Nieuws

VVD en CDA weigeren zich uit te spreken over linkse samenwerking

Het wordt tijd dat de VVD en het CDA duidelijk maken of zij met de PvdA en GroenLinks willen praten of niet. Jesse Klaver (GroenLinks) is het getreuzel van Mark Rutte (VVD) en Wopke Hoekstra (CDA) zat. Ook maandag hielden die na een nieuwe gespreksronde de kaken stijf op elkaar.

Lilianne Ploumen (PvdA) en Jesse klaver (GroenLinks) trekken samen op in de onderhandelingen.  Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
Lilianne Ploumen (PvdA) en Jesse klaver (GroenLinks) trekken samen op in de onderhandelingen.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Volgens Klaver moeten de twee rechtse partijen ‘hom of kuit’ geven, maar de VVD en CDA weigerden ook maandag zich uit te spreken over de linkse samenwerking. ‘Ik baal er ook van dat jullie je zo langzamerhand kapot ergeren dat we er zo weinig over kunnen zeggen’, aldus een verontschuldigende Rutte. ‘Het spijt me verschrikkelijk.’

Na het weekeinde waarin PvdA en GroenLinks de linkse samenwerking kracht bij zetten, riep informateur Mariëtte Hamer maandag de hoofdrolspelers in de formatie opnieuw bijeen. Afgelopen zaterdag kreeg Ploumen groen licht van de leden om in de formatie nauw samen te werken met GroenLinks. Klaver voelde in een gesprek met zijn achterban voldoende steun om verder met de PvdA op te trekken: de PvdA- en GroenLinks-fractie vormen in de onderhandelingen één team met één inzet.

Prille linkse samenwerking

De formatiekandidaten keken allemaal naar afgelopen zaterdag, die draaide om de linkse samenwerking. VVD en CDA hadden gehoopt dat kritiek in de linkse gelederen de prille samenwerking zou breken, zodat zij de vraag over de samenwerking niet hoefden te beantwoorden. Maar na het groene licht van de achterbannen van de PvdA en GroenLinks is het wachten op een antwoord uit de rechtse hoek. Na maanden van stilstand beweegt de formatie zich richting de vraag: wie houdt inhoudelijke gesprekken nu nog tegen?

GroenLinks en PvdA maakten al eerder duidelijk dat zij niet de partijen zullen zijn die zich van de formatietafel laten wegjagen. ‘Want wie breekt, die betaalt’, is de opvatting bij GroenLinks. Als VVD en CDA niet willen, moeten zij dat on the record uitspreken en ook uitleggen waarom. ‘Dan heb je een nieuw politiek feit en kun je door met de formatie’, zegt een betrokkene bij de formatie.

Geen uitnodiging voor Segers

De onderhandelingen langs de lijnen van de inhoud kunnen in principe van start: het formatiedocument dat VVD en D66 deze zomer opstelden, kan op enthousiasme rekenen van PvdA/GroenLinks en CDA. De ChristenUnie, de favoriete voorkeurspartner van de VVD, ziet weinig aanknopingspunten in het document en maakt terugtrekkende bewegingen. Gert-Jan Segers, die tot vorige week nog aan tafel aanschoof, kreeg maandag geen uitnodiging van de informateur.

Als de twee rechtse partijen inhoudelijke gesprekken blijven weigeren, komt het scenario van een minderheidskabinet dichterbij. Volgens Segers komt die vorm, waarin het kabinet steeds op zoek moet naar een meerderheid, het best tegemoet aan de wens om de positie van de Tweede Kamer te versterken en om een nieuwe bestuurscultuur vorm te geven.

Als het aan D66 ligt, zal het CDA in dat scenario niet toetreden tot het kabinet. D66 wil de weigerachtige houding van Hoekstra niet belonen met een plek in een kabinet. Ook zit Kaag niet te wachten op een rechtse meerderheid in de Trêveszaal.

Dinsdag praten de betrokkenen verder. Zicht op een eindverslag van Hamer is er nog niet.

Hamer probeert duidelijkheid te krijgen door tegenstanders bij elkaar te zetten

De wens om duidelijkheid te verschaffen over welke formatiegesprekken mogelijk zijn, klinkt door in de agenda van informateur Mariëtte Hamer. Niet voor het eerst zet ze dinsdag tegenpolen bij elkaar aan tafel.

Waar CDA en VVD moeite hebben met de twee linkse partijen, mogen Rutte, Hoekstra, Klaver en Ploumen dinsdagochtend als eerste met elkaar in gesprek. Dan zou duidelijk moeten worden of een formatiepoging met VVD, D66, CDA en PvdA/GroenLinks zin heeft.

Vervolgens mag Sigrid Kaag (D66) aan Gert-Jan Segers (CU) uitleggen waarom zij niet opnieuw met hem in een kabinet wil. Tot slot komen de onderhandelaren van VVD, D66 en CDA nog bij elkaar.

Meer over