INTERVIEWVOORZITTER LTO NEDERLAND

Voorzitter landbouworganisatie LTO: ‘Alleen voedsel voor Nederland produceren zou ontzettend dom zijn’

De landbouw, sterk afhankelijk van export, wil miljarden van de overheid voor de coronamalaise. Net nu de sector - verenigd in het Landbouw Collectief - is weggelopen uit het stikstofgesprek met de regering. Maar de grootste lobbyclub, LTO Nederland, wil verder praten, zegt voorzitter Marc Calon nu.

Marc Calon, voorzitter van LTO Nederland, op zijn bedrijf in Zuurdijk. Beeld Harry Cock / de Volkskrant

De coronacrisis toont hoe kwetsbaar de op export gestoelde Nederlandse landbouw is. De boer krijgt nog minder voor zijn waar vanwege de afgenomen buitenlandse vraag en haperende open grenzen. Ondertussen is het voor seizoenswerkers steeds lastiger om naar Nederland te komen.

Geconfronteerd met deze bespiegeling wil de voorzitter van de Land- en Tuinbouworganisatie LTO Nederland eerst wat zeggen over het goede nieuws. ‘De Nederlandse schappen liggen vol en dit zal zo blijven’, zegt Marc Calon. ‘Niet alleen met wc-papier, maar ook met veel eigen voedsel. Duitsland moet 60 procent importeren. Die doen het nu in hun broek.’

Dit geldt ook voor boeren hier. Ze kampen met lage prijzen en kunnen hun spullen niet kwijt door een grote exportafhankelijkheid.

‘De Duitse auto-industrie is ook afhankelijk van de export. Dus maar weg met die exporterende sectoren? Tata steel dicht. ASML alleen voor Nederland produceren. En de landbouw ook. Terwijl export een relatief begrip is. Een tomaat die van Californië naar New York gaat heet geen export, van het Westland naar Polen heet dat wel zo, terwijl de afstand veel korter is. 

‘Je kunt natuurlijk als Nederland de keuze maken om alleen voor het binnenland voedsel te produceren, maar dat zou verschrikkelijk dom zijn voor een klein land. 80 procent van de mensen kan dan met een uitkering naar huis. Bovendien is de Nederlandse landbouwproductie de efficiëntste ter wereld. Tel onze kennis en goede logistiek daarbij op. En als je die productie naar het buitenland verplaatst komt de extra CO2-uitstoot die ermee gepaard gaat gewoon terug over de grens.’

CO2 wel ja, maar bijvoorbeeld stikstof van de veehouderij is een veel lokaler probleem. De troep blijft hier terwijl het vlees en de melk de grens over gaan.

‘Over stikstof zijn we helder: die uitstoot moet gewoon naar beneden. We vinden dat op meer punten gemeten moet worden, maar we hebben nooit getwijfeld aan de berekeningen van het RIVM . (Veel boeren- en boerenorganisaties betwisten dat de landbouw verantwoordelijk is voor ruim 40 procent van de stikstof die volgens die berekeningen neerslaat op de natuur, red.) De veehouderij heeft de afgelopen decennia al laten zien dat ze de stikstof met 70 procent  kunnen reduceren. In geen enkel land heeft een sector dat gepresteerd.’

Geeft dat niet juist aan dat we hier veel te veel dieren houden, want driekwart van de kwetsbare natuur staat nog steeds onder druk door een teveel aan stikstof.

‘Het probleem is dat we ruim 150 kwetsbare natuurgebieden als hagelslag over het land hebben liggen. Uit onze berekeningen blijkt dat als alle dieren, inclusief de huisdieren, dood zouden zijn en alle mensen emigreren naar Noord-Amerika, dat dan nog de natuurdoelen in de meeste gebieden niet worden gehaald. Dit komt vooral door de stikstof die vanuit onze buurlanden hierheen komt.’

Ja, omdat ze in Duitsland ook iets aan hun teveel aan stikstof moeten doen.

‘Zeker. Nogmaals: de emissies moeten omlaag. Maar we moeten ook iets doen aan de typen  natuurdoelen die we voor de gebieden hebben geformuleerd. Dat wij dit vinden betekent niet dat boeren tegen de natuur zijn. In die hoek laat ik me niet zetten. De doelen zijn in veel gebieden onhaalbaar. Daarom zijn wij voor minder, maar grotere en robuustere natuurgebieden – die kunnen beter tegen stikstof. Anders kun je in Nederland nog nauwelijks economische ontwikkeling ontplooien.’

Met de verenigde boerenorganisaties in het Landbouw Collectief, onder meer de Farmers Defence Force, stopten jullie vorige week het overleg met Landbouwminister Schouten vanwege haar voorgenomen stikstofplannen. Is dit verstandig nu jullie tegelijk miljarden vragen ter compensatie voor de coronamalaise?

‘Het is zeker de vraag of het verstandig is om niet meer door te praten. Wij staan er wat genuanceerder in dan een aantal andere landbouwclubs, want het kabinet gaat gewoon door met het opstellen van stikstofbeleid. Wij willen daarom het liefst doorpraten. We bekijken momenteel dan ook of en hoe we verder moeten met het Landbouw Collectief. 

‘Overigens zijn we over corona nog wel gewoon met Schouten en andere bewindslieden in gesprek. Onze inbreng, bijvoorbeeld de schaderaming van 5 miljard euro voor de landbouw, komt terug in hun stukken. Daar zie je dat het contact met het kabinet gewoon goed is.’

Waar zit voor de landbouw nu de grootste economische coronapijn?

‘Op dit moment in de sierteelt en de frietaardappelen, maar de problemen zijn breder. Met name door vraaguitval; de horeca is dicht en mensen kopen geen producten meer die niet direct noodzakelijk zijn. Maar het belangrijkste probleem is het gedoe aan de grenzen, waardoor de export vastloopt. Dan is er nog het probleem van de seizoenswerkers uit Oost-Europa, die door corona steeds lastiger hier kunnen komen. Het gaat in de landbouw om 170 duizend werkers, maar door vergrijzing is dit nu al niet genoeg. Corona vergroot dit probleem.’

Hoe lang is dit vol te houden?

‘Niet lang. De overheidsmaatregelen zijn goed bedoeld, al pakken ze niet voor alle landbouwbedrijven goed uit. In de sierteelt gaan bovendien flink wat bedrijven gegarandeerd kapot als de overheid niet met meer komt. Vergelijk het met KLM dat 90 procent van zijn vliegtuigen aan de grond houdt. Dan kan de overheid wel 90 procent van de salarissen betalen, maar waar moet op termijn die 10 procent vandaan komen? En dan moeten de vaste lasten ook nog betaald.’

LEES OOK:

Nu zien we wel kans om boeren in de buurt op te zoeken
Mensen hebben meer tijd, kopen bewuster en mijden de supermarkten. Streekboeren zien hun omzetten daarom enorm stijgen. ‘Nu werk ik thuis en kan het wel.’

Nederland heeft genoeg voedsel om coronacrisis door te komen
Nederland hoeft voorlopig geen honger te lijden door de uitbraak van de coronapandemie. Hooguit zal het aanbod van sommige producten iets schraler worden. Maar vooralsnog is er voldoende aanvoer van verse groenten en fruit naar supermarkten en groentewinkels.

Meer over