Nieuws

VS evacueren Afghaanse luchtmachtpiloten uit Tadzjikistan, lot vliegtuigen onduidelijk

Na drie maanden vast te hebben gezeten in Tadzjikistan, hebben 143 piloten van de verslagen Afghaanse luchtmacht eindelijk het land verlaten. Met behulp van de VS is de groep, die Afghanistan ontvluchtte om aan de Taliban te ontkomen, donderdag naar de Verenigde Arabische Emiraten overgebracht.

Stieven Ramdharie
De Afghaanse piloten verlaten het land via een door de VS gecharterde vlucht. Beeld Reuters
De Afghaanse piloten verlaten het land via een door de VS gecharterde vlucht.Beeld Reuters

Met de evacuatie is een einde gekomen aan de vlucht van een groot deel van de Afghaanse luchtmachtpiloten in augustus, ten tijde van de val van Kabul. In september werd al een andere groep, die met hun vliegtuigen en helikopters naar Oezbekistan was uitgeweken, naar de Emiraten overgebracht.

De Afghanen mogen zich vestigen in de VS. ‘Blij voor onze bondgenoten dat ze in veiligheid zijn gebracht’, twitterde de Amerikaanse organisatie van oud-militairen Operation Sacred Promise die heeft geholpen bij de evacuatie.

De massale vlucht van de piloten, hun familieleden en ander luchtmachtpersoneel naar de twee buurlanden van Afghanistan symboliseerde de snelle ineenstorting van het Afghaanse leger toen de Taliban oprukten. De VS gaven tot de val van Kabul zo’n 78 miljard euro uit om het Afghaanse leger op te bouwen, waaronder 7 miljard euro aan de luchtmacht. Maar ondanks hun kostbare militaire training in de VS en hun peperdure aanvalsvliegtuigen en gevechtshelikopters, konden de piloten de Taliban-opmars niet stoppen.

In totaal zijn nu sinds september zo’n zeshonderd voormalige militairen van de luchtmacht en hun familieleden door de VS geëvacueerd uit Tadzjikistan en Oezbekistan. Alleen al naar Oezbekistan werden medio augustus ruim veertig Afghaanse vliegtuigen en helikopters gevlogen.

Volgens Operation Sacred Promise weken in totaal zo’n zestig toestellen van de 131 beschikbare vliegtuigen van de luchtmacht uit naar de twee buurlanden. Wat er met de kostbare toestellen, waaronder Amerikaanse Black Hawk-helikopters en Braziliaanse Super Tucano-grondaanvalsvliegtuigen, gaat gebeuren is nog onduidelijk. Mogelijk gaan de Taliban, die bezig zijn met de opbouw van een nieuwe luchtmacht, ze opeisen.

Gevechtsmissies

Voor de VS hoorden de piloten tot hun belangrijkste bondgenoten in het leger vanwege hun gevechtsmissies tegen de Taliban. Ze hoopten, vanwege hun sterke band met het Amerikaanse leger, na hun aankomst in Tadzjikistan snel door te kunnen vliegen naar de VS. Maar in Tadzjikistan kregen ze geen hartelijk welkom. Ze werden vastgezet in een sanatorium buiten de hoofdstad Doesjanbe. Contact met de buitenwereld was amper mogelijk, ook met Amerikaanse functionarissen die hun evacuatie probeerden te regelen.

Tijdens een hoorzitting in september in het Congres, waar parlementsleden aandrongen op het snel overbrengen van de groep, zei minister van Defensie Lloyd Austin bezorgd te zijn over het lot van de groep. Maar na de evacuatie half september van de groep piloten in Oezbekistan, was het slechts een kwestie van tijd voor ook de Afghanen in Tadzjikistan mochten vertrekken. De Taliban probeerden nog wel te voorkomen dat ze het land verlieten.

In oktober vertelden diverse piloten in Tadzjikistan aan het Amerikaanse station Radio Free Europe dat ze onder druk werden gezet om terug te keren naar Afghanistan. De Taliban hebben sinds hun machtsovername grote moeite om de luchtmachttoestellen in de lucht te krijgen die in het land zijn achtergebleven. Een van de gevluchte piloten zei dat zijn zoon werd bedreigd, zelfs met de dood, als hij niet snel zou terugkeren.

Gehaat

Een andere piloot meldde dat Talibanstrijders naar diverse familieleden waren geweest met de eis dat hij zou terugkomen . Volgens deze piloot zouden de Taliban een lijst hebben van alle 143 piloten in Tadzjikistan. Taliban-woordvoerder Zabiullah Mujahid deed de verhalen van de piloten echter af als verzinsels. ‘Niemand geeft iets om hen’, aldus Mujahid tegen de zender. ‘Ze komen met spraakmakende verhalen om de vluchtelingenstatus te verkrijgen. We hebben al vaak gezegd dat als ze terugkeren, niemand ze hier met een vinger zal aanraken.’

Tijdens de oorlog waren de luchtmachtpiloten, net als de eveneens door de VS getrainde commando’s, een belangrijk doelwit van de Taliban. In juli bleek dat in de maanden daarvoor zeker zeven piloten waren vermoord, zo meldden Afghaanse regeringsfunctionarissen. De moorden waren onderdeel van een campagne van de Taliban.

De commando’s werden door de Taliban gehaat omdat ze verantwoordelijk waren voor een fors deel van de verliezen onder de Talibanstrijders. In juni werden 22 elitesoldaten direct geëxecuteerd door de Taliban nadat ze in het plaatsje Dawlat Abad waren omsingeld en zich hadden overgegeven.