Waar is Anouk?

Geen voorronden, geen realitysoap en geen promotietour, dat waren de eisen van Anouk aan de TROS toen zij zich opgaf voor het Songfestival. Ook in Malmö schitterde Anouk door afwezigheid.

LOES REIJMER

De kinderen van het Skane University kinderziekenhuis in Malmö hadden vorige week vrijdag een drukke dag. De voltallige delegatie van Malta voor het Eurovisie Songfestival kwam langs. Dokter Sune Johansson ontving Gianluca, de zanger, en zijn band. Hij bleef 'een groot deel van de dag', er werden veel foto's en filmpjes gemaakt. Journalisten met een accreditatie voor het Songfestival ontvingen er van de Maltese woordvoerder drie ronkende persberichten over.

Er kwamen sowieso veel persberichten binnen. Over interviewmogelijkheden en geslaagde repetities, maar vooral over artiesten die stad en land afrenden om hun lied te promoten. De Wit-Russische Alyona Lanskaya was daarin koploper. De 'heel positieve en blije' zangeres deelde taart uit in haar hotel vanwege het Orthodox Pasen. Er was een tour door de stad waarbij ze in een winkel 'spontaan haar warmte en sympathie uitte naar het Zweedse volk'. Het feest dat Wit-Rusland gaf in de Euroclub, noemden bezoekers, volgens het persbericht, 'het feest van het jaar'.

Het programma van Lanskaya leek zo vol dat de vraag zich opdrong of ze niet te vermoeid zou zijn voor haar optreden in de halve finale van het Songfestival. Maar de blonde zangeres stapte uit haar discobol en zong zich in een zwierend mini-jurkje naar een plek in de finale die vanavond plaatsvindt. Anouk ging ook door. Van haar kwamen de afgelopen week geen persberichten over kinderziekenhuisbezoeken of feesten. Anouk bracht de afgelopen tijd in haar hotelkamer door, dvd's van The Killing en komiek Louis CK kijkend.

Ze was bijna niet op het Songfestival geweest. Juist haar mediaschuwheid leek aanvankelijk een splijtzwam voor Anouk en de TROS, de omroep die voor Nederland sinds 2010 het Songfestival organiseert. Kees de Koning, Anouks manager, vond het plan deel te nemen sowieso 'idioot' toen de zangeres hem in de kleedkamer op Pinkpop over haar voornemen vertelde. 'Nu ben ik juist fanatieker', zegt hij. 'Anouk wil haar liedje gewoon zo goed mogelijk zingen. Ik zou daarentegen tegenstanders willen saboteren en met Tupac uit de speakers met Nederlandse vlaggen willen zwaaien op het parkeerterrein buiten de arena.'

Terwijl Anouk zich in haar hotel verschanst, wil hij in Malmö op zondag, twee dagen voor de halve finale, best even koffie drinken. 'Ik vond het een idioot plan omdat ik, zoals de meeste mensen, dacht: dat is toch niets voor Anouk?', zegt hij. 'Maar het is grappig en spannend, in die zin past het wél bij haar. De meeste artiesten blijven altijd hetzelfde doen, durven hun fans niet teleur te stellen. Terwijl Anouk denkt: ik ben de artiest, ik ga uit van wat ik zelf het leukst vind. Met haar plan om deel te nemen, legde ze alles lam. Mensen vonden het verschrikkelijk of fantastisch, maar er was tenminste een reactie.'

Na Pinkpop belde De Koning naar John de Mol, producent van het Nationaal Songfestival. 'We hadden namelijk geen idee bij wie we hiervoor moesten aankloppen. De Mol reageerde enthousiast, maar zei dat de TROS het ook een goed idee moest vinden. Daarover hadden wij nog helemaal niet nagedacht.' De manager verwachtte trouwens geen problemen, want: 'Je zegt toch niet nee als je een van de beste artiesten van Nederland, waarvan toch wel vastgesteld kan worden dat Anouk dat is, kunt krijgen?'

Deze artiest had wel een eisenlijst: ze wilde niet deelnemen aan een talentenjacht, geen voorronde waarin het publiek een liedje kon kiezen en nee, geen realitysoap. De Mol belde De Koning een paar weken later terug. 'Hij zei: je zal het niet geloven, maar de TROS ziet het niet zitten. De omroep wil vasthouden aan de voorronden.' Ze moesten het maar laten rusten, vond De Koning toen hij Anouk op de hoogte stelde. Een paar uur later kreeg hij een sms'je van de zangeres, die op dat moment in de Verenigde Staten verbleef: 'Ik heb toch maar een bericht op Facebook geplaatst.'

Die statusupdate luidde zo: 'Nou... ik had mij dus opgegeven voor het Eurovisiesongfestival. Volgens mij heb ik hier een killersong klaarliggen, maar helaas: de TROS maakt er liever weer de zoveelste talentenshow van. Het gaat blijkbaar meer om het vullen van zendtijd dan om een keer een kans te hebben in de finale te komen. Jammer, hoor.' Het bericht werd driehonderdvijftig keer gedeeld, twaalfduizend keer geliked en er kwamen tweeduizend reacties op.

