Nieuws

Vrees voor burgeroorlog in Afghanistan neemt toe, VN-topman Guterres roept Taliban op te stoppen

VN-topman Antonio Guterres roept de Taliban op het militaire offensief in Afghanistan ‘onmiddellijk te stoppen’. De boodschap van de internationale gemeenschap is volgens Guterres helder: ‘Wie met geweld de macht grijpt, begeeft zich op een heilloze weg. Dat kan alleen maar leiden tot burgeroorlog en de totale isolatie van Afghanistan.’

Afghaanse vluchtelingen bidden in de moskee in Kabul waar ze een heenkomen hebben gezocht. Duizenden Afghanen hebben hun steden en dorpen verlaten vanwege de opmars van de Taliban.  Beeld Getty Images
Afghaanse vluchtelingen bidden in de moskee in Kabul waar ze een heenkomen hebben gezocht. Duizenden Afghanen hebben hun steden en dorpen verlaten vanwege de opmars van de Taliban.Beeld Getty Images

Jens Stoltenberg, secretaris-generaal van de Navo, zei vrijdag na een spoedoverleg de Afghaanse regering te blijven steunen. Stoltenberg zei zeer bezorgd te zijn over het geweld waarmee het het Taliban-offensief gepaard gaat, ‘waaronder aanvallen op burgers, gerichte moorden en meldingen van andere serieuze schendingen van mensenrechten’. ‘De Taliban moeten begrijpen dat zij niet door de internationale gemeenschap zullen worden erkend als zij het land met geweld innemen. We blijven een politieke oplossing van het conflict ondersteunen.’

De Taliban namen vrijdag zes belangrijke provinciesteden in, waaronder de grote steden Herat, Kandahar en ook Tarin Kowt, de hoofdstad van de provincie Uruzgan. Nabij deze stad waren tussen 2006 en 2010 Nederlandse militairen gestationeerd. De moslimextremisten hebben hiermee 18 van de 34 provinciesteden en tweederde van het land in handen. Ze hebben veel sneller dan verwacht de hoofdstad Kabul benaderd en weten te isoleren.

Terugtrekking

Verwacht wordt dat de Taliban-strijders al binnen enkele weken de hoofdstad innemen, waarmee het land weer terug is bij de situatie van voor de inval van de Amerikanen in 2001. De snelle opmars van de Taliban volgde na de beslissing van de Amerikaanse president Joe Biden alle Amerikaanse strijdkrachten voor september terug te trekken uit Afghanistan. Hierop besloten ook andere westerse landen en de Navo – feitelijk noodgedwongen – zich terug te trekken.

In het land dreigt nu een ‘humanitaire catastrofe’, zei Thomson Phiri van het Wereldvoedselprogramma (WFP) van de Verenigde Naties. Miljoenen burgers zijn afhankelijk van voedselhulp. Daar maken de Taliban nu mogelijk een einde aan. Ook zijn al zeker een half miljoen burgers op de vlucht geslagen voor de gevechten en uit vrees voor vervolging. Talloze gezinnen zijn naar Kabul gevlucht, waar ze op straat en in parken hun kamp hebben opgeslagen. Duizenden anderen zijn de grens over gevlucht naar buurlanden als Pakistan, Iran en Oezbekistan.

Geen spijt

President Biden hield deze week vol geen spijt te hebben van zijn beslissing om zich na twintig jaar terug te trekken uit Afghanistan. De oorlog heeft de VS bijna duizend miljard dollar gekost en aan zeker tweeduizend militairen het leven gekost. Van Republikeinse zijde krijgt hij veel kritiek. Senator Mitch McConnell vergeleek de exit-strategie met het ‘vernederende’ vertrek van de Amerikaanse strijdkrachten uit Saigon in 1975.

De Britse staatssecretaris van Defensie Ben Wallace zei vrijdag te vrezen dat Afghanistan hard op weg is een zogeheten ‘failed state’ te worden, waar militante bewegingen als Al Qaida een veilig heenkomen kunnen vinden. ‘Ik denk dat we op weg zijn naar een burgeroorlog’, zei hij tegen de BBC.

Ambassadepersoneel

Uit vrees voor de snelle overname van Kabul door de Taliban hebben talloze landen besloten hun ambassadepersoneel weg te halen uit de hoofdstad. Donderdag kondigden de Verenigde Staten en Groot-Brittannië al aan om een minimale bezetting te houden op de ambassade en zoveel mogelijk personeel te evacueren. De Amerikanen sturen 3000 militairen om de evacuatie in goede banen te leiden. Ook de Britten sturen militaire versterking. Ook Nederland, Zweden, Noorwegen en Denemarken kondigden vrijdag aan een deel van hun ambassadepersoneel uit veiligheidsoverwegingen terug te halen.

De Amerikanen zeggen de komende dagen ‘duizenden mensen per dag’ het land uit te vliegen, waaronder ook Afghaanse tolken en andere oud-medewerkers. Den Haag weigerde tot voor kort om zich in te zetten om tolken versneld terug te halen. Ook weigert Nederland andere Afghanen dan tolken die voor de Nederlandse missie hebben gewerkt en nu bedreigd worden door de Taliban, terug te halen uit vrees voor misbruik en een aanzuigende werking. Een meerderheid van de Tweede Kamer steunt een oproep van D66 en de ChristenUnie voor een ruimhartiger beleid. De Kamer keert dinsdag terug van reces om hierover te debatteren.

Meer over