Vredesproces in Noord-Ierland komt weer op gang

Het Noordierse vredesproces, dat na het einde van het staakt-het-vuren van de IRA en de Londense bomaanslagen op dood spoor was beland, lijkt weer te zijn vlot getrokken....

BERT WAGENDORP

Van onze correspondent

Bert Wagendorp

LONDEN

Sinn Fein mag daaraan deelnemen, op voorwaarde dat de IRA het staakt-het-vuren herstelt. Voorafgaand worden in Ulster verkiezingen gehouden. Verwacht wordt dat die eind mei plaatsvinden.

Tussen 4 en 13 maart zijn er gesprekken tussen de Britse regering en de andere partijen over de verkiezingsprocedures en de agenda voor de onderhandelingen. Ook het idee voor een referendum in Ierland en Ulster zal vanaf volgende week maandag op tafel komen.

Major en Bruton benadrukten woensdag dat niet van de tijdsplanning zal worden afgeweken, ook niet 'wanneer de IRA mocht besluiten zijn huidige geweldscampagne voort te zetten'.

'Maar we hopen dat de IRA het Sinn Fein mogelijk zal maken aan de onderhandelingen deel te nemen', zei Bruton. 'Het belangrijkste van deze overeenkomst is dat de democratische politiek het heft weer in handen heeft genomen.'

De Britse regering liet haar eis vallen dat de IRA moet ontwapenen voor er onderhandeld kan worden. Daarop liepen eerdere pogingen stuk om tot onderhandelingen tussen alle partijen te komen. Major ging nu wel akkoord met de in het rapport-Mitchell gestelde voorwaarden: alle partijen moeten vóór de onderhandelingen beloven van geweld af te zien en hun bereidheid tot ontwapening duidelijk maken.

Het ontwapeningsproces van IRA en loyalistische paramilitaire organisaties zou tijdens de onderhandelingen onder toezicht moeten staan van een onafhankelijke, door Londen en Dublin samen te stellen commissie.

In de overeenkomst vinden alle partijen iets van hun wensen terug. De Unionisten en de Britse regering krijgen hun verkiezingen, de republikeinen en de Ierse regering hun datum voor onderhandelingen. Major zei dat de onderhandelingen zonder voorwaarden vooraf zullen beginnen.

Sinn Fein-voorzitter Adams reageerde positief op het vaststellen van een datum. Adams heeft steeds gezegd dat alleen dit de IRA ervan zou kunnen overtuigen dat het staakt-het-vuren moet worden hersteld. Maar hij sprak er ook zijn bezorgdheid over uit dat 'het Unionistische voorstel is geaccepteerd van verkiezingen als voorwaarde vooraf voor onderhandelingen'.

Major en Bruton benadrukten nogmaals dat contacten op ministerieel niveau met Sinn Fein pas kunnen worden hervat als de IRA de wapens weer heeft neergelegd. Dat betekent dat Sinn Fein niet zal worden betrokken bij de voorbereidende besprekingen van volgende week, mits de IRA op korte termijn tot een staakt-het-vuren besluit.

Adams noemde dat woensdag het vasthouden 'aan een falend principe'. Hij eiste dat zijn partij onvoorwaardelijk bij de komende dialoog zal worden betrokken.

Over de verkiezingsprocedure bestaat nog onenigheid tussen de Ulster Unionistische Partij en de Democratische Unionisten.

De eerste wil verkiezingen volgens het districtenstelsel, de tweede volgens het principe van evenredige vertegenwoordiging. De DUP wordt daarin gesteund door de gematigd republikeinse SDLP. Ook die zou garen spinnen bij de tweede opzet.

Premier Major zei woensdag dat gekozen zal worden voor het electorale systeem dat onder de Noordierse politieke partijen de meeste steun geniet. De voorkeur van DUP en SDLP lijkt daarom de meeste kans te maken.

De verkiezingen moeten leiden tot een forum waaruit de onderhandelingsdelegaties worden samengesteld.

Sinn Fein zou onder het lijstensysteem ongeveer 7 procent van de zetels veroveren, reden voor haar afkeer van verkiezingen.

Meer over