Vrede is: een handdruk van Ian Paisley en Gerry Adams

Belfast is al lang geen Beslan meer. Op het moment dat in het zuiden van Rusland terroristen een verschrikkelijk bloedbad aanrichtten, werd in de hoofdstad van Noord-Ierland juist stilgestaan bij het feit dat tien jaar geleden het Ierse Republikeinse Leger (IRA) besloot een wapenstilstand in acht te nemen....

Hoewel de IRA zeventien maanden later de wapenstilstand weer verbrak, was een onomkeerbaar proces in gang gezet. In 1997 werd de wapenstilstand definitief en een jaar later zat de politieke vleugel van de IRA aan de onderhandelingstafel tijdens de totstandkoming van het Goede Vrijdag-akkoord.

Inmiddels is het zes jaar later. Belfast is bijna een normale Britse stad geworden. Behalve de muurschilderingen herinneren vooral de grafzerken op de begraafplaatsen aan de tijden van de troubles, toen net als nu in Beslan dagelijks de rouwstoeten door de stad trokken.

De littekens van die periode zijn nog vers, zowel bij de protestanten, die bij het Verenigd Koninkrijk willen blijven, als bij de katholieken, die altijd nog streven naar aansluiting bij Ierland. Nog meer dan andere burgers in de wereld zullen de Noord-Ieren dan ook huiveren bij het zien van de beelden uit het zuiden van Rusland.

Deze week worden ze ook weer met hun eigen problemen geconfronteerd. Het politieke proces in Noord-Ierland is in de versukkeling geraakt. De coalitieregering van protestanten en katholieken die volgens het Goede Vrijdag-akkoord het regionale bestuur zou moeten vormen, is twee jaar geleden al buiten werking gesteld, nadat medewerkers van Sinn F (de politieke vleugel van de IRA) hun protestantse medebestuurders bleken te bespioneren in het parlementsgebouw Stormont. Formeel bestuurt Londen sinds die tijd via de beruchte direct rule opnieuw Noord-Ierland.

De Britse premier Blair en zijn Ierse collega Bertie Ahern willen de komende twee weken de impasse doorbreken en de protestantse unionisten en katholieke republikeinen bewegen met elkaar een regering te vormen.

Maar de obstakels zijn even talrijk als groot. Sinds de regionale verkiezingen van vorig jaar maken de radicale partijen de dienst uit. De DUP van de onverzoenlijke dominee Ian Paisley is de gematigde UUP van ex-premier David Trimble voorbijgestreefd als grootste protestantse partij en Sinn F van Gerry Adams en Martin McGuinness is, vde SDLP, de grootste katholieke partij geworden.

Paisley heeft aangekondigd nooit de hand te willen schudden van Adams en McGuinness, die hij als 'moordenaars' beschouwd. Daarom voeren al sinds het begin van de zomer Britse en Ierse diplomaten in alle stilte aparte gesprekken met beide partijen.

Sinds gisteren zijn de politici in Londen en Dublin bij deze gesprekken betrokken. Gerry Adams was maandag op Downing Street, terwijl Paisleys plaatsvervanger Peter Robinson vandaag in Dublin met de Ierse regering zal spreken. Op 16 en 17 september moeten alle partijen bijeenkomen in Leeds Castle in Kent, om onder leiding van Blair en Ahern de knopen door te hakken.

Blair en Ahern streven naar een allesomvattende regeling. Niet alleen zal de IRA openlijk alle wapens moeten inleveren, ook moeten de katholieke en protestantse partijen beloven een einde te maken aan elke vorm van paramilitaire activiteit, waaronder het samenstellen van lijsten van vijanden. Verder moeten de republikeinen instemmen met de nieuwe structuur van het Noord-Ierse politiekorps.

De Britse en Ierse premier hebben hun agenda's vrijgemaakt om zoveel mogelijk druk op de partijen te kunnen uitoefenen. Blair (die alle Irak-onderzoeken heeft overleefd) en Ahern (die het voorzitterschap van de EU tot een succes heeft gemaakt) zijn klaar voor een nieuwe uitdaging. Zij willen, uitgerust van vakantie, hun moeilijkste taak van de komende tijd tot een goed einde brengen: de hoogbejaarde, inmiddels zeer fragiele maar nog altijd compromisloze dominee Ian Paisley de hand laten schudden van Gerry Adams, de voorzitter van de aan de IRA gelieerde Sinn F.

Direct betrokkenen zijn minder hoopvol voor een succes dan de beide premiers. Zij vrezen een nieuwe ronde van lange, vruchteloze onderhandelingen die uiteindelijk tot niets zullen leiden.

Maar hoe uitzichtloos de gesprekken ook zijn, iedereen is overtuigd dat praten, praten en nog eens praten de enige optie is. De hartverscheurende taferelen in Beslan hebben iedereen in Noord-Ierland daarvan nog eens extra bewust gemaakt.

Meer over