NieuwsConflict om autonomie

‘Vredespremier’ van Ethiopië riskeert burgeroorlog met afvallige regio Tigray

In Ethiopië dreigt een burgeroorlog nu regeringstroepen vechten tegen strijders van de afvallige regio Tigray. Men waarschuwt voor het uiteenvallen van het ruim 100 miljoen inwoners tellende land. Als het geweld verder escaleert, dan bestaat het risico dat buurlanden zich ermee gaan bemoeien.

Abiy Ahmed, premier van Ethiopië. Beeld EDUARDO SOTERAS / AFP
Abiy Ahmed, premier van Ethiopië.Beeld EDUARDO SOTERAS / AFP

Tigray, in het uiterste noorden van Ethiopië, weigert om nog langer het gezag van de centrale regering te erkennen. Lokale bestuurders zeggen dat de 6 à 7 miljoen Tigreërs oneerlijk wordt behandeld sinds Ahmed Abiy in 2018 aantrad als premier. Voor die tijd deelden zij zelf de lakens uit in het land. Premier Abiy lanceerde vorige week een offensief met als doel Tigray terug in het gelid te dwingen.

De Tigreërs stootten in 1991 met een rebellenleger de communistische dictator Mengistu van de troon. Tussen 1998 en 2000 voerden zij bovendien Ethiopië aan tijdens een oorlog met buurland Eritrea. Deze gevechtservaring van Tigray − dat volgens waarnemers 200 duizend strijders op de been kan brengen – veroorzaakt (in combinatie met het gevoel van ressentiment onder de lokale bestuurders) een gevaarlijke situatie. Premier Abiy zegt niettemin uit te gaan van een kort, gericht offensief in Tigray.

Luchtaanvallen

Het verloop van de strijd is lastig te volgen omdat het gebied praktisch van de buitenwereld is afgesloten. Telefoonlijnen en internetverbindingen in Tigray liggen plat. Toch komen van verschillende kanten berichten over forse dodenaantallen, er wordt gesproken van enkele honderden slachtoffers onder zowel de regeringstroepen als de Tigrese strijders. Zeker is dat het regeringsleger luchtaanvallen en artilleriebeschietingen heeft uitgevoerd. Dinsdag meldde het leger de inname van een vliegveld in Tigray. Daar staat tegenover dat enkele tientallen regeringssoldaten op de vlucht zijn geslagen, naar Soedan, dat aan Tigray grenst.

Bij de grens met Soedan hebben zich al zeker zesduizend burgervluchtelingen uit Tigray gemeld. Momenteel wordt aan Soedanese zijde een opvangkamp gebouwd, wat leidt tot bezorgdheid over een mogelijk nog veel grotere vluchtelingenstroom in de komende dagen of weken, afhankelijk van hoe de situatie in Tigray zich ontwikkelt.

Afrikaanse en Westerse landen zijn bang voor een geweldsescalatie en roepen, net als de VN, op tot een staakt-het-vuren en een dialoog tussen de Ethiopische regering en het bestuur van Tigray. Vooralsnog lijkt hun oproep aan dovemansoren gericht: premier Abiy zegt pas te willen praten als het − volgens hem illegale − bestuur van Tigray is ontwapend. De leider van Tigray, Debretsion Gebremichael, heeft op zijn beurt verklaard dat zijn regio ‘vecht voor het voortbestaan’. Gebremichael heeft voorts de Afrikaanse Unie opgeroepen om te interveniëren, wat pikant is omdat het hoofdkantoor van de Unie in Ethiopië staat.

Lokale autonomie

Op de achtergrond van het conflict speelt een langlopende onenigheid over de vorm van het Ethiopische staatsbestel. Premier Abiy ijvert voor een centraal aangestuurde eenheidsstaat. Maar diverse regio’s − niet alleen Tigray − eisen juist meer lokale autonomie. Bovendien hebben sommige regio’s onderlinge grieven, die tot ver in het verleden teruggaan. De slepende kwestie is tot uitbarsting gekomen sinds Abiys aantreden: in verschillende delen van Ethiopië neemt de onrust flink toe, dit jaar alleen al zijn er bij gewelddadige confrontaties honderden doden gevallen. Een extra risicofactor rondom Tigray is dat premier Abiy tijdens zijn offensief gebruik maakt van de hulp van de grote regio Amhara, die pal ten zuiden van Tigray ligt en aanspraak maakt op een deel van het Tigrayse grondgebied. Daardoor dreigt de strijd er nog een etnische dimensie bij te krijgen.

Eritrea

In Tigray wordt met argusogen naar Eritrea gekeken, dat aan het noorden van de regio grenst. De bestuurders van Tigray en Eritrea wantrouwen elkaar sinds ze ruim twintig jaar geleden een bloedige grensoorlog uitvochten. In Tigray bestaat vrees dat Eritrea het huidige offensief van het Ethiopische regeringsleger aangrijpt als excuus om oude rekeningen te komen vereffenen. Dit gevoel wordt versterkt doordat de president van Eritrea, Isaias Afewerki, betrekkingen heeft aangeknoopt met premier Abiy van Ethiopië. De twee leiders sloten in 2018 een vredesverdrag met elkaar, hetgeen Abiy vorig jaar de Nobelprijs voor de Vrede opleverde.

Meer over