Vroegste primaten kwamen 'Out of Asia'

Onderzoekers hebben in Birma fossielen van een oerprimaat gevonden die aantonen dat de oudste gemeenschappelijke voorouders van de hogere primaten niet in Afrika, maar in Azië leefden en op zijn vroegst 37 miljoen jaar geleden naar Afrika zijn geëmigreerd.

VAN ONZE VERSLAGGEVER BEN VAN RAAIJ

AMSTERDAM - De nieuwe primaat - of beter primaatje -Afrasia djijidae leefde zo'n 37 miljoen jaar geleden in het Eoceen en was zo groot als een modern spookdiertje. De groep Franse, Amerikaanse en Birmese paleontologen onder leiding van Jean-Jacques Jaeger (Universiteit van Poitiers) beschrijft haar vondst in het tijdschrift PNAS.

Afrasia lijkt sterk op een vrijwel even oude Afrikaanse oerprimaat die enkele jaren geleden in Libië werd gevonden (Afrotarsius libycus), maar hij is primitiever. Om die reden menen de auteurs dat vroege primaten eerder van Azië naar Afrika trokken dan omgekeerd. Ook zouden de verschillen anders groter zijn geweest.

De vondst werpt - na eerdere vondsten van andere vroege primaten uit het Eoceen in Birma, China en Thailand - meer licht op de oorsprong van de hogere primaten, waartoe naast de apen en de mensapen ook de mens behoort. 'Afrasia is een game changer', aldus medeauteur Chris Beard, 'omdat hij voor het eerst laat zien wanneer onze verre voorouders voor het eerst Afrika koloniseerden.'

Die verre voorouders moesten wel een flinke zeereis maken, want Eurazië en Afrika waren in het Eoceen van elkaar gescheiden door de uitgestrekte Thetyszee. Later staken vroege primaten overigens van Afrika ook nog over naar Zuid-Amerika.

Paleontoloog Lars van den Hoek Ostende van NCB Naturalis noemt de PNAS-studie een stap voorwaarts. 'Vijftien jaar geleden wisten we nog niets van de vroege evolutie van de primaten. Nu hebben we een stamboom. Die gaat vast nog veranderen, maar het is in elk geval een boom.'

Opmerkelijk genoeg baseren de auteurs hun conclusies op slechts vier tandjes, die ze in Centraal-Birma uit tonnen sediment zeefden. Niet ongebruikelijk, zegt Van den Hoek Ostende, gespecialiseerd in fossiele tanden van kleine zoogdieren. 'Je moet het doen met wat je hebt. Gezien de hevige discussie over de oorsprong van de hogere primaten is de publicatiedruk groot. Dan ga je niet wachten tot je meer vindt.'

De nieuwe vondst heeft niets te maken met een andere vroege aapachtige uit het Eoceen, Darwinius masillae, beter bekend als Ida. Dit in 2009 gepresenteerde fossiel is veel ouder, 47 miljoen jaar, en meer verwant aan de moderne halfapen, de andere tak van de orde der primaten, waartoe ook de lemuren behoren.

undefined

Meer over