reconstructiezelfverbranding arie den dekker

Waarom Arie den Dekker zich voor het gemeentehuis van Oss in brand stak

Vierduizend rozen lagen donderdag bij het gemeentehuis van Oss. Daarnaast een bord met de tekst: ‘Voor dappere Den Dekker en zijn offers aan de strijd tegen criminaliteit’. De afzender wil anoniem blijven.Beeld Sabine van Wechem

Maandag stak Arie den Dekker uit Oss zich voor het gemeentehuis in brand. Hij geloofde niet meer dat hij ooit nog een huis van de gemeente Oss zou krijgen. ‘Waarom konden ze niet gewoon ergens een wooncontainer voor hem neerzetten?’

Marco de Mus (51) zit op donderdagochtend om 11 uur in zijn woonkamer achter vier pijpjes huismerkbier, waarvan er al drie leeg zijn. De blinde man met warrige grijze lokken rookt een shaggie. En hij is kwaad, kwaad op alles en iedereen die iets deed of juist naliet, met als treurig gevolg dat zijn jeugdvriend Arie den Dekker zichzelf afgelopen maandag voor het gemeentehuis in Oss in brand stak.

‘Ze hebben hem twee jaar voor de gek gehouden, hè’, zegt hij met luide stem. ‘Ik vind het gewoon zwaar waardeloos.’ Nee, natuurlijk was Arie geen lieverdje. Ze hebben vroeger samen fietsen gestolen, banken overvallen, kraken gezet. Maar inmiddels bevonden ze zich al bijna dertig jaar op het rechte pad, zegt De Mus.

De laatste anderhalf jaar woonde Arie hier. Hij sliep op de zwarte leren bank naast de jukebox. Binnenkort zouden ze samen zijn vijfenvijftigste verjaardag vieren. En nu is hij er dus niet meer. Aan de andere kant van de tafel, die bedekt is met een Perzisch tapijt, steekt Cor den Dekker er ook nog maar een op. De broer van Arie vertelt in plat Brabants dat hij nu even niks kwijt wil over de zaak. Hij wordt gek van de journalisten, die continu aan de lijn hangen.

‘Eerst moet die jongen netjes worden begraven’, zegt hij. ‘Netjes worden weggebracht.’ 

Nachtmerrie

De nachtmerrie van Arie den Dekker begon ruim twee jaar geleden, toen hij ’s nachts vanuit zijn woning in Oss schoten hoorde. Even later zag hij een blauwe Audi langsrijden. Die kwam uit de richting van het woonwagenkamp waar de beruchte Brabantse crimineel Martien R. woonde, ook bekend als ‘de Godfather van Oss’. Den Dekker belde 112. Rechercheurs kwamen hem verhoren.

‘Dat was de enige keer in mijn leven dat ik een echte verklaring heb afgelegd bij de politie’, zei hij daarover eerder dit jaar in NRC Handelsblad. ‘Maar ik zal het nooit meer doen. Al schieten ze heel Oss dood, van mij horen ze niks meer.’

Want daarna ging het mis. In september 2018 probeerden onbekenden tevergeefs de schuur in brand te steken waar een paar van de honden zaten die Den Dekker fokte. Drie dagen later vloog er een brandbom door zijn ruit. Zelf wist Den Dekker ternauwernood te ontkomen, zijn honden Bentley en Tippy overleefden de aanslag niet.

Gebiedsverbod

Om hem te beschermen bracht justitie Den Dekker onder in hotels, vakantieparken en campings. Nergens kon hij lang blijven, hij mocht met niemand contact hebben. Dat viel hem zwaar. ‘In zo’n caravan in de polder draai ik helemaal door’, zei hij in december 2018 tegen een verslaggever van het Brabants Dagblad. ‘Ik ken daar niemand en heb nog geen geld om een potje bier in de kantine te kopen.’

En tegen NRC: ‘Op dat vakantiepark was een zwembad, maar daar ben ik niet heengegaan. Zo’n oude man die in zijn eentje gaat zwemmen – dan had iedereen gedacht dat ik een pedofiel was.’