De Koning: 'Er ontstond een rel. Dat was bijzonder: van Facebookbericht naar een item in het Journaal.' De TROS hield in de media voet bij stuk: 'Dat Anouk een geweldige zangeres is, staat vast', zei een woordvoerder tegen de NOS. 'Maar dat betekent niet dat ze automatisch de beste kandidaat is.' En, over de voorronden: 'Als ze echt zo'n killersong heeft, hoeft ze zich daarover ook helemaal geen zorgen te maken.'

Een impasse dus, waarin Daniël Dekker, commentator bij het Songfestival en presentator op Radio 2, uiteindelijk als oliemannetje zou optreden. We spreken elkaar op zondag tijdens de TROS-welkomstborrel waarbij Anouk, zoals verwacht, verstek laat gaan. 'Ik las het op de voorpagina van De Telegraaf. Daar stond: 'Onze Anouk: douze points!', herinnert Dekker zich. 'Ik liep die ochtend de studio's van Radio 2 binnen en werd meteen door de collega's van de VARA in de uitzending gehaald: 'Daar is hij, vertel ons alles.'' Maar Dekker zelf wist nog van niets.

'De TROS hield vast aan de voorronden zonder Anouk gesproken te hebben', zegt de radiopresentator aan een tafeltje in het art-decocafé. 'Dat hadden we niet moeten doen, maar zoiets gebeurt als entertainmentrubrieken zoals RTL Boulevard en Shownieuws nog dezelfde middag bij je op de stoep staan om quotes te halen. Zij voegden weer commentaar van artiesten en producers toe aan het item, waardoor het beeld ontstond: de TROS weigert Anouk. Terwijl we nog niet eens contact hadden gehad met haar management.'

Dekker belde Kees de Koning en zei: 'Laten we eens om de tafel gaan zitten, voordat we ruzie krijgen zonder elkaar ooit gesproken te hebben.' De Songfestivalcommentator wilde erachter komen of het Anouk ernst was. Ook wilde hij uitleggen dat het Songfestival niet te vergelijken is met Lowlands en een wereld op zichzelf is, met eigen wetten en regels. De belangrijkste? 'Niet perse het beste liedje wint', zegt Dekker. 'Om te winnen, moet je uniek zijn. In die zin was Anouk wel een gedroomde deelnemer.'

Gedroomde deelnemer of niet, op de achtergrond van de mediarel speelde voor de TROS de evaluatie van vorig jaar. Niet alles was goed gegaan. Zo was de relatief onervaren Joan Franka onvoldoende voorbereid op haar optreden voor een miljoenenpubliek en bezweek ze onder de druk. Over een ding waren de betrokkenen wel zeker: het Nationaal Songfestival, de voorronden geproduceerd door John de Mol waaruit Franka als winnares naar voren kwam, was een succes. Dekker: 'Het Nationaal Songfestival had een goede formule, met battles voor een vakjury en publieksjury. Die laatste is voor de TROS belangrijk: door de publieksjury is er draagvlak.'

Er speelde nog iets, vertelt TROS-directeur Peter Kuipers even later aan hetzelfde tafeltje. Zoals alles in Hilversum momenteel om de omroepfusies draait, was dat ook het geval bij de organisatie van het Songfestival. Kuipers: 'Om te laten zien dat we het serieus menen met de fusie tussen de AVRO en TROS, hadden we acht maanden daarvoor al besloten dat we het Songfestival samen zouden organiseren, als eerste grote coproductie. We wilden zes avonden vullen, er waren afspraken gemaakt met de Nederlandse Publieke Omroep en we zochten al naar producers. Dan zeg je niet meteen: 'O, de grote ster Anouk heeft gebeld, huppakee, alle afspraken aan de kant.' We wilden er rustig over nadenken en praten met de AVRO en NPO, maar toen zaten we plotseling in die mediastorm.'

De AVRO en NPO maakten er uiteindelijk geen punt van en de gesprekken tussen Daniël Dekker en Kees de Koning bleken vruchtbaar. De afloop is bekend: Anouk ging voor Nederland naar het Songfestival, op háár voorwaarden: geen voorronde, geen realitysoap en geen promotietour. In Malmö zou zij volledig haar eigen plan kunnen trekken, buiten de eisen die de European Broadcasting Union als organisator nou eenmaal stelt: minimaal twee weken van tevoren aanwezig en verplichte deelname aan de persconferenties.

Vanuit Nederland werd er met spanning en misschien ook wel een beetje likkebaardend uitgekeken naar de persconferenties van Anouk op het brave Songfestival. De zangeres die haar blote billen op internet zette en ooit een Amerikaanse platenbaas naar de keel vloog, is nou eenmaal niet het type dat opzit en pootjes geeft. Zelf temperde ze die verwachtingen, bijvoorbeeld in een interview met de Volkskrant: 'Waarom zou ik daar in godsnaam de boel op stelten zetten of tegen iedereen een grote bek hebben?', vroeg ze.

