Voor pionier van het lucht- en ruimterecht was geen uitdaging te groot

Geen uitdaging was Isabella Diederiks-Verschoor te groot. In het lucht- en ruimterecht verrichtte ze baanbrekend werk.

Isabella Diederiks-Verschoor. Beeld
Isabella Diederiks-Verschoor.Beeld

'Dit is een vak waar je oud in kunt worden', zei ze weleens gekscherend over lucht- en ruimterecht. Haar leermeester Eugène Pépin werd 101, haar collega Eilene Galloway zou enkele dagen voor haar 104de jaar overlijden. En zelf overleed professor mr. dr. Isabella Diederiks-Verschoor 17 oktober op 102-jarige leeftijd in haar woonplaats Baarn.

'Ze was eigenlijk slachtoffer van haar leeftijd. Al enige jaren was ze haar spraakvermogen kwijt en fysiek afgetakeld', vertelt haar biograaf en zaakwaarnemer Christiaan Verwer.

Pionier

Isabella Diederiks-Verschoor was een van de belangrijkste pioniers van het ruimterecht. Ze was in 1958 mede-oprichter van het International Institute of Space Law (IISL), een jaar na de lancering van de Spoetnik. Van 1973 tot 1990 was ze ook president van het IISL. Ze schreef twee standaardwerken over lucht- en ruimterecht (An Introduction to Air Law en An Introduction to Space Law) die in tientallen talen verschenen.

'Ze was klein van stuk, maar een grote persoonlijkheid', aldus Tanja Masson-Zwaan, docent en plaatsvervangend directeur van het aan de Universiteit Leiden verbonden Internationaal Instituut voor Lucht- en Ruimterecht. Geen uitdaging was haar te groot. In de jaren zestig en zeventig doceerde ze lucht- en ruimterecht in legerbarakken in wat toen het rode China van Mao werd genoemd. Ze gaf ook les in onafhankelijk geworden Franstalige landen in Afrika.

Rechten

Ze werd als Isabella Verschoor geboren in Amersfoort als enige dochter van een grenadier van de Nederlandse landmacht en een onderwijzeres. Na het gymnasium kreeg ze de kans rechten te gaan studeren in Leiden. Ze rondde de studie in 1938 af, waarna ze in dienst trad bij een advocatenpraktijk, waar ze vooral familierecht deed. Intussen promoveerde ze in 1943 op een proefschrift over het verdrag van Brussel betreffende de hulp en berging van of door luchtvaartuigen op zee. In dat jaar trouwde ze met de advocaat J.J. de Rode, met wie ze een dochter kreeg. De Rode overleed in 1953.

Verwer: 'Om voor zichzelf en haar dochter te zorgen is ze internationaal luchtrecht gaan doceren aan de universiteit van Utrecht, wat ze tot haar emeritaat in 1984 zou blijven doen.'

Samen met onder anderen de Amerikanen Andrew Haley en Eilene Galloway en de Tsjech Vladimir Kopal richtte ze na de lancering van de Spoetnik in 1957 de IISL op, een organisatie die zich bezighield met het ruimterecht. 'Internationaal was afgesproken dat landen soeverein zijn over hun eigen luchtruim. Later werd in VN-verdragen vastgelegd dat in de ruimte geen soevereiniteit bestaat en dat de ruimte voor vreedzame doeleinden moet worden gebruikt. En je kunt stellen dat die afspraak heeft gewerkt', zegt Tanja Masson.

Baanbrekend

Nadat de universiteit van Utrecht na haar emeritaat de leerstoel lucht- en ruimterecht had opgeheven, richtte Diederiks-Verschoor in 1985 met KLM-directeur Henri Wassenbergh het Internationaal Instituut voor Lucht- en Ruimterecht in Leiden op, waarvan ze vicevoorzitter werd.

Tanja Masson noemt haar werk baanbrekend. Het ruimterecht staat voor vele nieuwe uitdagingen met de opkomst van het ruimtetoerisme, mogelijke mijnbouw op asteroïden en het verwijderen van ruimtepuin.

'Daarnaast was ze altijd een verbindend iemand. Tot op hoge leeftijd had ze wereldwijd contacten. Ieder jaar met kerst stuurde ze tulpenbollen naar vrienden en kennissen in het Oostblok.' Haar tweede echtgenoot, C. Diederiks, overleed in 2000 en ook haar dochter is inmiddels overleden.

Meer over