Den Dekker wilde terug naar Oss, maar dat vond burgemeester Wobine Buijs geen goed idee. Ze legde hem een gebiedsverbod op, omdat nog altijd gevreesd werd voor een aanslag op zijn leven. Met zijn aanwezigheid zou hij ook anderen in gevaar brengen.

Met tegenzin ging Den Dekker akkoord met nieuwe bescherming. Weer verhuisde hij van plek naar plek. Tot hij op een vakantiepark zijn mond voorbij praatte. Justitie staakte daarop direct de bescherming, een politiebus zette hem af voor de deur van zijn advocaat Richard Laatsman.

‘Hij had twee kooitjes met honden bij zich’, herinnert die zich. ‘En twee huisvuilzakken met kleding. De agenten wensten hem een fijne dag.’

Koeienpoep

De gemeente zou nieuwe huisvesting voor hem regelen. Veel wensen had Den Dekker niet. Als het maar in de buurt van Oss was, bij zijn kinderen en kleinkinderen. En o ja, hij wilde ook plek voor zijn honden. Maar ze kwamen er niet uit. Een woning in Enschede zag Den Dekker niet zitten, zegt Laatsman. ‘Hij was er geweest en zei: ik versta die mensen niet, ik heb niets met ze.’

Arie den DekkerBeeld Peter van Erp

En dus zwierf Den Dekker rond. Hij sliep bij familie en vrienden op de bank. Uit frustratie toog hij meerdere malen naar het gemeentehuis. Hij gooide met eieren of overgoot zichzelf met koeienpoep, omdat hij het ‘strontzat’ was en ‘helemaal in de shit’ zat. Daarna mocht hij het gemeentehuis niet meer in. Tot overmaat van ramp hief de gemeente ook zijn postadres op, waarmee de uitkering en zorgverzekering van Den Dekker ten einde kwamen.

‘Arie was geen makkelijke man’, zegt zijn advocaat. ‘Ik kan me voorstellen dat de burgemeester moeite had met zijn houding. Maar hij had serieuze problemen. Hij kon niet lezen of schrijven, had hartklachten en niet voor niets een Wajong-uitkering. Zo iemand moet je passende hulp bieden. Waarom konden ze niet gewoon ergens een wooncontainer voor hem neerzetten?’

Laatsman stelt dat de gemeente Oss de zorgplicht heeft geschonden. Hij overweegt er nog een zaak van te maken. ‘Dit mag in een rechtstaat niet kunnen’, zegt hij.

Sigaretje

Voor Arie den Dekker zal het niet veel meer uitmaken. Maandagochtend 27 juli 2020 om 6.48 uur belde hij zijn advocaat. Toen die niet opnam, sprak hij een voicemail in.

‘Richard, ik ga naar het gemeentehuis toe. Als je wil, kom ook langs. Want ja, ik ga daar blijven liggen bij het gemeentehuis. Ik rook met De Mus nog even een sigaretje en dan is het einde oefening. En Richard, nog bedankt jongen. Houdoe!’

Niet veel later ging Den Dekker op pad. Op het bordes van het gemeentehuis overgoot hij zichzelf met brandbare vloeistof. Hij bukte om de vloeistof op de grond aan te steken. Zijn schoenen vatten vlam, daarna de rest. Net voor half acht kreeg de brandweer een oproep.

Diezelfde dag schreef de politie op Twitter dat het onderzoek was afgerond. ‘Hij heeft een brandbare vloeistof op de stoep bij het gemeentehuis in brand willen steken. Daarbij heeft hij onbedoeld ernstige brandwonden opgelopen.’

Laatsman noemt het bericht onbegrijpelijk. ‘Er hangen daar camera’s, ze hebben de beelden bekeken en vervolgens deze tekst naar buiten gebracht. Heel ongepast. Arie had van allerlei mensen afscheid genomen. Dit zet kwaad bloed.’ Hij is er van overtuigd dat Den Dekker zich vrijwillig van het leven heeft beroofd.

Veel geld

De politie stelde later niet op de hoogte te zijn geweest van de voicemails. ‘Wel kunnen we hierop zeggen dat het past in het patroon van Arie om aandacht te vragen voor zijn situatie’, aldus een verklaring op de website. ‘De echte intentie van Arie zullen we helaas nooit meer kunnen achterhalen, want de enige die daar antwoord op kan geven is Arie zelf.’

