VS maken haast met hervorming NAVO

De Verenigde Staten geven een grote impuls aan de hervormingen binnen de NAVO. Het huidige algemene en betrekkelijk vage moderniseringsprogramma moet plaatsmaken voor gerichte vernieuwingen op vier terreinen....

De Amerikaanse minister van Defensie Rumsfeld legde de plannen gisteren voor aan zijn collega's op een conferentie op het NAVO-hoofdkwartier in Brussel. Het militaire bondgenootschap moet nu omgevormd worden tot een alliantie die snel en flexibel kan reageren op terroristische bedreigingen. Bovendien moet het principe dat de NAVO overal ter wereld kan opereren formeel worden vastgelegd.

Al in 1999 nam de NAVO zich voor om haar structuur drastisch te wijzigen. Daarmee hing ook samen dat de lidstaten hun investeringen in militair materieel en defensie fors moesten ombuigen. Er moest niet alleen meer geld komen, het moest ook beter worden besteed. NAVO-diplomaten erkennen echter dat dit project, Defense Capabilities Initiative, weinig heeft opgeleverd.

In het Amerikaanse plan moet de alliantie zich op vier terreinen concentreren. Er moet meer aandacht komen voor de verdediging tegen chemische, biologische en nucleaire wapens. Daarnaast dient de NAVO meer te investeren in transportmiddelen om troepen over lange afstanden te verplaatsen. Ook dient er meer kapitaal te komen voor de aankoop van precisiemunitie en veilige, niet te onderscheppen communicatiemiddelen.

De Amerikanen willen ook een andere opzet van de commandostructuur van de NAVO. Regionale hoofdkwartieren bijvoorbeeld zijn nu nog geografisch zo verdeeld dat ze optimaal kunnen reageren op een conventionele landoorlog in Europa. Ook deze organisatie dient flexibeler te worden, vinden de Amerikanen.

Over dit aspect bestaat minder eensgezindheid. Volgens diplomaten zullen verschillende Zuid-Europese landen problemen hebben met ingrijpende wijzigingen. 'Er is veel werkgelegenheid mee gemoeid', zegt een van hen. Minister De Grave van Defensie meldde echter dat hij bereid is het NAVO-commandocentrum in Brunssum op te geven. 'Nederland moet bereid zijn die consequentie te accepteren', zei hij.

In Brunssum is het NAVO-centrum gevestigd dat het luchtruim boven Noord-Europa moet bewaken. Er werken 2500 mensen, grotendeels militairen, maar er is ook een forse civiele staf.

Diplomaten verwachten overigens niet dat het opheffen van het centrum in Brunssum hoog op de prioriteitenlijst staat. 'Je houdt behoefte aan regionale centra. Je kunt niet alles vanuit het hoofdkwartier in Mons doen', zegt een hoge functionaris.

Robertson hield opnieuw een pleidooi om de defensiebudgetten te verhogen. In november komen de regeringsleiders in Praag bij elkaar om knopen door te hakken. Die bijeenkomst dient volgens Robertson om de geëigende organisatie en bewapening van de strijdkrachten van de NAVO zeker te stellen, 'zelfs als dat betekent dat er extra middelen voor defensie en veiligheid moeten worden uitgetrokken'.

Geen enkel land heeft extra geld toegezegd, hoewel er volgens NAVO-functionarissen 'een algemene bereidwilligheid en erkenning bestaat dat er meer geld nodig is'. Frankrijk gaf nog de duidelijkste indicatie: 'Met de huidige situatie kunnen we niet gelukkig zijn. Frankrijk zal een extra inspanning moeten doen', zei de nieuwe Defensieminister Michele Alliot-Marie. President Chirac had eerder al te kennen gegeven dat de dalende lijn in de defensiebegroting onder een nieuwe regering wordt omgebogen.

Meer over