Voorzichtig verzet Rutte tegen Merkel

Merkel wil dat eurolanden contracten sluiten over economische groei. Rutte voelt er niets voor. Maar zowel de premier als de bondskanselier claimt bij de Europese top een overwinning te hebben behaald. Vier vragen over hoe dat kan.

Wat zijn dat voor contracten?

Bondskanselier Merkel heeft bedacht dat de eurolanden wel allerlei bindende afspraken maken over hun banken en hun overheidsbegrotingen, maar niet over het stimuleren van de economie. Ze eist dat de zeventien eurolanden en, als ze willen, de overige elf EU-landen met elkaar en met de Europese Commissie bindende 'lidstaatcontracten' sluiten waarin ze zich verplichten tot hervormingen die economische groei stimuleren. Denk aan een hogere pensioenleeftijd, minder sociale uitkeringen, banen creëren, onderwijs verbeteren, stimuleren van innovatie en onderzoek en een efficiëntere overheid.


Het effect van de 'partnerships' zoals het Brusselse synoniem luidt, is dat vooral landen als Frankrijk en Italië worden gedwongen economisch bij te blijven, bij sterke landen, lees Duitsland.


Heet hangijzer is het geld dat achter die contracten zit. Komt er een 'solidariteitsfonds' om landen met hun afgesproken hervormingen te helpen? Wie gaat daar dan hoeveel aan bijdragen? Overeenstemming lijkt alleen mogelijk als dat fonds bestaat uit leningen of garanties, niet uit giften.


Wat heeft Rutte eraan veranderd?

De Nederlandse premier claimt, mede namens Luxemburg, België, Estland, Slowakije, Oostenrijk, Finland 'en andere landen', het cruciaal ogende adjectief 'bindend' voor het woord 'contracten' te hebben vervangen door 'in wederzijds overleg goedgekeurd'. Dat zou van de contracten lege hulzen maken, zonder verplichtingen en sancties. Ook meent Rutte een 'schokabsorptiefonds', ter financiering van de contracten, onmogelijk te hebben gemaakt.


Rutte gaat ook weer niet volledig dwars liggen, omdat Duitsland de belangrijkste Europese partner is van Nederland. 'Ik ben totaal overtuigd van de noodzaak dat landen hervormen, want dat is in het belang van de stabiliteit in de eurozone. Maar ik geloof niet dat dit instrument het gaat opleveren. Als je niet oppast leidt het tot overdracht van soevereiniteit.' Een meerderheid in de Tweede Kamer is het met hem eens.


Heeft Nederland nu een conflict met Duitsland?

Nederland is niet de grootste tegenstander van Merkel, dat is Frankrijk. Bij de volgens de bondskanselier 'verhitte' gesprekken donderdagavond zou ze hard in aanvaring zijn gekomen met de zuidelijke eurolanden aangevoerd door de Franse president Hollande. Ze zouden vrezen voor verlies aan invloed op hun eigen economisch en fiscaal beleid. En dan krijgen ze er ook nog eens geen nieuw geld bij, hooguit leningen.


Merkel is vastbesloten de komende tijd 'millimeter voor millimeter' door te zetten. 'We komen er verdomd dichtbij', zei ze vrijdag. Ze opperde eerder zo nodig verdragswijzigingen te eisen om de hervormingscontracten bindend te maken. Daarvoor is unanimiteit nodig. 'Dat voorstel heeft ze bij ons niet ingebracht', zei Rutte erover.


Merkel claimt, net als Rutte, een overwinning te hebben geboekt donderdag: 'Het woord 'vrijwillig' is geschrapt en vervangen door 'wederzijdse verbintenis'.' Dat vindt Rutte een afzwakking.


Zeer tegen zijn zere been zei Merkel ook dat ze graag bereid is landen geld te lenen als ze zich onder toezicht van de EU verplichten tot hervormingen van hun arbeidsmarkten en publieke sector.


Hoe gaat het verder?

Het onderwerp wordt nu geparkeerd tot oktober 2014. Volgens Rutte omdat er zo veel weerstand tegen is, volgens Merkel omdat eerst nog de Europese verkiezingen moeten komen. En omdat de huidige Europese Commissie er een besluit over wil nemen voordat hun termijn op 31 oktober 2014 eindigt.


Europese Unie van AAA naar AA+


Kredietbeoordelaar Standard & Poor's (S&P) heeft vrijdag de kredietbeoordeling voor de Europese Unie verlaagd van AAA naar AA+. S&P vindt de 'downgrade' logisch omdat de kredietwaardigheid van de 28 EU-landen is afgenomen en hun 'cohesie' is verzwakt. De Europese Commissie vindt het lagere rapportcijfer onterecht. 'Alle lidstaten hebben altijd en ook tijdens de financiële crisis ervoor gezorgd dat hun bijdragen volledig en op tijd zijn gestort', verklaart de Commissie. Bovendien heeft de EU-begroting geen tekort.


Veel gevolgen heeft de kredietbeoordeling niet. De toekomstverwachtingen van S&P zijn positief. Schulden zouden duurder kunnen worden door de lagere kredietwaardigheid van de EU. Maar de uitstaande EU-schuld is zeer gering in verhouding tot het totale bbp van alle lidstaten. 'Het besluit is dan ook poor en standard', grappen EU-bronnen.

Meer over