitsland, dat vol heeft ingezet op duurzame energie en ondertussen imposante hoeveelheden bruinkool verstookt.

2. Zonnepanelen zijn financieel aantrekkelijk

Liefst één op de vier huishoudens in Australië heeft inmiddels zonnepanelen op het dak liggen, volgens CSIRO. Directeur Larry Marshall concludeert dat het domweg marktkrachten zijn die Australië momenteel in sneltreinvaart aan de zonnepanelen helpen: het is gewoon financieel voordelig. Zeker omdat de stroomprijzen er de afgelopen twintig jaar zijn verdrievoudigd.

Daarbij helpt het dat de Australiërs, zowel huishoudens als bedrijven, kortingen kunnen krijgen van de overheid als ze panelen laten installeren. En voor niet-gebruikte elektriciteit die ze aan het stroomnet leveren, krijgen ze een paar cent per kWh vergoeding.

Daarbij speelt mee dat meer dan 5 procent van de elektriciteit in Australië lokaal wordt opgewekt op afgelegen plekken die niet aan het elektriciteitsnet zijn gekoppeld (off grid), aldus het bureau voor duurzame energie van de federale overheid. Ook in dit geval is zonne-energie financieel veelal de aantrekkelijkste optie geworden, in plaats van bijvoorbeeld dieselgeneratoren.

null Beeld

3. De federale overheid mag weinig ambitieus zijn, de staten zijn dat wel

De regering-Morrison verzuimt de leiding te nemen bij de verduurzaming, klaagt belangenorganisatie voor opwekkers van duurzame energie Clean Energy Council in een recent rapport. ‘Maar gelukkig vullen de staten en territoria deze leegte op’.

De subsidies voor zonne-energie zijn dan ook voor een belangrijk deel afkomstig van de Australische staten, die zelf klimaatbeleid mogen uitstippelen. South Australia, dat met zijn hete, droge klimaat zeer geschikt is voor zonne-energie, heeft zich zelfs ten doel gesteld om in 2030 al zijn elektriciteit duurzaam op te wekken.

Waar de nationale politieke top wel duidelijk enthousiast over is: groene waterstof. Australië ziet zichzelf graag een belangrijke exporteur worden van deze brandstof, geproduceerd door water te splitsen met behulp van duurzaam opgewekte stroom. Daarvoor heeft de regering een nationale strategie opgetuigd, inclusief een eerste investering van omgerekend bijna een miljard euro. Volgens een marktanalyse van Solar PowerEurope kan dit plan een drijvende kracht blijken achter het aanleggen van nog meer zonneparken in Australië.

Hoe het klimaatbeleid van Australië zich verder ontwikkelt, zal voor een deel afhangen van de parlementsverkiezingen dit weekend. De belangrijkste oppositiepartij, de sociaal-democratische Labourpartij, heeft ambitieuzere klimaatplannen dan de huidige regering, al wil ze tegelijkertijd de fossiele industrie niet te hard raken. Ook de steeds verder verslechterende relatie met China kan een horde blijken: Australië haalt hier vrijwel al zijn zonnepanelen vandaan.

Meer over