Vrolijk strijdend, kansloos ten onder

'Happy warrior' Pieter Hilhorst werd voor de leeuwen gegooid met een zware portefeuille in Amsterdam. Aan ideeën en energie geen gebrek, aan politieke ervaring des te meer.

Toen Pieter Hilhorst (48) zich woensdag na middernacht in het openbaar vertoonde en het bloedbad in al zijn omvang duidelijk was, werd hij besprongen door cameralieden en journalisten. Het beeld was symbolisch voor zijn kortstondige politieke carrière. De oud-columnist en voormalige ombudsman is voor de leeuwen gegooid.


Onder zijn leiding heeft de Amsterdamse PvdA de grootste nederlaag uit haar geschiedenis geleden. Sinds 1946 was de partij de grootste van Amsterdam, nimmer haalden de sociaaldemocraten minder dan twaalf zetels.


Tien had de PvdA er op het moment dat Hilhorst zich een weg baande door de kluwen. Door geschuif met restzetels dreigde er donderdag nog een van af te gaan. Niet veel later maakte hij bekend dat hij opstapt. Als partijleider van de Amsterdamse PvdA en als wethouder.


Nog geen anderhalf jaar geleden volgde Hilhorst de naar het kabinet vertrokken Lodewijk Asscher op. De politiek en bestuurlijk onervaren Hilhorst nam diens complete boedel over: onderwijs, jeugdzorg plus de zware en technische portefeuille financiën. Het bleek de opmaat voor een struikelpartij.


Als wethouder van Financiën, staand voor de grootste bezuiniging die Amsterdam ooit heeft moeten doorvoeren, kon hij niet overtuigen. Daar kwam luttele maanden voor de verkiezingen een blunder bij van de gemeentelijke belastingen, die per ongeluk 188 miljoen euro uitkeerde aan minima.


Hij ontbeerde politiek vernuft om mee te bewegen als een geïrriteerde gemeenteraad hem op het matje riep. In verkiezingsdebatten raakte Hilhorst verstrikt in cijfers, als hem het vuur na aan de schenen werd gelegd.


De val van de rode burcht kan niet louter worden toegeschreven aan de onervarenheid van Hilhorst. De PvdA is overal afgestraft, maar de Amsterdamse PvdA wist in het verleden de schade doorgaans te beperken als de partij landelijk onder vuur lag.


Een voorbijganger in Zuidoost die de rode karavaan op campagne enkele weken geleden aanschouwde, had het goed gezien. 'Hilhorst heeft uitstraling, veel meer dan Asscher. Maar hij gaat de klappen krijgen. Hij zit er op het verkeerde moment.'


Dat is meteen de tragiek van Hilhorst. Goede ideeën over onderwijs en jeugdzorg te over. Over de veerkracht van de maatschappij heeft hij originele gedachten, evenals over een nieuwe rol voor de sociaaldemocratie. Voeg daarbij dat hij een zaal in vervoering kan brengen, mensen kan mobiliseren, joviaal en blijmoedig is - alle ingrediënten voor succes in de politiek.


Met een betere aanloop - door bijvoorbeeld eerst in de raad te gaan zitten, zoals Asscher heeft gedaan - had het anders kunnen aflopen met de happy warrior, zoals hij zichzelf noemt.


Ervaring had hem kunnen behoeden voor uitglijders in de campagne. Toen Amsterdam op zijn kop stond vanwege de belastingblunder, schoof Hilhorst doodgemoedereerd aan bij Knevel & Van den Brink om zijn zorgen te uiten over de zware delegatie die Nederland wilde afvaardigen naar de opening van de Winterspelen in Sotsji.


Daags na een peiling waarin D66 de PvdA in Amsterdam voorbij was gestreefd, sprak Hilhorst zichzelf en zijn partij moed in bij Pauw & Witteman. Een verkiezingsbezoek aan Amsterdam-Noord had hij ervoor afgezegd. De reactie van een trouwe sociaal-democraat in een partij-jack, die vergeefs in Noord stond te wachten, was dodelijk: 'Wat een lul.' De beelden stonden meteen op internet.


De ondergang van Hilhorst mag Asscher zich aanrekenen. Die parachuteerde hem op de plek die hij achterliet. Aan alleen de portefeuilles jeugd en onderwijs zou Hilhorst ook zijn handen vol hebben gehad, en op die terreinen voelt hij zich thuis.


De segregatie in het onderwijs en de gekte in de jeugdzorg zijn voor hem gesneden koek. Met zijn verfrissende ideeën over een wijkgerichte aanpak van zorg en onderwijs kan hij mensen begeesteren.


Sommigen, niet alleen partijgenoten, zagen in hem zelfs de verpersoonlijking van een vernieuwde sociaaldemocratie. Van een PvdA die de klassieke verzorgingsstaat omvormt tot een samenleving waarin de overheid en de burger de handen ineen slaan.


Hilhorst had een eerlijker kans verdiend.

Meer over