Vrees voor coup in Pakistan na nieuwe botsingen

De anti-regeringsdemonstranten in de Pakistaanse hoofdstad Islamabad moeten rekening houden met 'gerichte acties' en 'hardhandig optreden', waarschuwde de Pakistaanse minister van Defensie, Khawaja Asif maandagmiddag, een paar uur na bestorming van het gebouw van de nationale televisie.

Sterre Lindhout
De Pakistaanse oproeppolitie probeert anti-regeringsdemonstranten tegen te houden in Islamabad. Beeld AP
De Pakistaanse oproeppolitie probeert anti-regeringsdemonstranten tegen te houden in Islamabad.Beeld AP

De opstelling van het machtige Pakistaanse leger zal bepalend zijn voor het verdere verloop van de gebeurtenissen.

De premier in het nauw, Nawaz Sharif van de Moslimliga, sprak maandag achter gesloten deuren met legerchef Raheel Sharif - geen familie - over een oplossing voor de voortdurende gewelddadige confrontaties tussen oproerpolitie en demonstranten.

Sinds twee weken demonstreren duizenden Pakistanen rond de regeringsgebouwen van Islamabad. Imran Khan, leider van de grootste oppositiepartij PTI, en de progressieve moslim Mohammed Tahir ul-Qadri en zijn PAT-partij willen dat Sharif opstapt. Zij beschuldigen hem van verkiezingsfraude en corruptie. De meeste demonstranten zijn jong en afkomstig uit de groeiende middenklasse in het moslimland met 130 miljoen inwoners en een internationaal gevreesd kernwapenarsenaal.

Maar in Pakistan voedt iedere suggestie van militaire inmenging de geruchten over een coup. Leger en politiek zijn er onontwarbaar verstrengeld. Sinds de onafhankelijkheid in 1947 werd het land de helft van de tijd geregeerd door een militair regime. Nawaz Sharif is zelfs de eerste regeringsleider die min of meer democratisch is gekozen, zonder dat er aan de verkiezingen een staatsgreep vooraf ging. Over de uitkomst van het gesprek tussen de twee Sharifs is niets bekend. Tot nu toe schaart het leger zich achter de democratisch gekozen regering en hielpen militairen met het heroveren van het televisiegebouw.

Een groot aantal hulzen van traangasgranaten, bijeengeveegd voor het parlementsgebouw. Beeld Getty Images
Een groot aantal hulzen van traangasgranaten, bijeengeveegd voor het parlementsgebouw.Beeld Getty Images

Maar het is geen geheim dat de legerleiding kritisch staat tegenover het beleid van Sharif en zijn regering. De militairen willen een hardere koers varen jegens buurland en aartsvijand India, en harder ingrijpen in de onregeerbare tribale gebieden aan de grens met Afghanistan.

Toch waren Pakistaanse en internationale analisten voor het weekend stellig van mening dat het leger niet happig was op een coup, mede omdat de aanhoudende protesten de positie van Sharif al danig hadden verzwakt.

Maar nu het geweld in het centrum van Islamabad steeds minder controleerbaar blijkt, verdwijnt die stelligheid. Een woordvoerder van de Amerikaanse regering bekijkt de situatie met argusogen, bleek toen een woordvoerder de regering maandag maande vooral af te zien van 'ongrondwettelijke ingrepen'.

Kiran Hassan, Pakistandeskundige van de Britse denktank Internationa Institute for Strategic Studies (IISS) vindt een legercoup nog steeds onwaarschijnlijk, maar niet ondenkbaar als de chaos aanhoudt en de populariteit van de regering verder daalt.

In de zestien maanden dat Sharif regeert, na een eclatante verkiezingsoverwinning, heeft hij nog geen van zijn vooral economische beloften kunnen waarmaken.

Maar de grootste inschattingsfout van de premier is volgens Hassan het laten escaleren van deze crisis. Sharif, telg uit een elitaire dynastie van politici en industriëlen, onderschat en schoffeert volgens haar de opkomende Pakistaanse middenklasse waaruit het merendeel van de demonstranten afkomstig is.

Demonstranten eten zout en maken hun gezicht nat ter bescherming tegen traangas. Beeld EPA
Demonstranten eten zout en maken hun gezicht nat ter bescherming tegen traangas.Beeld EPA
Meer over