Vredesduif Poetin oogst vooralsnog weinig succes

De Russische president Poetin heeft de Palestijnse beweging Hamas uitgenodigd naar Moskou te komen. Dat geflirt met Hamas en Iran is gevaarlijk, zeggen waarnemers....

De Russische president Vladimir Poetin zou graag de geschiedenis ingaan als vredesduif in het Midden-Oosten. Donderdag nodigde hij de Palestijnse beweging Hamas uit om naar snel Moskou te komen voor overleg over een uitweg uit de impasse na de parlementsverkiezingen. Als de VS en de EU het als bemiddelaars laten afweten, is Moskou bereid het vacuüm te vullen.

Hamas reageerde enthousiast; Israël is woedend. ‘Dit initiatief is een mes in onze rug’, zei de Israëlische minister van Onderwijs Meir Sheetrit. ‘Het is erop gericht om internationale legitimiteit te geven aan een terroristische groep. Wat zou Moskou er van vinden als we Tsjetsjeense afgevaardigden uitnodigden als reactie?’

Hoewel Hamas verantwoordelijk is voor tientallen zelfmoordaanslagen, zei Poetin donderdag opnieuw dat hij de beweging niet ziet als een terroristische organisatie. Daarmee neemt hij nadrukkelijk afstand van zijn partners in het Kwartet – Rusland, de VS, de EU en de VN. ‘De Hamas is aan de macht gekomen na democratische, rechtmatige verkiezingen. We moeten de keuze van de Palestijnen respecteren’, zei Poetin tijdens een bezoek aan Spanje.

De VS en de EU weigeren met de Hamas te onderhandelen zolang de leiders geen afstand nemen van de oproep tot vernietiging van Israël. Frankrijk echter sprak gisteren voorzichtige steun uit voor Poetins initiatief.

Gisteren brachten de diverse Russische autoriteiten wel wat nuances aan. Poetin zal tijdens de ontmoeting in Moskou Hamas eerst vragen om Israëls bestaansrecht te erkennen, zo verklaarde Aleksander Kaloegin, Russische afgevaardigde in het Midden-Oosten. ‘We zullen vasthouden aan de standpunten van het internationale kwartet.’

De Russische minister van Defensie Ivanov beklemtoonde dat Moskou geen voorstander is van de ideologie van Hamas, maar dat contacten nodig zijn om druk op de beweging te kunnen uitoefenen. ‘Hamas in nu aan de macht. Daar kunnen we niks aan veranderen.’

Poetin heeft in het verleden al vaker laten merken dat hij graag afwijkt van de Amerikaanse koers in het Midden-Oosten. Hij was fel tegen de oorlog in Irak, verkocht raketten aan Syrië en hielp Iran met de bouw van kerncentrales. ‘De uitnodiging aan Hamas is een sensatie, maar geen verrassing’, schreef de krant Izvestija. ‘President Poetin maakte dit voorjaar al duidelijk dat hij streeft naar een speciale relatie met Palestina. Tijdens zijn tour door het Midden Oosten bracht hij een bezoek aan Jeruzalem en aan Ramallah.’

De laatste tijd, zeker nu Rusland G8-voorzitter is, probeert Moskou zich te manifesteren als bemiddelaar. Maar Poetin behaalde vooralsnog weinig succes in zijn rol als vredesduif.

Zijn debuut maakte hij in maart 2000. Poetin verklaarde toen dat de Noord-Koreaanse leider Kim Jong Il hem had beloofd te stoppen met het nucleaire programma, als andere landen Noord-Korea zouden steunen met de lancering van satellieten. Kim zei kort daarna dat hij maar een grapje had gemaakt.

Tijdens Poetins bezoek aan Israël in de lente vorig jaar stelde hij een vredesconferentie in Moskou voor, te houden in de herfst van 2005. Daarvan kwam niets terecht omdat Israël en de VS het initiatief niet konden waarderen. En recente pogingen om de crisis rond Irans nucleaire ambities te sussen, lopen eveneens spaak. Iran weigert in te gaan op het aanbod van Moskou om uranium op Russisch grondgebied te verrijken. ‘Nu zal de aandacht van het Teheran-debacle worden afgeleid’, vermoedt de krant Kommersant.

Ruslands geflirt met Hamas en Iran is gevaarlijk, meent Aleksej Arbatov, specialist internationale relaties bij het Carnegie instituut. ‘De Sovjet-Unie was decennia lang betrokken bij het spel in het Midden-Oosten, maar kreeg daar niets voor terug. Dit initiatief kan nu een paar tactische voordelen opleveren, maar het kan ook grote strategische schade aanrichten in onze relatie met het Westen.’

Meer over