Toch zit Anouk er op de persconferenties in Malmö anders bij dan de stijf lachende Oostblokmeisjes. Ze heeft geen behoefte uitleg te geven over de betekenis van haar liedje. Dat moeten de luisteraars zelf bepalen. Bij een onduidelijk geformuleerde vraag roept ze in het Nederlands de zaal in: 'Serieus, wat zegt ze nou?' Waarom zit je helemaal alleen aan die lange tafel, wil een vragensteller uit het publiek weten. Voor Anouk ligt die realiteit anders: 'Ik snap niet waarom die tafel zo lang is.'

Een uur later zal Alyona Lanskaya plaatsnemen aan dezelfde tafel, waar voor de gelegenheid haar merchandise zorgvuldig is uitgestald. Ze neemt vijf anderen mee, inclusief de tekstschrijver en choreograaf. Met haar liedje wil ze iedereen blij maken, zegt ze. Het gaat over een planeet waarop iedereen danst.

De Belg Olivier Vanhoutte is de drijvende kracht achter de perscampagne van Wit-Rusland. Hij is te herkennen aan zijn blauwe bodywarmer met daarop in zilveren pailletten de naam Alyona Lanskaya. Achttien jaar geleden bezocht hij het Songfestival voor het eerst als fan. Daarna ging hij voor een magazine schrijven over het liedjesspektakel en zo legde hij contacten met platenmaatschappijen in Noord- en Oost-Europa. In 2003 was hij woordvoerder voor Letland, dit jaar doet hij die voor Wit-Rusland. De Belg heeft er niet veel problemen mee dat Wit-Rusland een dictatuur is. 'Het is geen politiek festival. Ik werk voor Alyona, niet voor het regime.'

De campagne van Lanskaya begon in Roemenië, met het gastoptreden op het nationaal Songfestival daar. 'Zo leerden de Roemeense kijkers Alyona alvast kennen', verduidelijkt Vanhoutte. Vervolgens trok de stoet naar de nationale finale in Moldavië voor een optreden met hetzelfde doel. Ze deed er televisie- en radio-interviews. 'De animo voor het Songfestival is in Oost-Europa natuurlijk veel groter', zegt de woordvoerder. 'Je kunt je niet voorstellen dat ze in Nederland door 3FM zou worden geïnterviewd.' Daarna bezocht Lanskaya Griekenland, waar ze wederom optrad in de nationale finale en een fotomoment had op de Akropolis. Vanhoutte: 'Het is voor Wit-Rusland belangrijk hier goed te scoren. Het land wil zich positief presenteren aan Europa.'

Doet Anouk er goed aan zich zo weinig te laten zien, vraag ik hem. 'Het is wel jammer dat ze geen promo doet, maar als je een echt goed liedje hebt, heb je het niet perse nodig.' Hij put uit zijn Songfestivalkennis: 'De afgelopen jaren waren er twee winnaars die ook niets aan promotie hebben gedaan: de Noorse jongen Alexander Rybak die in 2009 won en vorig jaar de Zweedse Loreen.' Toch twijfelt hij aan Birds, zegt hij kijkend naar het scherm waarop Anouk op dat moment repeteert. 'Het liedje is mooi voor anderhalve minuut, daarna vind ik het saai.' Hij moet weer door, maar voordat hij wegloopt, drukt hij nog een Alyona Lanskaya-cd, button en sleutelhanger in mijn handen.

Het is weleens balanceren tussen de mediaschuwheid van Anouk en zijn rol als manager, zei Kees de Koning een paar dagen eerder tijdens onze koffieafspraak. Hij probeerde haar te pushen voor een interview op de Zweedse televisie, maar ze wilde niet. Nu, dinsdagavond tijdens de persconferentie waarbij de tien winnaars van de halve finale gebroederlijk naast elkaar aan de lange tafel zitten, fluistert hij: 'Ze deed het zo goed, omdat ze al die mediadingen niet heeft gedaan. Ze kon zich volledig richten op haar optreden, dat heeft zij nodig.'

Anouk zit op dat moment ontspannen aan de lange tafel, Lanskaya heeft haar betonnen glimlach weer op. Er wachten vast weer drukke dagen voor haar. Voor Anouk niet. Vooralsnog hebben zij, haar manager en achtergrondzangers de volgende dag een boottochtje op het oog.

Eurovisie Songfestival, vanavond 21.00 uur, Nederland 1

EERSTE GEDEELTE VAN DE FINALE

Tijdens de persconferentie die direct volgde op de halve finales werd door middel van loting bepaald of de artiest in het eerste deel of het tweede deel van de finale moet optreden. Waar elke artiest het ongeacht de uitslag euforisch uitgilde, zei Anouk tegen de presentatrice: 'Maakt het uit in welk gedeelte ik zing? Serieus, ik zie iedereen blij reageren, of ze nu in de eerste of tweede helft zitten.' Ze komt zaterdag uit in het eerste gedeelte van de finale.

undefined

Meer over