VVD: rechtse partijen komen er zo goed als zeker uit

den haag Garanties kunnen VVD, CDA en PVV niet geven. Toch hebben de partijen woensdag hun uiterste best gedaan informateur Herman Tjeenk Willink te overtuigen dat een derde formatiepoging voor een rechts gedoogkabinet zal slagen....

Van onze verslaggever Yvonne Doorduyn

De fractieleiders gingen woensdag een voor een bij de nieuwe informateur langs. VVD-leider Mark Rutte ging het verst om Tjeenk Willink te overtuigen. Volgens de aspirant-premier is er een ‘aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid’ dat het minderheidskabinet van VVD en CDA met gedoogsteun van de PVV er komt.

Geert Wilders was terughoudender. Hij wil met onderhandelen ‘doorgaan waar we vrijdag zijn gestopt’. Maar de PVV-voorman gaf na afloop van zijn bezoek geen inschatting van de slagingskans.

CDA-onderhandelaar Maxime Verhagen zei geen zekerheid te kunnen geven dat zijn fractie en partijcongres met de rechtse samenwerking zullen instemmen. ‘Garanties kun je nooit geven. Maar ik begin in principe niet aan gesprekken om ze te laten mislukken.’

De nieuwe informateur – de zevende op rij – stelde woensdag dat de partijen hem ‘een redelijke mate van zekerheid’ moeten geven of een eventuele derde formatiepoging tot resultaat zal leiden. Volgens Tjeenk Willink komt de geloofwaardigheid van de toekomstige premier (VVD-leider Rutte) in gevaar als ‘rechts’ voor een derde keer mislukt. ‘We zijn nu drie maanden bezig. We kunnen ons geen rituele dansen en ronden meer veroorloven.’

De vraag is of Tjeenk Willink wel iets anders kan beslissen dan de rechtse coalitie nog een kans geven, zelfs als de fractieleiders een slag om de arm houden. VVD, PVV en CDA vormen immers een meerderheid in de Tweede Kamer. Niets staat de drie partijleiders in de weg om er vandaag vol voor te gaan en na een nieuwe week onderhandelen te concluderen dat het er toch niet in zit. Zou de informateur eigenhandig de stekker eruit trekken, krijgt hij het halve land over zich heen.

Ruttes enthousiasme kan niemand verrassen. Zijn achterban wil niets liever dan een rechts kabinet. Hij zal alleen met de PvdA regeren als hij ertoe wordt gedwongen. Over zijn geloofwaardigheid maakt Rutte zich geen zorgen. ‘Ik ben het levende voorbeeld van iemand die hoogtepunten en diepe dalen heeft gekend, maar daar altijd weer uit komt.’

Voor de andere twee is de geloofwaardigheid van de VVD-leider al helemaal geen reden terug te deinzen voor verdere onderhandelingen. Ruttes afbreukrisico zal vooral Wilders een zorg zijn – de VVD is buiten de formatie zijn grootste concurrent.

Tjeenk Willink, vicevoorzitter van de Raad van State en de belangrijkste adviseur van de koningin, werd dinsdagavond laat benoemd. Hij hoopt zijn tussenronde in de formatie vóór zaterdag af te ronden. In een toelichting zei de nieuwe informateur de ‘gaten’ te willen dichten die de afgelopen dagen in de formatie zijn ontstaan.

Meer over