Vredesmacht kost Prodi zijn regeringsmacht

Italiës expeditie naar Albanië gaat door, maar premier Prodi betaalt het gelag. Hij heeft president Scalfaro woensdagavond gemeld dat hij door het verzet van de communisten tegen de missie zijn regeringsmeerderheid kwijt is....

JAN VAN DER PUTTEN

Van onze correspondent

Jan van der Putten

ROME

Sinds Communistische Herstichting een week geleden besloot tegen de Albanese expeditie te stemmen, hebben de regeringspartijen op alle mogelijke manieren geprobeerd haar om te praten. Dat had op de communistische leider Bertinotti een averechts effect.

Volgens hem probeert zijn ex-kameraad Massimo D'Alema Communistische Herstichting kapot te maken omdat ze niet aan zijn leiband wil lopen. D'Alema is als leider van de grootste regeringspartij, de ex-communistische PDS, en als voorzitter van de tweekamercommissie voor staatkundige hervormingen Italiës belangrijkste politicus.

Om de regering in de hoek te drijven, diende de rechtse oppositie een eigen Albanië-motie in. Onderhandelingen tussen rechts en links over stemonthouding over andermans motie mislukten. Een gaffe van onderminister Fassino van Buitenlandse Zaken maakte de oppositie woedend en dwong Prodi zijn excuses aan te bieden aan de Albanese regering. Fassino wist niet dat de microfoons open stonden toen hij zei dat president Berisha moest opstappen.

Na een informeel gesprek met president Scalfaro erkende Prodi woensdagochtend de realiteit. In de Kamer zei hij dat hij Scalfaro zou melden wat iedereen al wist: dat hij geen kamermeerderheid meer heeft. Die woorden kwamen neer op de bereidheid om af te treden. Daarop had de oppositie gewacht om de regering alsnog te hulp te snellen.

In een paar minuten was een gezamenlijke links-rechtse motie opgesteld die toestemming gaf voor de missie naar Albanië. Daarmee was de aanvaarding van die motie verzekerd. Van de 595 aanwezige kamerleden stemden er woensdagavond 503 vóór. De voorstellen van Communistische Herstichting en de Liga Noord tegen deelname aan die expeditie maakten geen schijn van kans.

Na de stemming ging premier Prodi naar president Scalfaro. Verwacht wordt dat deze hem naar de Kamer zal verwijzen om te verifiëren of hij nog het vertrouwen heeft. Communistische Herstichting heeft al gezegd dat haar afwijzing van de expeditie naar Albanië haar steun aan de regering-Prodi in het geheel niet in het geding brengt. Dat zou betekenen dat Prodi een vertrouwensstemming kan overleven.

Maar de partijen van de regeringscoalitie Olijf weigeren te doen alsof er niets is gebeurd. Bijna een jaar lang hebben ze moeten zwichten voor de 'chantage' van de communisten. De breuk over een zo strategische kwestie als de missie naar Albanië kan pas worden hersteld, zegt de Olijf, als de communisten zich verplichten tot structurele hervormingen, vooral een hervorming van de verzorgingsstaat. De communisten zijn daar fel op tegen.

Rechts kraait victorie. De extreem-rechtse leider Fini, die in een eerdere fase van de crisis het aftreden van Prodi had geëist, zei gisteren in de Kamer dat de regering aan scherven ligt. Ex-premier Berlusconi bezwoer Prodi dat hij één ding niet mag doen: fingeren dat alles een misverstand is geweest.

Rechts voelt zich nu meester van de situatie. Zijn enige angst is dat Prodi zo 'hypocriet' zal zijn om in een vertrouwensstemming de steun van Communistische Herstichting te aanvaarden.

Die steun wordt echter ook door de Olijf niet meer op prijs gesteld. Verwacht wordt dat het hoe dan ook tot een breuk zal komen over de hervorming van het pensioenstelsel, die noodzakelijk is om te voldoen aan de EU-afspraken uit verdrag van Maastricht. Dat zou ook het eind betekenen van de regering-Prodi.

Meer over