Vredescongres in Caïro gezien als complot

Zo natuurlijk en ontspannen als tweehonderd Israëli's en Arabieren gisteren in de foyers van het vijfsterrenhotel Marriott in Caïro grapjes maakten, herinneringen ophaalden en elkaar op de schouder sloegen, zo zal het ooit overal in het Midden-Oosten moeten toegaan....

Maar voorlopig is het niet zover. Dat was wel duidelijk na alle verzet en afzeggingen die de Internationale Alliantie voor Arabisch-Israëlische Vrede te verwerken kreeg bij Act Now!, de eerste conferentie van vredesactivisten, intellectuelen en journalisten uit beide kampen in twee jaar.

Van een mislukking wilde de Israëlische delegatieleider David Kimche absoluut niet horen. Voor de eerste keer in de geschiedenis, benadrukte hij, confereerden Israëli's in een Arabische hoofdstad met Arabische vakgenoten. 'Het gaat om de persoonlijke contacten en het herstellen van het onderling vertrouwen na Netanyahu,' viel zijn Egyptische evenknie Bassyuni hem bij.

Bassyuni was de hele dag bezig in de wandelgangen journalisten en diplomaten ervan te overtuigen dat een serie afzeggingen van vooraanstaande politici zijn conferentie geenszins degradeerde: hoewel hij in Caïro was had Yassar Arafat verstek laten gaan, evenals de Egyptische minister van Buitenlandse Zaken Moussa, de vooraanstaande Palestijnse politicus Faysal Husseini, de voormalige Jordaanse premier Tawarnah en de hoge Amerikaanse diplomaat Ross.

En dan was er het massale maatschappelijke verzet tegen de vredesconferentie van Egyptische intellectuelen, politici, wetenschappers en hoge christelijke en islamitische geestelijken. Zij kwamen bijeen in het aanpalende Shafrad hotel, waar Israëlische en Amerikaanse vlaggen op de grond lagen om op te stampen. Er liepen kinderen rond in legertenue, om de overtuiging van hun ouders te onderstrepen dat ook de volgende generatie oorlog zal moeten voeren met Israël. Eem eis op een spandoek: 'Geen normalisering van de betrekkingen met Israël tot al het bezette Arabische land is teruggegeven!' 'Een zionistisch complot' werd de vredesconferentie genoemd en de islamitische geestelijke Salim el-Awa verklaarde: 'Er zal nooit vrede zijn met Israël, ook al tekenen we duizend verdragen. Het conflict gaat door tot een van de twee ten onder gaat.'

Het verbale wapengekletter maakte een karikatuur van het verschil in inzicht onder de Egyptische intelligentsia over de beste strategie tegenover Israël. De groep tegen normalisering van de betrekkingen meent dat isolering en druk op Israël vanuit de publieke opinie het enige machtsmiddel is van de Arabieren versus Israël. Als we nu normaliseren, waarom zou het overmachtige Israël dan nog concessies doen aan de Palestijnen, vragen ze zich af.

De aanwezigen op de vredesconferentie stellen daartegenover dat een minimum aan onderling vertrouwen nodig is om de Israëli's ervan te overtuigen dat blijvende vrede mogelijk en lonend is.

Het conflict snijdt recht door de Egyptische artistieke en intellectuele bovenlaag heen en leidt regelmatig tot snoeiharde, op personen gerichte campagnes in de oppositiepers. Menig voorstander van normalisering is wekenlang zwart gemaakt.

De Egyptische regering gebruikt beide kampen voor zijn internationale politiek. Als Mubarak ontevreden is met Israël geeft hij de anti-normalisatie lobby ruimte, als hij een gebaar wil maken naar Washington of Tel Aviv krijgt de andere groep een podium.

Bij deze conferentie leek de regering te balanceren tussen beide strategieën. De regering distantieerde zich van de conferentie en de staatsmedia deden er geen verslag van, maar Mubarak liet de zaak wel voorzitten door de hooggeplaatste oud-premier Khalil.

Al met al was het ondanks de pantserwagens buiten, de honden, metaaldetectoren en overal aanwezige lijfwachten, een redelijk gemoedelijke bedoening. Premier Peres, het enige kopstuk dat was komen opdagen, hield in gelikt en gepolijst Engels zijn gebruikelijke 'gepassioneerde betoog voor een Nieuw Midden-Oosten'. Daarna was het de beurt aan de Jordaanse en Palestijnse delegatieleden die in het Arabisch hun standaardverhaal afdraaiden. Het was weer eens treffend duidelijk waarom de Israëli's het zoveel beter doen in de Amerikaanse media.

Aan het eind van de dag kijkt delegatieleider Kimche tevreden om zich heen: 'Saai he? Iedereen hier is het met elkaar eens. Maar dat was ook de bedoeling.'

Meer over