Vooral staatsschuld telt

‘Gigantisch’ begrotingstekort VS baart beleggers nog geen zorgen. ‘Maar er is een grens.’..

Van onze verslaggever Ayolt de Groot

AMSTERDAM Komt er een dag dat de dollar valt? Die vraag is al vaak gesteld, en dringt zich opnieuw op nu het Amerikaanse begrotingstekort in juni door de benauwende grens van 1.000 miljard dollar is gebroken.

Als gevolg van honderden miljarden aan stimuleringsmaatregelen en teruglopende belastinginkomsten staat de teller inmiddels op min 1.100 miljard dollar, maakte het Amerikaanse ministerie van Financiën maandag bekend.

En het dieptepunt is nog niet bereikt. Als het begrotingsjaar over drie maanden afloopt, zal het tekort 1.800 miljard dollar bedragen: een som gelijk aan 12,9 procent van het bruto binnenlands product – vier keer meer dan in 2008.

Kan dat zo maar doorgaan? Of komt er een moment dat investeerders massaal het vertrouwen verliezen?

Niemand die het weet. ‘Maar ergens is er een grens’, zegt Sep van de Voort, econoom bij SNS Securities. Elmer Sterken, hoogleraar economie aan de Rijksuniversiteit Groningen, waagt zich evenmin aan een voorspelling. ‘Maar’, zegt hij, ‘het vertrouwen kan in één keer omklappen.’

Mocht het zover komen, dan zijn de gevolgen desastreus. De dollar zal sterk in waarde dalen, waardoor importen duurder worden. Het gevolg is torenhoge inflatie.

Op de korte termijn zal dat niet gebeuren, denkt SNS-econoom Van de Voort. Dat het tekort in juni door de 1.000 miljard dollar brak, kwam immers al lang niet meer als een verrassing: ‘De plannen van de overheid zijn al een tijdje bekend. Investeerders weten wel zo ongeveer wat er op hen afkomt. Toch zijn ze er niet door in paniek geraakt.’

‘Een tekort van bijna 13 procent is natuurlijk gigantisch’, vervolgt Van de Voort, ‘maar een groot deel van dat tekort betreft tijdelijke stimuleringsmaatregelen en is dus incidenteel.’

De omvang van de staatsschuld is uiteindelijk de belangrijkste maatstaf, zegt Van de Voort. Die schommelt inmiddels rond de 80 procent van het nationaal inkomen, wat ruwweg overeenkomt met het gemiddelde in Europa, en nog altijd stukken lager is dan de 170 procent van Japan.

De rente op de Amerikaanse staatsschuld is sinds het begin van dit jaar gestegen (zie grafiek).

Om te voorkomen dat die vertrouwensthermometer uitslaat naar alarmerende waarden is het volgens hoogleraar Sterken belangrijk dat president Obama helder maakt hoe hij het tekort op de middellange termijn denkt terug te dringen. ‘Uiteindelijk zal dat betekenen dat de belastingen omhoog moeten.’

De grootste bedreiging volgens SNS-analist Van de Voort is dat Obama’s 800 miljard dollar tellende stimuleringsplan niet werkt, en de president opnieuw de portemonnee moet trekken. ‘Dat zullen de kapitaalmarkten niet aankunnen.’

Meer over