NIEUWScorona-aanpak VS

VS zwaar getroffen door coronavirus, Biden zoekt geitenpaadje om ramp te temperen

In geen enkel land raast het coronavirus zo hard voort als in de VS, maar Trump lijkt zijn interesse ervoor te hebben verloren. Hij komt al maandenlang niet meer opdagen bij bijeenkomsten van zijn coronataakgroep. Wat kan Biden alvast doen?

Inmiddels zijn meer dan 11 miljoen Amerikanen besmet geweest, per dag sterven ruim duizend van hen.Beeld REUTERS

Joe Biden is het gedraai van Trump zat. Maandag waarschuwde hij dat ‘mensen kunnen sterven’ als Bidens transitieteam blijft worden tegengewerkt door de regering-Trump. Coördinatie tussen de twee is onder meer nodig om de distributie van een coronavaccin soepel te laten verlopen. ‘Dit gaat om mensenlevens redden’, zei Biden tijdens een toespraak vanuit zijn thuisstaat Delaware. Als zijn team pas op 20 januari een distributieplan kan maken ‘lopen we een maand of anderhalve maand achter. Mensen kunnen doodgaan als we niet coördineren.’ 

Dat is geen paniekvoetbal van Biden. Nergens ter wereld slaat de pandemie zo genadeloos toe als in de VS. Deze winter neemt het dodental van 250 duizend Amerikanen naar verwachting toe met 100 duizend of – in het slechtste geval – verdubbelt het zelfs. De curve kan afgezwakt worden als de regering Trump hard ingrijpt. Maar de kans dat dit gebeurt is klein.

Trump zegt voortdurend dat Amerika het virus al bijna heeft bedwongen: ‘We’re rounding the corner’. De president heeft zo weinig interesse meer in het virus, dat het alweer ‘maanden geleden’ is dat hij aanschoof bij de taakgroep die het Witte Huis zelf in het leven heeft geroepen om corona te bestrijden, onthulde top-viroloog Anthony Fauci zondag bij CNN. ‘Covid, covid, covid… dat is het enige waar ze het over kunnen hebben’, klaagde Trump de afgelopen tijd ook al op z’n campagnetour.

Noodklok

Dit weekeinde luidden onafhankelijke gezondheidsexperts, maar ook het transitieteam van Biden en een enkele Republikein, de noodklok. Met een president die feitelijk is opgehouden om te strijden tegen het coronavirus schiet het dodental door het dak heen. Inmiddels zijn meer dan 11 miljoen Amerikanen besmet geweest, per dag sterven er ruim duizend.

Gaat dit zo door tot 20 januari, de dag dat Trump het Witte Huis moet verlaten en Biden het stokje overneemt? Zo ja, dan kan het dodental tegen die tijd oplopen tot 2.500 Amerikanen per dag, zegt arts Peter Hotez van Baylor College of Medicine. ‘Een humanitaire catastrofe’. 

Top-viroloog Anthony Fauci.Beeld Getty Images

Bij gebrek aan actie van de regering-Trump, moet in elk geval zijn opvolger een plan kunnen maken om vanaf eind januari het dodental te temperen en de distributie van geneesmiddelen en een vaccin soepel te laten verlopen. Daarover zijn gezondheidsexperts het wel eens. Maar wat kan Biden alvast doen nu hij nog niet de macht van het presidentschap heeft?

Stokje doorgeven

Weinig. Hij roept Amerikanen op een mondkapje te dragen. Maar elk serieus plan dat hij alvast maakt om de pandemie te bestrijden is gebaseerd op gebrekkige, openbare informatie. Dit weekeinde zwol de kritiek op Trump aan omdat hij weigert gesprekken toe te laten tussen gezondheidsexperts van de overheid en de aanstaande president. De top-viroloog van het land, Anthony Fauci, zei zondag dat het ‘natuurlijk beter zou zijn’ als hij mocht beginnen samen te werken met het Biden-team.

‘Het is een bijna alsof je een stokje moet doorgeven tijdens een race – je wilt niet stoppen en het dan aan iemand geven’, zei Fauci, die door Trump is gemarginaliseerd, maar wel nog steeds het hoofd is van het prestigieuze Amerikaanse Centrum voor infectieziektebestrijding. ‘Je wilt gewoon doorgaan. Dat is wat transitie is.’ 

Maar Trump blokkeert die samenwerking. Aangezien hij nog steeds niet wil toegeven dat Biden hem gaat opvolgen, wil hij hem ook geen toegang geven tot geheime overheidsinformatie. Ook de arts die momenteel het vaccinatieprogramma van de Amerikaanse overheid leidt, Moncef Slaoui, zegt in The Financial Times geen toestemming van het Witte Huis te krijgen om met het transitieteam van Biden te spreken. 

Eigen adviesteam

Het enige wat Biden nu kan doen is zijn eigen corona-adviesteam oprichten dat hem bijpraat over de crisis en alvast een plan maakt voor de toekomst. Maar zonder alle relevante statistieken van de overheid (die niet altijd openbaar zijn), en zonder overdrachtsgesprekken met relevante ambtenaren, kantoorruimte en financiering, is het moeilijk om een effectief toekomstig aanvalsplan te maken.

De voorzitter van Bidens corona-adviesteam, Vivek Murthy, benadrukte zondag bij Fox News dat toegang tot de verzamelde data ‘cruciaal’ is . Zijn collega-adviseur Celine Gounder vergeleek de huidige uitbraak in de VS met een terreuraanslag waarover niet alle informatie wordt prijsgegeven. ‘We moeten voorbereid zijn, maar door de afwezigheid van cruciale data hebben we mogelijk blinde vlekken en kunnen we niet anticiperen. Dat maakt ons erg kwetsbaar’, aldus Gounder.

Volgens de aankomende chefstaf van Biden – Ron Klain – zijn er wel ontmoetingen gepland met private bedrijven zoals Pfizer, dat momenteel een veelbelovend coronavaccin ontwikkelt. Maar het team wil juist graag in contact komen met het ministerie van volksgezondheid. ‘Er zijn momenteel ambtenaren bij het ministerie die plannen maken om het vaccin te distribueren. Onze experts moeten zo snel mogelijk met die ambtenaren praten zodat er bij de machtsoverdracht niks misgaat’, aldus Klain tegen NBC.

Een enkele Republikein sluit zich inmiddels aan bij de oproep aan Trump om Bidens transitieteam toegang te geven tot ambtenaren. Gouverneur Mike DeWine (Ohio) zei zondag dat Trump weliswaar alle recht heeft om rechtszaken aan te spannen over de verkiezingsuitslag, maar ‘we moeten wel met de overdracht beginnen’. Het valt te betwijfelen of Trump in het belang van de volksgezondheid bereid is om hieraan mee te werken, want dat is voor hem hetzelfde als zijn verlies erkennen.

Trump weigert zijn verlies bij presidentsverkiezingen te erkennen:

Hoe lang blijft Trump nog zitten? Alle wegen voor president Trump naar een nieuwe termijn lijken afgesloten.

Ongelukje? Trump uit zich voor het eerst aarzelend over zijn toekomst als president

Trump boekt tot nu weinig succes met rechtszaken: zeker 8 va de 15 zaken zijn al verworpen.

De juridische opties voor Trump raken op, maar veel invloedrijke Republikeinen laten hem niet vallen, hoe komt dat? Dit en meer hoor je in POTUS de podcast.

Meer over