Vrij maar verbannen

Zondag laat Israël opnieuw vijfhonderd Palestijnse gevangenen vrij. Honderden Palestijnen die eerder op vrije voeten kwamen, mogen niet naar huis. Ze verblijven in het enige vijfsterrenhotel van Gaza. 'Toen ik werd opgesloten, bestond er nog geen internet.'

De man die door Israël een terrorist wordt genoemd verblijft in kamer 821 van het enige vijfsterrenhotel van Gaza. Vol trots laat hij zien hoe hij de flatscreentelevisie met de afstandsbediening bestuurt. Het enorme tweepersoonsbed, helemaal voor hem alleen. De badkamer, ja, die moeten we ook even bekijken. In de gevangenis moesten we in de cel met zijn achten zo'n badkamertje delen, zegt hij in de betegelde ruimte, terwijl hij met zijn handen de helft van de badkuip omvat.

Hilal Muhammad Ahmad Jarradat (45) zat, toen hij vorige maand werd vrijgelaten, 25 jaar in een Israëlische cel. Hij was een van de 477 Palestijnse gevangenen die op 18 oktober in ruil voor de door Hamas vastgehouden soldaat Gilad Shalit werden vrijgelaten. Gevangene 968055376 zat een straf van 45 jaar uit. Hij kreeg de straf opgelegd nadat hij in 1987 een Israëlische soldaat had neergestoken. Jarradat draait er niet omheen. 'Ik heb het gedaan. De soldaat ging dood, ja. Ik deed het omdat ik woedend was over de bezetting van mijn land.'

Vanwege 'veiligheidsrisico's' mocht hij van de Israëliërs niet terugkeren naar zijn geboorteplaats Jenin op de Westbank. Hij werd met honderden andere gevangenen de grens overgezet met Gaza, waar hij op kosten van Hamas nu al ruim een maand op kamer 821 van vijfsterrenhotel Al Mashtal verblijft. Een normale gast betaalt hier 140 dollar per nacht, Jarradat mag er gratis wonen totdat de appartementen klaar zijn die Hamas voor de vrijgelaten 'helden' laat bouwen.

Of hij ooit nog zal mogen terugkeren naar Jenin? Hij schudt het hoofd: 'De Israëliërs zullen het nooit toestaan.' Hij speelt terwijl we praten met zijn mobiele telefoon. Hij kreeg het apparaatje cadeau toen hij werd vrijgelaten. Hij had er nog nooit een in handen gehad. 'Toen ik in 1987 werd opgesloten, bestond dat allemaal nog niet: mobieltjes, internet, digitale camera's, kabeltelevisie.'

Jarradat is een opgewekt ventje van 45 jaar, dat ogenschijnlijk niet goed raad weet met de plotseling herkregen vrijheid. Hij is hyperactief. In kamer 821 van het Al Mashtal kan hij niet goed aarden, zegt hij, 'met al die muren'. Hij wil steeds naar buiten, naar de 'open ruimte', zwerven over de straten van Gazastad, onder de mensen zijn, naar zee. 'Ik heb al gezwommen.'

Jarradat stak een soldaat dood. 'Ik zou het zo weer doen. De Israëliërs bezetten mijn land.' Hij is lid van Fatah, maar wijst - in tegenstelling tot het kader van die partij - een 'tweestatenoplossing' van de hand. 'Wij hebben recht op heel Palestina, ook op Haifa en Tel Aviv.'

Met dezelfde wapens

Hij zat in de gevangenis toen Yasser Arafat Israël erkende. 'Ik was woedend.'

Israël bestrijden, zegt hij, kan maar op één manier: 'Met geweld. Het is de taal die ze zelf ook spreken, met hun soldaten die Palestijnse vrouwen en kinderen doden, met het ontruimen van Palestijns land voor opnieuw een nederzetting. We moeten ze met dezelfde wapens bestrijden.'

Alaa Khaled Ibrahim Badawi (32) zit met zijn vader en moeder in de lobby van hotel Al Mashtal. Gevangene 99666209 zat sinds 2003 een straf uit van 25 jaar. Na zeven jaar mocht hij vertrekken, maar niet terug naar woonplaats Bethlehem. Hij weet niet of hij ooit nog naar huis mag. Zijn ouders zijn naar Gaza gekomen. Bethlehem ligt op een dik uur gaans van Gaza, maar alleen journalisten, diplomaten en hulpverleners kunnen de Gazastrook rechtstreeks vanuit Israël betreden. Badawi's ouders reisden drie dagen - via Jordanië en Egypte - om bij hun zoon te kunnen zijn.

