Nieuws

Vulkaanuitbarsting op Tonga veroorzaakt minstens drie doden, toch lijken gevolgen minder ernstig dan gevreesd

Uit verkenningsvluchten door de luchtmacht van Nieuw-Zeeland blijkt dat op Tonga veel gebouwen zijn weggevaagd en een dorp op een van de eilanden in puin ligt. De schade is met name groot op de buitenste eilanden van de archipel.

Niels Waarlo
Vanuit een vliegtuig van de Nieuw-Zeelandse luchtmacht werd deze foto van Tonga gemaakt. De grauwe laag die te zien is, bestaat uit vulkanisch as.  Beeld EPA
Vanuit een vliegtuig van de Nieuw-Zeelandse luchtmacht werd deze foto van Tonga gemaakt. De grauwe laag die te zien is, bestaat uit vulkanisch as.Beeld EPA

De zwaarst getroffen gebieden zijn twee kleine eilanden met minder dan tweehonderd inwoners. De regering van Tonga meldde dinsdag in haar eerste reactie na de uitbarsting dat op het ene eiland nog maar twee huizen overeind staan, terwijl op de ander alle woningen zijn verwoest. Operaties om de inwoners te evacueren zijn begonnen. Volgens het bericht zijn ook op het hoofdeiland Tongatapu tientallen huizen getroffen.

De overheid communiceert via een satelliettelefoon met VN-organisaties, omdat de communicatie met de buitenwereld voor een belangrijk deel is afgesneden. Lokale telefoonnetwerken functioneren wel, maar er is geen internet. De enige onderzeese glasvezelkabel die de archipel met de rest van de wereld verbindt, is namelijk ernstig beschadigd. Mede hierdoor is er nog altijd geen compleet beeld van de aantallen gewonden en doden. Tot nu toe zijn er drie doden op de archipel gemeld.

De marine van Tonga meldde vloedgolven van vijf tot tien meter hoog op de zuidelijke eilanden. Toch lijkt de schade minder groot dan aanvankelijk werd gevreesd. Op Tongatapu wordt het gewone leven voorzichtig weer opgepakt, meldt persbureau AP. ‘Gelukkig zien we op de dichtstbevolkte plekken niet de rampspoed waar we bang voor waren, en dat is erg goed nieuws’, aldus Katie Greenwood van de Internationale Federatie van Rode Kruis- en Rode Halve Maanverenigingen.

Eiland gespleten

Op luchtfoto’s is te zien dat de eilanden zijn bedekt in een dikke laag as, die volgens de regering veel wegen onbegaanbaar maakt en het drinkwater heeft aangetast. Ook de belangrijkste luchthaven van Tonga is door de aslaag grotendeels onbruikbaar. Dit vertraagt de aanvoer van drinkwater en andere goederen die onder meer Nieuw-Zeeland naar Tonga stuurt. Lokale vrijwilligers werken hard om de landingsbanen schoon te vegen, maar volgens de Verenigde Naties kan dat nog dagen duren.

Zaterdag vond de zware uitbarsting plaats op Hunga Tonga–Hunga Haʻapai, een tweetal eilanden dat in 2009 tot één geheel was gesmeed door een vulkaanuitbarsting. De uitbarsting heeft het eiland weer in tweeën gesplitst. De enorme stofwolk die vrijkwam was op het hoogtepunt 260 kilometer in doorsnede.

Ring van Vuur

Tonga ligt in de zogeheten Ring van Vuur, een hoefijzervormig gebied rond de Grote Oceaan waar veel aardbevingen en vulkaanuitbarstingen voorkomen. Hier schuiven stukken aardkorst onder elkaar door, waardoor sedimenten en water in de diepte belanden. Dit vormt in combinatie met het hete gesteente onder de aardkorst een explosief mengsel, wat tot uitbarstingen kan leiden. Dat het hete magma bij Tonga in contact kwam met koud zeewater, versterkte de explosiviteit.

Wereldwijd leidde de schokgolf als gevolg van de uitbarsting tot hogere golven. Daardoor zijn in Peru twee mensen verdronken. Voor de kust van het Zuid-Amerikaanse land begon een schip dat olie overpompte naar een raffinaderij zo hard te schommelen dat het olie heeft gelekt, waardoor een deel van de kustlijn is vervuild.

Luchtdrukverschil door uitbarsting

In Nederland pikte de meetapparatuur van het KNMI een duidelijk luchtdrukverschil op dat ontstond door de explosieve uitbarsting. Vulkaanuitbarstingen waarbij veel stof vrijkomt, kunnen tot wereldwijde temperatuurdalingen leiden, maar in dit geval valt dat mee, verwachten meteorologen van het instituut.

Ook de CO2-uitstoot van de vulkaanuitbarsting is te overzien. De mens stoot in drie dagen uit wat alle vulkanen op aarde gemiddeld in een jaar uitstoten, rekent het KNMI voor.

Satellietfoto’s van Tonga voor en onmiddellijk na de vulkaanuitbarsting. Beeld AFP
Satellietfoto’s van Tonga voor en onmiddellijk na de vulkaanuitbarsting.Beeld AFP
Meer over