VVD'er Dijkstal trapt op zere tenen

De PvdA presenteert zich voor het eerst als hoeder van Defensie, in combinatie met een geëngageerd buitenlands beleid. Maar de VVD-fractie wil daar niet erg aan meewerken....

DE reactie van de VVD-fractie in de Tweede Kamer op de PvdA-plannen voor Defensie was opvallend mild. De PvdA wil voor het eerst in jaren niet meer op Defensie bezuinigen, en dat viel erg goed bij de liberalen.

Kritiek was er van de VVD op onderdelen, maar de liberalen stoppen het stuk niet in een diepe la. Ook minister De Grave van Defensie (VVD) was niet ontevreden. Hij kan wellicht met de nota in de hand proberen de macht van de afzonderlijke krijgsmachtdelen te breken.

Want de PvdA pleit voor een terugkeer van het politieke primaat op Defensie. De nieuwe opperbevelhebber moet het automatisme afschaffen dat 50 procent van het geld naar de landmacht gaat, en dat marine en luchtmacht elk 25 procent krijgen. Alleen dan is de minister, aan wie de opperbevelhebber rechtstreeks rapporteert, volgens de PvdA de veel beter geïnformeerde bevelhebbers de baas.

Maar PvdA-fractieleider Melkert was het woensdag niet om de details te doen. Hij weet dat van de PvdA-voorstellen in het Haagse consensusmodel niet al te veel zal overblijven.

De eind dit jaar verschijnende Defensienota 2000 zal dit ongetwijfeld aantonen.

Melkert benadrukte dat Kosovo de basis is voor het Nieuwe Denken binnen de PvdA. Melkert en ook premier Kok, die zich niet dagelijks met Defensie bezighouden, werden met de neus op de feiten gedrukt toen Nederland door de NAVO werd gevraagd grondtroepen ter beschikking te stellen. Parate infanteristen waren er volgens Defensie bijna niet meer. Daarom pleit de PvdA nu voor meer parate troepen, vooral bij de landmacht.

Van een 'ideologische onwenteling' bij de PvdA wil Melkert niet weten. Maar dat is het volgens andere PvdA'ers wel. Want De PvdA presenteert zich onder leiding van de vaak cynisch genoemde Melkert voor het eerst uitdrukkelijk als hoeder van Defensie. Melkert ziet de krijgsmacht als verlengstuk van het geëngageerde buitenlands beleid dat hij voorstaat.

Dat beleid moet wel worden gesteund door de VVD, dreigde hij gisteren. Anders voorziet de fractieleider 'grote problemen'. Melkert ergert zich al sinds zijn ministerschap in Paars I aan de terughoudende, naar isolationisme neigende houding van de VVD-fractie. Na de ramp in Srebrenica durft de VVD amper nog verantwoordelijkheid te nemen voor het uitzenden van Nederlandse troepen.

En wie had gedacht dat het met het vertrek van VVD-leider Bolkestein naar Brussel wel zou loslopen met de euroscepsis in de VVD-fractie, komt bedrogen uit. Terwijl toekomstig eurocommissaris Bolkestein in Brussel een draai van 180 graden aan het maken is, neemt Dijkstal in Den Haag de fakkel over.

Dijkstal schuwt, net als zijn voorganger Bolkestein, het isolement niet. Want dat kan stemmen opleveren. De VVD blijft dus ook onder leiding van Dijkstal eurosceptisch, en zal zich blijven verzetten tegen Europese militaire samenwerking.

Dat is pijnlijk voor de progressieve liberaal De Grave, die daar nadrukkelijk voor is. Het zal zijn streven naar het partijleiderschap er niet makkelijker op maken.

Opvallend is dat VVD-minister Van Aartsen van Buitenlandse Zaken in EU- en NAVO-verband de Europese militaire plannen niet van harte ondersteunt.

De ergernis over deze vaker door Van Aartsen vertoonde politieke lenigheid neemt in de Tweede Kamer toe. Ook bij de coalitiepartijen.

Kabinetten vallen in de regel niet over buitenlands beleid. Tijdens de komende algemene beschouwingen zal blijken hoe diep de meningsverschillen zijn, in Kamer én kabinet.

Meer over