'VS verkeren in bonapartistische verleiding'

François Heisbourg is directeur van de Fondation pour la Recherche stratégique in Parijs. Hij schreef recentelijk het boek 'Hyperterrorisme, la nouvelle guerre'....

Martin Sommer

- Frankrijk bevindt zich in een penibele positie nu Bagdad is gevallen. Wat moet Chirac doen om de schade te herstellen?

'Ik zie nog weinig van pogingen tot herstel van het contact met de Britten. De Fransen zitten in een moeilijk parket. Anders dan de Amerikanen willen ze een centrale rol voor de VN bij het herstel van Irak. Maar ze willen geen resoluties steunen die de oorlog achteraf rechtvaardigen. Die twee dingen zijn niet met elkaar in overeenstemming te brengen.

'Er liggen nog achttien resoluties tegen Irak, bijvoorbeeld een stuk of wat over sancties. Wij hebben heel goede diplomaten, maar ik heb nog niemand gehoord die mij uit kan leggen hoe je de sancties op kunt heffen zonder die oorlog achteraf te legitimeren. Ik zou zeggen, laten we de Britten steunen in de VN, die oorlog is voorbij, laten we het beste er maar van maken.'

- En de Amerikanen?

'Het probleem met Amerika is: it takes two to tango. De Amerikanen willen het bestuur van Irak wellicht helemaal zelf doen. De Wall Street Journal voert campagne om uit de Veiligheidsraad te stappen.

'Maar ook de Verenigde Staten gaan ontdekken dat je Irak niet kunt normaliseren zonder de VN. Om te voorkomen dat onder de Arabieren allerlei komplottheorieën de kop opsteken. De Arabieren zijn al diep vernederd met een oorlog van drie weken. Dat trauma moet gemanaged worden. Hetzelfde geldt voor het Palestijns-Israëlische vredesproces. Als dat nu niks oplevert, gaan de Arabieren helemaal in de afwijzingsversnelling.

- Wat kunnen we nu van de Amerikanen verwachten?

'Die oorlog gaat beter dan verwacht. De neoconservatieven zijn in de zevende hemel. Ze hebben wel wat van de bonapartisten, met hun idealen die met het zwaard worden verspreid: het hele Midden-Oosten gaan we anders inrichten. Ik herinner eraan dat Egypte het enige Arabische land is zonder shari'a. Dankzij Bonaparte, die zijn zegeningen twee eeuwen geleden verspreidde.

'De Amerikanen verkeren momenteel in de bonapartistische verleiding. In Europa hebben wij die machtsreflex niet. Dat geldt zelfs voor Frankrijk, zoals we zagen in de Veiligheidsraad waar de Fransen dreigden met hun veto tegen de oorlog.'

- Wat vond u van de Franse opstelling?

'Was het wijs om met een veto in de Veiligheidsraad te dreigen? De Britten en de Amerikanen waren ervan overtuigd dat het een suïcidaal veto zou zijn. Pas de laatste dagen voor de zitting bleek dat de meerderheid met de Fransen mee zou gaan. Dat was in ieder geval in termen van diplomatieke vuurkracht zeer opmerkelijk.

'Was er een alternatief? Drie opties: één, we zijn het niet met die oorlog eens, maar laten de VS hun verantwoordelijkheid. Dat had minder schade voor de EU betekend. Tweede optie: we laten de Britten weten dat we tegen zijn, maar laten het eventuele veto aan de Russen over. Daarmee steken we onze kop niet boven het maaiveld uit, en vermijden de toorn van de Wall Street Journal. Derde optie: we maken een heleboel herrie. Dat laatste is gebeurd. Daar is kritiek op mogelijk.'

- Had Mitterrand het anders aangepakt?

'Net als bij de eerste Golfcrisis: hij zou een divisie naar de Golf hebben gestuurd. Ook Chirac heeft erkend dat het nuttig zou zijn geweest als Frankrijk mee had gedaan aan het uitoefenen van druk op Irak. Dan hadden we met meer overtuiging aan de Iraki's kunnen zeggen dat het ernst was met het ontwapenen. Verder zie ik niet veel verschil. Ook onder Mitterrand zou de politieke klasse en de publieke opinie helemaal tegen deze onnodige oorlog zijn geweest. Onnodig ja. Wat het overigens geen slechte of illegale oorlog maakt.'

Meer over