In tegenstelling tot Jarradad blijft het enigszins duister waarom Badawi destijds werd veroordeeld. 'Ik was tegen de bezetting en daar vocht ik tegen', zegt hij. 'Ik bereidde een operatie in Jeruzalem voor.' Wat die exact inhield, en of hij ook werkelijk is uitgevoerd, blijft tijdens het gesprek wat in de lucht hangen. 'Maar de relatief lichte straf - 25 jaar - wijst er op, dat ze niet goed raad met me wisten', zegt hij. 'Anders had ik wel levenslang gehad.' Toen hij te horen had gekregen dat hij geruild zou worden voor soldaat Shalit, zeiden leden van de Shabak - de Israëlische veiligheidsdienst - dat 'ze hem nog wel zouden krijgen'.

Zijn ouders vertellen hoe moeilijk het was om hun zoon te bezoeken in Israëlische gevangenissen. Moeder Mona: 'Een bezoek moest je ruim van tevoren aanvragen via het Rode Kruis. Wij wonen op de Westbank. Om naar Israël te mogen moesten we een speciale pas aanvragen. Als we die eenmaal hadden, werden we vaak vernederd bij de controleposten op de grens met Israël.' Een bezoek duurde nooit langer dan drie kwartier. Eenmaal stonden ze voor de poort van een gevangenis en kregen ze te horen dat hun zoon inmiddels naar een andere locatie was overgebracht.

Badawi zegt dat hij niet tegen Israëliërs is, maar tegen de bezetting. 'En daartegen zal ik blijven vechten.' Maar hij wil eerst studeren en een gezin stichten.

In de hal van het drie kilometer verderop gelegen Commodore Hotel, aan het ernstig vervuilde strand van Gazastad, hangt een poster waarop staat dat 'wapens hier verboden zijn'. Daaronder zit Muhammad Badawi Khalil al-Masalma. Hij komt uit Hebron. Hij zat viermaal een levenslange gevangenisstraf uit. Ook gevangene 965078173 kwam op 18 oktober vrij, en ook hij mocht niet naar huis.

Masalma (45) werd er in 2002 van beschuldigd dat hij tijdens de tweede intifada een 'martelaarsactie' nabij een Joodse nederzetting had helpen voorbereiden, waarbij drie Israëliërs werden gedood. 'Maar ik heb altijd ontkend.' Ook deze nerveus ogende man, die permanent een gebedssnoer door zijn handen laat glijden, wil niet zeggen of hij verantwoordelijk was voor de zelfmoordactie.

Het leven in de zes bij vier meter metende cel was zwaar, zegt hij. 'We zaten er met z'n achten, konden er slechts een paar uur per dag uit.' Zijn moeder overleed toen hij in de cel zat. Zijn enige dochter was 4 jaar toen hij de gevangenis inging, nu is ze 14. Hij heeft zijn vrouw en dochter weer gezien. Net als de familie van Alaa Khaled Ibrahim Badawi zijn ze via Jordanië en Egypte naar Gaza gekomen.

Het was 'de mooiste dag in mijn leven' toen hij hoorde dat hij zou worden vrijgelaten. 'Maar het geluk werd getemperd toen men mij vertelde dat ik naar Gaza moest, niet naar huis. Gaza is beter dan de gevangenis, maar met de blokkade van de Israëliërs is het eigenlijk toch één grote gevangenis.'

Hij zal geen wapens opnemen, zegt hij, maar wel blijven strijden voor een vrij Palestina. 'Ik weet het: Israël is machtig; wij zijn dat niet. Maar we hebben geduld. Allah schiep de wereld in zes dagen. Zo snel zal het bij ons niet gaan, maar uiteindelijk zal het recht zegevieren.'

Zelfmoordterroristen

Mus'ab Ismail aI-Hashlimun (29) zit in de lobby van hetzelfde Commodore hotel. Keurig gekapt, mooi pak, stropdas. Gevangene 912060290 was lid van de Hamas-groep die in 2004 twee zelfmoordterroristen naar Beersheva stuurde. Nassem Jabari en Ahmad Qawasme doodden vlak na elkaar in stadsbussen 6 en 12 in totaal zestien Israëlische burgers. Honderden raakten gewond. De aanslag werd opgeëist door Hamas, als vergelding op de moord op Hamasleider Sjeikh Ahmed Yassin, die in maart van dat jaar door het Israëlische leger was gedood.

