Nieuws

VVD’er Frank de Grave benoemd als onderzoeker Afghanistan-evacuatie – en ligt direct onder vuur

Het kabinet heeft besloten dat VVD-coryfee en oud-minister van Defensie Frank de Grave het ‘externe en onafhankelijke onderzoek’ naar de evacuatie uit Afghanistan gaat leiden. Het kabinet is klaarblijkelijk niet van zijn stuk gebracht door de kritiek uit de Tweede Kamer die losbrak toen dit nieuws donderdag voortijdig lekte naar RTL.

Arnout Brouwers
VVD-coryfee Frank de Grave was minister van Defensie in de beginfase van de Nederlandse missie in Afghanistan.  Beeld Robin van Lonkhuijsen / ANP
VVD-coryfee Frank de Grave was minister van Defensie in de beginfase van de Nederlandse missie in Afghanistan.Beeld Robin van Lonkhuijsen / ANP

Derk Boswijk (CDA), met Kati Piri (PvdA) mede-indiener van de motie waarin om het onderzoek werd gevraagd, reageerde donderdag geprikkeld op Twitter. ‘Gaat nergens over als dit idd zo is’ en: ‘Dit lijkt mij niet echt onafhankelijk. Daarbij moeten wij als Tweede Kamer eerst de onderzoeksopdracht zien.’ Vrijdag zei Boswijk dat hij in het weekend gaat nadenken over het kabinetsbesluit. Salima Belhaj (D66) was niet bereikbaar voor commentaar over deze kwestie.

De linkse oppositie maakt gehakt van het besluit. ‘Ongelooflijk’, zegt Piri, die eerder nog hoopte dat het kabinet op zijn schreden zou terugkeren. ‘Ik vind de arrogantie van het kabinet echt stuitend. Voor veel partijen in de Kamer valt De Grave niet onder de definitie ‘extern en onafhankelijk’. De Grave is behalve oud-minister van Defensie ook prominent VVD’er. ‘Als je onder meer de rol van staatssecretaris Broekers-Knol en minister van Buitenlandse Zaken Blok moet onderzoeken, wil je niet de suggestie wekken dat daar door een partijpolitieke bril naar is gekeken.’

WC-Eend

‘WC-Eend kan hier nog een puntje aan zuigen’, twitterde Jasper van Dijk (SP) donderdag. Hij maakt zich, net als andere Kamerleden, boos over het feit dat het nieuws eerst bij journalisten terecht kwam in plaats van bij de Kamer, die in grote meerderheid om het onderzoek had gevraagd. Wat hem betreft, breekt nu de tijd aan voor parlementaire ondervraging onder ede van de hoofdrolspelers – een plan dat eerder werd voorgesteld door Kamerlid Pieter Omtzigt en Chris Stoffer (SGP). Van Dijk: ‘Als je de regering de regie laat houden, loop je altijd achter de feiten aan.’

Ook Omtzigt reageert ontstemd. ‘De voorgestelde aanpak, Frank de Grave als voorzitter en de Kamer die wordt geïnformeerd over de opdracht als het al besloten is – het getuigt noch van een nieuwe bestuurscultuur, noch van een echt extern onafhankelijk onderzoek.’

Buiten de politiek is eveneens met verbazing gereageerd op de keuze voor De Grave, die van 1998 tot april 2002 diende als minister van Defensie en dus direct betrokken was bij de beginfase van de missie in Afghanistan. Nu is hij lid van de afdeling advisering van de Raad van State. Generaal b.d. Hans Damen reageert op Twitter: ‘Kijk, Frank de Grave is natuurlijk zeeer (de extra ‘e’ is met opzet, red.) bekwaam, maar het is niet handig om een oud-minister van Defensie de evacuatie-operatie uit Afghanistan te laten evalueren. Wijs gewoon een (politiek) onafhankelijke onderzoeker aan.’

Het kabinet meldt dat De Grave de komende weken een onderzoekscommissie zal samenstellen. Behalve de evacuatie-operatie zal het onderzoek ook – conform de wens van de Kamer – ingaan op onder meer de Nederlandse inlichtingenpositie, de voorbereidende evacuatieplannen, de uitvoering van de Kamermoties en de samenwerking tussen de ministeries. De Kamer wil de betrokken ministers dinsdag al op het matje roepen over het besluit.

Meer over