Vriendelijker aanpak koetsiersziekte

Om te worden verlost van de 'koetsiersziekte' hoeven patiënten niet meer te worden geopereerd. Inspuiten met een enzym blijkt een minder belastend, doeltreffend alternatief.

AMSTERDAM - Het begint met een knobbel in de handpalm. Daarna ontstaat een dikke streng bindweefsel die de vingers kromtrekt. De aandoening wordt de koetsiersziekte genoemd, een naam die duidelijk maakt hoe de handen van patiënten er uitzien. Tot nu toe was een operatie gebruikelijk maar sinds kort bestaat er een minder belastende behandeling: het inspuiten van een enzym. In drie ziekenhuizen worden nu handchirurgen opgeleid.

Gerard van der Meer (67) is enthousiast over de nieuwe methode. Zes operaties onderging hij al, aan beide handen, en steeds was hij lang uit de roulatie, vertelt hij. 'Vijftien hechtingen en een bal verband eromheen. Soms waren zenuwen beschadigd geraakt.' De zevende keer kwam hij terecht bij plastisch chirurg Steven Hovius, in het Rotterdamse Erasmus MC. Die koos voor enzyminjecties. Drie dagen later kon Van der Meer weer autorijden.

Hoogleraar Hovius is gespecialiseerd in de behandeling van handafwijkingen waaronder ernstige vormen van de koetsiersziekte (officiële naam: ziekte van Dupuytren). Hij laat foto's zien van compleet kromgetrokken vingers. De ziekte is genetisch bepaald: doordat groeifactoren ontsporen, wordt collageen type 1 onbedoeld omgezet in type 3 zodat op litteken gelijkend weefsel wordt gevormd.

In Noord-Europese landen komt de ziekte voor bij 6 tot 9 procent van de mannen boven de 60 jaar. Veruit de meeste patiënten die in het ziekenhuis terechtkomen, worden geopereerd. Daarbij wordt de bindweefselwoekering in de handpalm weggesneden. Een secure klus, vertelt Hovius, omdat de streng zich om de bloedvaten en zenuwen heen slingert.

Er is ook een tussenvorm, waarbij met een naald kerfjes in de streng worden gemaakt, als in een touw dat vervolgens gaat rafelen. De hand hoeft dan niet open en de patiënt is na een week hersteld. Maar het is wel een kortetermijnoplossing, zegt Hovius, omdat het probleem, de bindweefselstreng, er niet mee verdwijnt.

In Rotterdam is een methode ontwikkeld waarbij de streng wordt losgemaakt waarna in en rond het weefsel eigen buikvet wordt gespoten. Dan kunnen de onderdelen niet zo snel weer aan elkaar groeien.

Een paar keer 'pok'

De injectiemethode, die in de Verenigde Staten werd ontwikkeld, is voor patiënten minder ingrijpend. Het enzym collagenese wordt in de streng gespoten en lost het aanwezige collageen op. Bij Gerard van der Meer werd een dag na de injectie onder plaatselijke verdoving de streng gebroken. 'Mijn hand werd met kracht plat gedrukt. Dan hoor je het knappen. Je voelt het trouwens ook.' Hovius toont een film van de behandeling: er klinkt een paar keer 'pok', waarna de streng uiteen valt en de kromme vinger recht komt te staan. De foto's voor en na de ingreep zijn opmerkelijk.

In het Erasmus MC, het Groningse UMCG en het Diakonessenhuis in Zeist zijn het afgelopen jaar handchirurgen getraind om de enzymen in te spuiten. De behandelmethode is goedgekeurd door de Europese registratieautoriteit maar wordt hier nog niet vergoed. De fabrikant stelde het enzym beschikbaar om een Nederlandse groep patiënten eenmalig te behandelen. De enzymen zijn nu nog duur: ongeveer 1.400 euro om een afwijking te behandelen. De prijs moet worden vergeleken met die van operaties om te achterhalen of de methode kosteneffectief is.

In Rotterdam wordt nu een onderzoek opgezet waarbij de verschillende behandelmethoden op de lange termijn worden vergeleken. Omdat het om een chronische aandoening gaat, is volledige genezing nooit gegarandeerd. Van alle geopereerde patiënten heeft 40 procent na vijf jaar weer klachten, van de groep die alleen met de naald wordt behandeld ruim twee keer zoveel. Amerikaans onderzoek bij acht patiënten die met enzyminjecties werden behandeld, toont aan dat na acht jaar bij zes van hen de ziekte was teruggekeerd.

Die terugkeerpercentages moeten worden afgezet tegen de inzet van chirurgen, de nazorg en de belasting voor de patiënt, zegt Hovius. Gerard van der Meer voelt de streng in zijn rechterhand alweer dikker worden maar daar had hij rekening mee gehouden. Hij hoopt dat hij de volgende keer weer met enzyminjecties kan worden behandeld. 'Vergeleken met een operatie stellen die inspuitingen niets voor. Dat is een enorme winst.'

undefined

Meer over