Hashlimun: 'Ik werd bij een willekeurige legeractie in Jericho gearresteerd. Ik heb niets bekend, maar toen iemand anders doorsloeg werd ook ik berecht.' Hij werd tot 17 maal levenslang veroordeeld. Hij zat daar 'zeven jaar, één maand en anderhalve dag' van uit.

'Toen ik werd veroordeeld, zei de rechter dat ik kinderen had gedood. Ik antwoordde dat Israëliërs ook Palestijnse kinderen doodden. De rechter was even stil en veroordeelde mij toen tot 17 maal levenslang. Dat betekent 1.700 jaar. Ik wist niet of ik moest huilen of lachen; het betekende een langzame dood.'

Na zeven jaar in de gevangenis heeft hij het verzet niet afgezworen, maar: 'ikzelf zal niet naar de wapens grijpen'. Al hoopt hij wel dat er nog snel een aantal Israëlische soldaten zal worden ontvoerd, opdat 'ook de andere Palestijnse gevangenen allemaal zullen worden vrijgelaten'.

Hij zat met zeven anderen in één cel. Een van hen, een man die al 17 jaar vastzat, bleef achter. 'We hebben met z'n allen gehuild voor hem. Ik hoop dat hij ook snel vrijkomt.'

Hashlimun wil zijn studie godsdienstwetenschappen voortzetten. Hij is niet tegen onderhandelen met Israël over een langdurig bestand (een zogenoemde hudna), waarbij binnen afzienbare tijd een Palestijnse staat op basis van de grenzen van 1967 het licht zal moeten zien. 'Zo'n bestand kan wat mij betreft twintig of honderd jaar duren, daarna ziet een volgende generatie wel hoe het verder moet.'

Hij was koud drie dagen uit de cel, of hij was verloofd. 'Nee, ik kende haar niet. Onze families kennen elkaar echter al veel langer.'

Zijn verloofde - blauw hoofddoekje - zit naast hem. Timide zegt ze: 'Het is een heel grote eer om met deze held te mogen trouwen.'

EEN HOGE PRIJS VOOR EEN TERUGGEKEERDE ZOON

In Israël krijgen veel burgers, en niet alleen nabestaanden van terreurslachtoffers, het bloed voor ogen als ze horen van de ontvangsten die de vrijgelaten Palestijnse gevangenen ondergaan. Zowel op de Westbank als in de Gazastrook zijn de ex-gedetineerden als grote helden ontvangen. Spijt over hun acties valt zelden te noteren.

Er was vreugde in Israël over de terugkeer van de 'verloren zoon' Shalit, maar de prijs voor diens vrijlating (één soldaat voor 1.027 gevangenen; 477 gevangenen in oktober, morgen nog eens 550) is veel te hoog, vond menigeen. Er zitten nu nog zo'n zesduizend Palestijnen vast.

Bij de eerste groep in oktober vrijgelaten gevangenen zaten Palestijnen die meerdere levenslange straffen uitzaten voor het beramen van aanslagen op Israëlische burgers en soldaten in restaurants, bussen en discotheken.

Meer dan honderd ex-gevangenen mochten niet naar hun families op de Westbank terugkeren. Enkelen werden verbannen naar Turkije, Qatar en Jordanië; een honderdtal werd de grens met Gaza overgezet, waar Hamas de lakens uitdeelt.

Voor sommigen van hen is dat wellicht veiliger: Zo hebben extremistische Joodse kolonisten een beloning van 100 duizend dollar gezet op het hoofd van ex-gevangene Hani Jaber, die mocht terugkeren naar zijn geboorteplaats Hebron. Jaber stak 18 jaar geleden een kolonist in Hebron dood, nadat kolonisten zijn 9-jarige zusje hadden belaagd. Jaber is na zijn vrijlating meteen ondergedoken.

De ultrarechtse Israëlische parlementariër Aryeh Eldad zei een dag na de vrijlating van de gevangenen dat 'de handen gezegend zijn van diegenen die de vrijgelaten moordenaars doden'.

undefined

Meer over