Nieuws

VS, VK en Australië sluiten veiligheidspact, China gepikeerd over ‘Koude Oorlog-mentaliteit’

De Verenigde Staten, Australië en het Verenigd Koninkrijk hebben een veiligheidspact gesloten. De afspraken onder de noemer Aukus is bedoeld om de veiligheid en stabiliteit in de regio te garanderen waar China steeds meer aan invloed wint.

De Amerikaanse president Joe Biden kondigde het veiligheidspact samen met Boris Johnson en Scott Morisson aan via een videoverbinding. Beeld Reuters
De Amerikaanse president Joe Biden kondigde het veiligheidspact samen met Boris Johnson en Scott Morisson aan via een videoverbinding.Beeld Reuters

Dat maakten de Amerikaanse president Joe Biden en premiers Boris Johnson van het Verenigd Koninkrijk en Scott Morrison van Australië bekend tijdens een gezamenlijke persconferentie. Belangrijkste onderdeel van het pact is dat Australië acht geavanceerde nucleaire onderzeeboten krijgt, gebouwd met Amerikaanse technologie. Zij worden echter niet bewapend met kernwapens.

China verweet de landen in een reactie een ‘Koude Oorlog-mentaliteit’. De Chinese ambassade in Washington vindt dat de landen ‘hun ideologische vooroordelen moeten afschudden’. Hoewel China niet expliciet genoemd wordt in de afspraken tussen de drie landen, vertelden ingewijden eerder al aan nieuwssite Politico dat het initiatief wordt gezien als een manier om een gezamenlijk front te vormen tegen de groeiende Chinese invloed in de regio.

Premier Morrison sprak tijdens de persconferentie over een ‘verbeterd’ samenwerkingsverband. ‘Dit is een partnerschap voor altijd dat Australië in staat zal stellen onze nationale veiligheidsbelangen te beschermen, om Australiërs veilig te houden’, aldus Morrison. ‘En om samen te werken met onze partners in de hele regio om de stabiliteit en veiligheid van onze regio te bereiken.’ Premier Johnson sprak over een ‘nieuw hoofdstuk’ in de vriendschappelijke relatie tussen de landen.’

Australië wordt met het pact het zevende land in de wereld dat kernonderzeeërs heeft. Een groot voordeel van daarvan is dat ze langer onder water kunnen blijven dan dieselonderzeeboten. De VS hebben hun nucleaire onderzeeboottechnologie tot nu toe alleen gedeeld met de Britten, die beschikken over Trident-onderzeeërs. De vloot kernonderzeeërs zal worden gebouwd in Australië. De eerste moet in 2040 operationeel worden.

Geen Franse onderzeeërs

Niet alleen vanuit China kwamen gefrustreerde reacties. Ook Frankrijk, dat een deal had met Australië om dieselonderzeeërs te leveren, is boos. ‘Deze brute, eenzijdige en onvoorspelbare beslissing herinnert mij veel aan wat de heer Trump deed’, zei de Franse minister van Buitenlandse Zaken Jean-Yves Le Drian op de radio. ‘Ik ben boos en bitter. Dit gebeurt niet tussen bondgenoten.’

Het ministerie van Buitenlandse Zaken in Parijs noemde het Australische besluit eerder een ‘betreurenswaardige beslissing’. Het Franse defensiebedrijf Naval Group sprak van een ‘grote teleurstelling’. Het bedrijf werd in 2016 uitgekozen door de Australische regering om twaalf door diesel en elektriciteit aangedreven onderzeeërs ter waarde van ruim 36 miljard euro te leveren. Dit akkoord gaat door het Aukus-pact niet meer door. De eerste onderzeeboot had in 2027 geleverd moeten worden. Australië, dat nu ook beschikt over dieselonderzeeboten, heeft al 1,5 miljard euro uitgegeven aan deze deal met de Fransen.

‘Dit besluit is in strijd is met de letter en de geest van de samenwerking tussen Frankrijk en Australië’, aldus het Franse ministerie, dat benadrukte dat de relatie was gebaseerd op ‘politiek vertrouwen’. Aukus versterkt volgens de Fransen de noodzaak om ‘de kwestie van de Europese strategische autonomie’ luid en duidelijk aan de orde te stellen. ‘Er is geen andere geloofwaardige manier om onze belangen en onze waarden in de wereld te verdedigen.’

Historisch

President Biden zei dat de samenwerking met de Britten en de Australiërs het mogelijk moet maken om de ‘uitdagingen van de 21ste eeuw’ gezamenlijk aan te pakken. Hij noemde de oprichting van het pact een ‘historische stap’ en wees erop dat de krijgsmachten van de drie landen zij aan zij hebben gevochten tijdens twee wereldoorlogen.

Biden bevestigde tijdens zijn toespraak dat Aukus ook is bedoeld om te zorgen dat de landen hun voorsprong behouden op militair gebied en bij de ontwikkeling van ‘cruciale’ technologieën’, bijvoorbeeld op het gebied van kunstmatige intelligentie.

Opvallend is dat Nieuw-Zeeland, met wie de drie landen al jaren nauw samenwerken op het gebied van inlichtingen in de Five Eyes-groep, niet is opgenomen in het pact. De Australische aankoop betekent dat de kernonderzeeërs buiten de territoriale wateren van Nieuw-Zeeland zullen moeten blijven. Dit land laat al decennialang geen nucleaire onderzeeërs toe. De regering van premier Jacinda Ardern bevestigde dat voor de onderzeeboten van het buurland geen uitzondering zal worden gemaakt.

Meer over