Vrouwelijke arts zit klem

tekst hans pieter van Stein callenfels foto..

tekst hans pieter van Stein callenfels foto en Carlijne Vos

Vrouwelijke artsen met een kinderwens zitten klem. Patricia Assmann, van de Vereniging van Nederlandse Vrouwelijke Artsen schreef er een brief over aan informateur Wijffels.

Waarom deze brief?

‘Uit de Emancipatiemonitor blijkt dat de emancipatie in Nederland stagneert. We doen net alsof het allemaal wel geregeld is nu. Met 30 procent wordt het aandeel vrouwen in besluitvormende posities in de zorg relatief gunstig genoemd. Maar in de top ziet dat percentage vrouwen er heel anders uit; het aantal vrouwelijke hoogleraren is minder dan 10 procent en in de raden van bestuur van ziekenhuizen is 5 procent van de leden met een medische achtergrond vrouw. Dat is helemaal geen reden om achterover te leunen.’

Hoe komt dat?

‘Artsen zijn gemiddeld 16 jaar in opleiding. Vaak wordt ook nog van ze verwacht dat ze promoveren. Als je als vrouw een gezin wilt, wanneer moet je dat dan doen? De combinatie van zorg en arbeid is heel lastig met werkweken van meer dan 60 uur. Als je al in deeltijd je opleiding mag doen, dan is dat 40 tot 45 uur. Nederlandse moeders zijn al de oudsten van Europa. Als hoogopgeleiden straks helemaal geen kinderen meer nemen, hebben we als samenleving een groot probleem.’

Wanneer valt een kind dan wel in te plannen?

‘We raden vrouwen aan kinderen te nemen als ze in opleiding zijn, ook al is het zwaar. Als ze zich na de opleiding vestigen als huisarts of specialist, dan zijn ze namelijk de eerste twee jaar niet verzekerd voor zwangerschapsverlof. Dat leidt tot nog meer uitstel van zwangerschap met de bijbehorende risico’s van onvruchtbaarheid en complicaties tijdens de zwangerschappen en een verhoogde kans op borstkanker.’

Is er een oplossing?

‘Eigenlijk niet. Zelfs als je in deeltijd je opleiding mag volgen, dan is dat nog steeds ten minste 40 uur. Dat is eigenlijk nog te zwaar om arbeid en zorg te combineren. Het wordt echt veronachtzaamd; vrouwelijke artsen zitten enorm klem. Flexibele werktijden helpen natuurlijk wel. Verder is betere voor- en naschoolse opvang nodig. Je kunt als arts niet om 5 uur het ziekenhuis uitrennen om op tijd bij het kinderdagverblijf te zijn als er zich net iets voordoet met een patiënt. Ook de organisatie is vaak niet ingesteld op zorgverleners met kinderen. Denk aan de overdracht van de nacht- aan de dagploeg om acht uur ‘s ochtends, vlak voor schooltijd.’

Wat is het gevolg?

‘Je ziet dat veel vrouwelijke artsen met kinderen kiezen voor een richting waarin ze niet direct met patiëntenzorg bezig zijn zoals het onderwijs of het management. Ik ben dat zelf als afgestudeerd cardioloog ook gaan doen uiteindelijk. Het voornemen deze artsen hun titel af te nemen, zien wij niet als aan aanmoediging voor het vinden van een compromis tussen arbeid en zorg.’

Wat nu?

‘Er is een cultuuromslag nodig om het talent van vrouwen blijvend te benutten, van beide kanten. Vrouwen stellen zich vaak te bescheiden op. Ze moeten leren om assertiever te zijn. Mannen op hun beurt zouden meer rekening moeten houden met de competenties van vrouwen. Bij een vacature in de top zie je dat de profielschets toegespitst is op mannen. Er hoeft maar één man in de sollicitatiecommissie te zitten die niet onder een vrouw wil werken, en je maakt geen schijn van kans.’

Meer over