VS maken ruzie met bijna iedereen

Wat bezielt de Amerikanen? Ze hebben opeens ruzie met iedereen. Duitsland is boos vanwege de terechtstelling van twee Duitse broers in Arizona....

D'Alema, net op bezoek in Washington, hoort verbijsterd dat de Amerikaanse piloot die een jaar geleden veertig skiërs in een kabelbaan de dood injoeg, is vrijgesproken. In China krijgt de Amerikaanse minister Albright een ijzig onthaal. En Washington verklaart Europa de bananenoorlog.

Drie geleerden in het tijdschrift Foreign Affairs zagen het al aankomen. De enig overgebleven supermacht is eenzaam. Hij weet geen raad met zichzelf, zijn nieuwe rol en de rest van de mensheid. Samuel P. Huntington, auteur van The Clash of Civilizations, ziet zijn land zelfs steeds eenzamer worden. De Amerikanen zeggen altijd dat ze optreden in de wereld in naam van de internationale gemeenschap, maar aan wie denken ze dan, vraagt Huntington. 'China? Rusland? India? Pakistan? Iran? De Arabische Wereld? De Associatie van Zuidoost-Aziatische Naties? Afrika? Latijns Amerika? Frankrijk?' Amerika is een 'eenzame sheriff'.

Na de 'bipolaire' tijd van de Koude Oorlog hebben we een vreemd tijdperk betreden, vindt hij: er is één supermacht maar de wereld is toch niet 'unipolair', omdat allerlei tweederangs machten zich roeren. Hij noemt dit gegeven met een rare term 'uni-multipolair'. De VS denken dat zij oppermachtig zijn, maar dat is niet zo. De iets minder machtigen aanvaarden dat niet en binnen de VS willen de burgers de verantwoordelijkheid niet. Amerika kan maar beter een echt multipolaire wereldorde toestaan, vindt Huntington. De VS moeten een hechter bondgenootschap smeden met het cultureel verwante Europa en zich niet te veel bemoeien met de rest van de wereld, zo luidt de Huntington-doctrine nog steeds.

'De eenzame Amerikaan' is een slecht leider, schrijft Garry Wills, auteur van Certain Trumpets: the Nature of Leadership. Een wereldleider moet respect hebben voor anderen en een hoofdrol spelen in de internationale fora. Maar de Amerikanen hebben nog steeds een diepgeworteld wantrouwen tegen de VN, het IMF, de Wereldbank. De Verenigde Staten proberen hun wil op te leggen en worden zo 'de boeman van de Vrije Wereld'.

Washington doet nukkig tegen Europa, vindt Fred Bergsten, directeur van het Institute for International Economics. De Verenigde Staten maken ruzie over allerlei ondergeschikte kwesties, maar hebben geen strategie voor de grote, bijvoorbeeld: welke gevolgen zal de komst van de euro hebben voor de dollar en de wereldeconomie. Er moet worden samengewerkt om de munten in evenwicht te houden. Europa doet tot nu tevergeefs toenaderingspogingen. Washington moet beseffen dat de VS, met Azië in crisis, aangewezen is op de EU, meent Bergsten.

Zijn Europa en Amerika nu helemaal gek geworden ('going bananas'), roept The Economist uit. Die bananen doen er op zich niet zoveel toe, maar de Europese bescherming van de bananenexporteurs uit de vroegere koloniën en de Amerikaanse boycot van Italiaanse kaas, Britse kasjmier-truien en andere luxe-artikelen, vormen een bedreiging voor de Wereldhandelsorganisatie (WTO). En die deed het net zo goed, sinds de oprichting in 1995, jammert het Britse weekblad vertwijfeld.

Ach, het is maar een ruzie tussen vrienden, schrijft het Amerikaanse Newsweek en geeft wijze raad: 'Iedereen, relax.' Amerikanen moeten eens wat minder doen alsof ze de wijsheid in pacht hebben en de Europeanen moeten niet zo hoog van de toren blazen, want in de Balkan-oorlog hebben ze de Amerikanen nodig. Dan komt het wel goed.

De Duitse weekbladen zijn echter boos. Wat hebben we eigenlijk met die Amerikaanse cultuur gemeen, vragen Die Zeit en Der Spiegel zich af, in weerwil van Huntingtons theorie van culturele solidariteit. In Der Spiegel staat een foto van de executiebank voor een gifinjectie en het blad hekelt het Amerikaanse geloof in eigen morele superioriteit.

Die Zeit zette een foto van de electrische stoel op de voorpagina. Vanwege de doodstraf, schrijft het blad, zouden de Verenigde Staten meteen worden afgewezen als ze lid zouden willen worden van de Europese Unie.

Meer over