VVD heeft geen inzicht in Bosnië

In Bosnië heerst sinds de akkoorden van Dayton een valse vrede. Kees Beekmans vindt dat het terugsturen van Bosnische vluchtelingen door Nederland, zoals de VVD heeft geopperd, daarom niet is te rechtvaardigen....

DE VVD'er Hans Dijkstal, die zich als minister graag van zijn joviale kant liet zien, riedel hier, kwinkslag daar, is als fractieleider minder gul. Alle Bosniërs met een A-status terug naar Bosnië, vindt hij. 'Op transport' mag je het niet noemen, dan raak je bij VVD'ers die 'de oorlog hebben meegemaakt' een gevoelige snaar. Dat doet ze denken aan 'jodentransporten'. En daar heeft dit, het terugsturen van Bosniërs, niets mee te maken. Dit is iets heel anders.

Is dat zo? Voor wie kwaad wil: Tijdens de Tweede Wereldoorlog stond de Nederlander erbij en keek ernaar. Initiatief en organisatie der 'transporten' liet hij aan 'de mof' over (om in de terminologie te blijven). Nu, ruim vijftig jaar later neemt hij zelf die verantwoordelijkheid, als het aan de VVD ligt. En Duitsland geeft nog slechts het voorbeeld: het heeft de meeste Bosniërs al teruggestuurd.

Teruggestuurd waarheen? Naar een veilig land of naar de hel? Het antwoord biedt uitsluitsel over de vraag of de terminologie hierboven de juiste is. Dus hoe luidt dat?

Naar een veilig land én naar de hel. Bosnië is sinds de vredesakkoorden van Dayton het 'voorportaal van de hel' - om eens een bijbels register te gebruiken. Er heerst de stilte van voor de storm, een door NAVO-troepen bewaakte vrede, die geen vrede is, maar een wachten. Serviërs, Kroaten en Bosjnakken (moslims) wachten op het moment dat de NAVO zijn hielen licht - eens zal dat komen, en misschien al snel - en de oorlog vervolgd kan worden, want die werd door Dayton wel de kop ingedrukt maar niet beëindigd.

Van de VVD zou men inmiddels enig inzicht in Bosnië mogen verwachten. Oud-minister en VVD'er Joris Voorhoeve, in Nederland eerstverantwoordelijk voor 'Srebrenica', weet vier jaar nadien nog altijd niet hoe je Srebrenica uitspreekt. Voorhoeve heeft dan ook nooit zijn verantwoordelijkheid genomen - en uit de 'bijdrage aan het debat' van fractieleider Dijkstal blijkt dat hetzelfde geldt voor VVD. Men weet daar niets van Bosnië, men weet alleen die Nederlanders te paaien van wie je iedereen die zijn afvalwijzer niet kan lezen 'op transport' mag zetten.

De 'internationale gemeenschap', die de oorlog in het onbeduidende Bosnië niet heeft weten te verhinderen, die Sarajevo drie jaar lang door honderduizenden mortiergranaten heeft laten bestoken (dagelijks tien tot twintig doden), die de moslimvluchtelingen in Srè-brè-nie-tsa niet heeft beschermd waar het had beloofd dat wel te doen, heeft Bosnië een vrede opgelegd die geen stand zal houden. Dat is een voorspelling mijnerzijds, maar daar komt geen hocus pocus aan te pas.

De Bosnische Serviërs willen van Bosnië geen deel uitmaken, zij willen bij Servië horen, en boycotten of saboteren ieder nationaal overleg of besluit. Zij kunnen gedwongen worden het spel mee te spelen, de Bosnische vlag, het Bosnische paspoort, de Bosnische munteenheid te accepteren, maar zij kunnen niet gedwongen worden de Servische vlag als hun eigenlijke vlag, de Servische president als hun eigenlijke president te beschouwen.

Hetzelfde geldt voor de Bosnische Kroaten. 'Jesam Hrvat, ik ben een Kroaat,' zal zo'n Kroaat zeggen, en niet 'jesam Bosanac, ik ben een Bosniër.' Dat laatste zeggen alleen nog de Bosjnakken, de Moslims, die nu eenmaal geen 'moederland' hebben anders dan Bosnië zelf.

Zolang de NAVO met tanks door de straten van Bosnische steden blijft patrouilleren, blijft Bosnië een vredig land. Maar niemand kan voorkomen dat de drie partijen zich onderwijl voorbereiden op het einde van een oorlog die nog niet uitgevochten is.

Als het zover is, de NAVO vertrekt, zullen de Serviërs en Kroaten zich losmaken van het Bosnië waarin zij niet meer willen leven, omdat zij niet door Moslims, de grootste bevolkinsgroep, gedomineerd willen worden. Het is voor een deel angst die hen drijft, in een land dat nooit democratie heeft gekend, alleen dictatuur en nepotisme - en Srebrenica heeft duidelijk gemaakt hoe diep die angst zit. De Moslims zullen, als de tijd daar is, zoveel mogelijk gebied trachten te behouden, en om grensgebieden zal gevochten worden.

Opnieuw: vluchtelingen, kapotte huizen, gewonden en doden. Totdat de kaart een voor allen bevredigende aanblik biedt, een status quo is bereikt waarvan eenieder denkt: meer viel er niet uit te halen. Dan pas zal het vrede zijn. In plaats van het uiteenvallen van Bosnië, dat onafwendbaar is, te begeleiden - hoe moeilijk ook - en zo het opnieuw uitbreken van oorlog te voorkomen, bewaakt de internationale gemeenschap een valse vrede.

Zolang de NAVO zich in Bosnië bevindt, bevindt Bosnië zich in het voorportaal van de hel. Daarin, in dat voorportaal, houdt de internationale gemeenschap de bevolking gevangen - en daarheen stuurt Duitsland en misschien ook Nederland, als het aan de VVD ligt, straks zijn Bosnische vluchtelingen. De angst, vijandschap en wrok van vooral de Bosnische Serviërs en Kroaten worden, zolang ze worden onderdrukt, gevoed.

Tito, de dictator, het is bekend, deed dat al eerder, en met succes: bijna veertig jaar lang hield hij het deksel op de ketel - en al die tijd bleven de angst, vijandschap en wrok goed geconserveerd. De NAVO speelt nu die rol, van nieuwe Tito. De vraag is hoe lang het bondgenootschap het gaat volhouden. Wat er daarna zal gebeuren, is geen vraag.

Meer over