Burgemeester Buijs reageerde aanvankelijk per videoboodschap op het overlijden van Den Dekker. Daarin stelde ze onder meer dat de gemeente, de politie en het Openbaar Ministerie druk bezig geweest zijn om hem te helpen. ‘En dat heeft ontzettend veel tijd gekost, heeft ontzettend veel inspanning van iedereen gekost, heeft heel veel geld gekost’, zei ze.

Later erkende ze dat het filmpje ‘onhandig geformuleerd’ was. ‘Ook wij zijn gefrustreerd, dat we er ondanks de hulp niet in geslaagd zijn om hem de goede hulp te bieden.’ Ze kondigde een onafhankelijk onderzoek aan naar haar eigen functioneren en dat van politie en OM. ‘Ik vind dat de familie, maar ook de burgers van Oss recht hebben op openheid van zaken’, zei ze.

Keigoed

Marco de Mus stommelt op deze donderdagochtend op de tast naar het toilet, wanneer de bel gaat. Twee agenten melden zich voor de deur. De broer van Arie doet open.

‘Ik kom even kijken hoe het met Marco is’, zegt de wijkagent.

‘Dat zal ik eens eerlijk zeggen’, antwoordt De Mus. ‘Door mijn kop gaat heen, dat ik nu eens dwars door het gemeentehuis ga schieten.’

‘Daar kan ik me iets bij voorstellen’, sust de wijkagent. ‘Maar dat lijkt me niet de oplossing. We krijgen hem er niet mee terug.’

‘Ik ken Arie al veertig jaar hè?’ zegt De Mus. ‘Met hem heb ik de bank overvallen, alles. En dan zo mijn maat verliezen. Ik heb hem niet voor niets opgevangen!’

‘Je bent keigoed voor hem geweest’, zegt de wijkagent.

‘Wat heb je eraan te gaan schieten?’ zegt ook Cor den Dekker. ‘Daar bereik je niets mee. Laat de boel even rusten, jongen. Alles wordt uitgezocht, puntje voor puntje. Ik ben ook boos. Maar ik hou mijn eigen fatsoenlijk. Ik hou mijn eigen netjes. Geen geouwehoer.’

‘Dat is ook in het belang van Arie’, zegt de agent.

‘Het belang van Arie is niks meer’, bromt De Mus. ‘Want Arie is er niet meer.’

Niet veel later haalt hij nog een pijpje bier uit de keuken.

Wilt u praten over zelfdoding of wilt u hulp op dit gebied? Bel 113 Zelfmoordpreventie: 0900-0113 of neem contact op via 113.nl

Anonieme bloemenzee voor Arie den Dekker

Vierduizend rozen lagen donderdag plotseling op de trappen van het gemeentehuis van Oss. Daarnaast een bord met de tekst: ‘Voor dappere Den Dekker en zijn offers aan de strijd tegen criminaliteit’. De afzender van de bloemen wil anoniem blijven, zegt hij tegen de Volkskrant. Hij kende Arie den Dekker niet, maar was ‘boos en verdrietig’ vanwege zijn dood.

‘Arie getuigde tegen een criminele bende’, zegt de man, die zelf ook ervaring zegt te hebben met het beschermingsprogramma van justitie en daarom niet met zijn naam in de krant wil. ‘En vervolgens laten het Openbaar Ministerie en de burgemeester hem op schandelijke wijze aan zijn lot over.’

Volgens de man, wiens identiteit bij de krant bekend is, neemt de overheid geen verantwoordelijkheid. ‘Daardoor krijgt criminaliteit steeds meer ruimte. Criminelen lachen bij de berichten over de dood van Arie. De staat is zwak en vormt geen serieuze barricade tegen de criminaliteit.’

Hij wijst erop dat meerdere onschuldige burgers de laatste jaren het slachtoffer zijn geworden de georganiseerde criminaliteit. ‘Daar is justitie deels verantwoordelijk voor’, zegt hij. ‘Vanwege de gebrekkige bescherming van haar burgers. Het strafrecht beschermt de daders beter dan de slachtoffers. Dat moet echt anders.’

Meer over