Nieuws

Vooral vrouwen vrezen voor hun lot na machtsovername door de Taliban, en zoeken bescherming bij ambassades

Vrouwenorganisaties maken zich grote zorgen over de veiligheid van vrouwen en vrouwelijke activisten in Afghanistan nu de Taliban het hele land weer nagenoeg onder controle hebben. De Nederlandse regering heeft zaterdag aan crisisoverleg gehad, maar nog geen beslissing genomen over de vraag welke Afghanen wel en welke niet in Nederland zullen worden toegelaten.

Ontheemde Afghaanse vrouwen en kinderen uit Kunduz bidden in een moskee die hen onderdak biedt in Kabul. Beeld Getty Images
Ontheemde Afghaanse vrouwen en kinderen uit Kunduz bidden in een moskee die hen onderdak biedt in Kabul.Beeld Getty Images

De Taliban zouden vrouwen in sommige steden al verbieden naar hun werk te gaan of zonder mannelijke begeleider de straat op te gaan. Ook wordt het einde gevreesd van het onderwijs voor meisjes. Duizenden gezinnen zijn naar de hoofdstad Kabul gevlucht in de hoop in veiligheid te worden gebracht door westerse ambassades.

In Kabul zijn de Amerikanen vanmorgen begonnen met de evacuatie van ambassadepersoneel, tolken en andere Afghaanse medewerkers. De Amerikanen zouden ook bij andere ambassades en organisaties namen opvragen van activisten, journalisten en Afghaanse oud-medewerkers die gevaar lopen onder de Taliban. De Nederlandse regering wil zich tot nog toe alleen inzetten voor Afghaanse tolken, hoewel de Tweede Kamer voor aankomende dinsdag een spoeddebat heeft aangevraagd over een ruimere toepassing van het asielbeleid.

Crisisoverleg

Premier Rutte heeft zaterdag nog een crisisoverleg gehad met de demissionaire bewindslieden Sigrid Kaag (minister van Buitenlandse Zaken), Ank Bijleveld (minister van Defensie) en Ankie Broekers-Knol (staatssecretaris van Justitie en Veiligheid). Hieruit blijkt niet dat het standpunt is veranderd.

Anne Kwakkenbos, lobbyist bij Cordaid op het gebied van vrouwenrechten, noemt de Nederlandse positie ‘schandalig’ en ‘onmenselijk’. ‘Er moet een veel ruimere evacuatie komen dan alleen voor tolken. Er zijn zo veel meer mensen wier leven gevaar loopt omdat ze voor en met de Nederlanders hebben gewerkt.’ Volgens Kwakkenbos, die deze week vanwege de veiligheidssituatie moest terugkeren uit Kabul, gaan er nu al verhalen en beelden op sociale media rond van executies door de Taliban, waaronder die van een vrouw die voor het ministerie van Vrouwenzaken heeft gewerkt.

Salima Mazari, een van de weinige vrouwelijke gouverneurs, zei zaterdag voor de val van Mazar-e-Sharif tegen persbureau AP te vrezen voor de gevolgen. ‘Er zal geen plaats meer zijn voor vrouwen in de provincies die door de Taliban worden gecontroleerd. Vrouwen bestaan dan niet meer, zelfs niet in de steden. Ze zullen gevangen worden gezet in hun huizen.’

VN-topman Antonio Guterres zei zich ernstige zorgen te maken over de ‘eerste indicaties dat de Taliban ernstige mensenrechtenschendingen begaan in de regio’s die ze onder controle hebben, vooral gericht tegen vrouwen en journalisten.’ Hij noemt het ‘hartverscheurend dat de zwaarbevochten rechten voor Afghaanse vrouwen en meisjes van hen worden weggerukt’. Volgens de VN zijn voor het offensief van afgelopen week al 250 duizend Afghanen gevlucht voor de Taliban, van wie 80 procent vrouwen en meisjes.

Zwarte tijden

‘Ik voel me als een vogel die een leven lang een nest bouwt om in te leven, en dan plotseling machteloos moet toezien hoe het door anderen wordt vernield’, zo zei de 26-jarige vrouwenrechtenactivist Zarmina Kakar tegen AP. Ze herinnert zich hoe de Taliban optrad toen ze klein was en met haar moeder een ijsje ging kopen. Ze werd aangesproken omdat ze een ogenblik haar gezicht had laten zien. ‘Nu de Taliban de macht weer heeft, vrees ik dat we weer teruggaan naar deze zwarte tijden.’

Vrouwen zou in sommige steden al verzocht zijn niet meer naar het werk te komen. Ook gaan er verhalen van vrouwen die de toegang tot de universiteit is ontzegd. In diverse internationale media vertellen vrouwen dat de Taliban de deuren langsgaan om huwbare meisjes als jihad-vrouwen mee te nemen. Volgens Kwakkenbos zijn de Taliban in sommige gebieden veel radicaler geworden dan ze waren, geïnspireerd door de gruweldaden van Islamitische Staat in Irak en Syrië. Ze vreest een toename van kindhuwelijken in Afghanistan. ‘De beste beveiliging tegen gedwongen huwelijken door de Taliban is een echtgenoot. Ouders zullen hun tienerdochters uithuwelijken om te voorkomen dat ze worden opgehaald door de Taliban.’

Marianne O’Grady, landendirecteur van de hulporganisatie Care International, zegt tegen AP zich niet te kunnen voorstellen dat vrouwenrechten weer terug bij af zullen zijn onder de Taliban, omdat er te veel vorderingen zijn geboekt, ook op het platteland. ‘Je kunt niet het onderwijs aan miljoenen mensen ongedaan maken. Als vrouwen weer thuis worden opgesloten, kunnen ze in elk geval hun dochters, nichtjes en buurkinderen onderwijs geven. Dat was 25 jaar geleden onmogelijk.’

Meer over