Vraag naar zorgpersoneel zwakt af

amsterdam Zorginstellingen moeten kleinschaliger worden en meer gaan samenwerken met huisartsen, welzijnsorganisaties en andere ‘netwerken’ in de buurt van de patiënt....

Dit zegt Eelco Daamen, bestuursvoorzitter van de Amsterdamse zorgorganisatie Cordaan. ‘Op die manier breng je de zorg terug tot zijn essentie; het leveren van langdurige zorg. Voor medische zaken gaat de patiënt naar het ziekenhuis of de huisarts en voor sociale activiteiten kan hij naar het buurthuis.’

Volgens Daamen is er nog veel dubbele capaciteit en inefficiëntie in de zorg. Dat moet eruit. Niet alleen vanwege de kosten, maar vooral ook om in de toekomst spaarzaam om te gaan met het personeel in de zorg.

Maandag maakte het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) bekend dat de vraag naar zorgpersoneel minder sterk stijgt dan eerder werd aangenomen. Goed nieuws, want aangenomen werd dat in 2025 grote personeelstekorten in de zorg ontstaan als gevolg van de vergrijzing.

Uit het SCP-rapport blijkt dat de vraag tot 2030 met 1,2 procent per jaar zal stijgen. De afgelopen jaren steeg de vraag naar personeel met 1,8 procent als gevolg van beleidsmaatregelen als meer ‘handen aan het bed’. De onderzoekers hebben niet onderzocht of het aanbod van personeel voldoende is om aan de vraag te beantwoorden.

Volgens SCP-onderzoeker Evelien Eggink vallen de consequenties van de vergrijzing mee voor de zorg omdat ouderen steeds gezonder worden. ‘Dat wordt steeds vergeten in alle schrikscenario’s.’ Toch waarschuwt ze voor te veel optimisme over de arbeidsmarkt. Men moet geen wonderen verwachten van ontwikkelingen zoals ict, het langer thuis verzorgen of toenemende arbeidsproductiviteit. ‘Mensen die wel worden opgenomen hebben straks veel zwaardere zorg nodig. En: hoe meer vrouwen werken, hoe minder mantelzorgers er zijn.’

Ook Daamen ziet geen reden voor optimisme. ‘Wij maken ons grote zorgen over de instroom van personeel in de zorg en vooral over de kwaliteit van het personeel. In Amsterdam hebben we nog een extra probleem omdat we een etnisch diverse populatie hebben. Straks is 35 procent van onze cliënten afkomstig uit een niet-westers land. Turkse en Marokkaanse meisjes moeten ook voor de zorg kiezen.’

‘Het vak moet aantrekkelijker’
Volgens Daamen dringt de urgentie van het personeelsprobleem nog onvoldoende door bij bestuurders. ‘Het onderwijs moet echt aan de slag om het vak aantrekkelijker te maken. En wij moeten als werkgevers zorgen dat het leuk is om in de zorg te blijven werken. Wij zijn nu bijvoorbeeld een aantal praktijkopleidingen begonnen. Dat werkt. Leerlingen in het mbo leren een vak liever in de praktijk dan vanuit het klaslokaal.’

Cordaan is zich alvast aan het voorbereiden op het naderende personeelstekort. Er is flink bespaard op de overhead en de administratieve lastendruk. Er wordt veel geïnvesteerd in het begeleiden van mantelzorgers en vrijwilligers om taken te kunnen opvangen. En uiteraard ook in het personeel om uitstroom en ziekteverzuim terug te dringen.

Chandra Verstappen, hoofd personeelszaken: ‘Het werken in de thuiszorg kan heel zwaar zijn. Als iemand de hele dag op zijn knieën steunkousen zit aan te trekken, moet je zorgen dat ze op tijd wat anders kan gaan doen.’

Werk in de zorg zal weer leuker worden als het kleinschaliger wordt ingericht, denkt Verstappen. ‘Mensen kiezen voor de zorg omdat ze anderen willen helpen, niet om formulieren in te vullen. In kleinschalige woonvormen met zes tot acht cliënten wordt het vak veel leuker.’

Meer over