Voor niets gaat tegenwoordig alleen de zon op

Abonnees en lezers van de Volkskrant moeten tegenwoordig 1,15 euro betalen wanneer zij via internet een artikel willen ophalen uit het archief van de krant....

Er gaat geen week voorbij of de ombudsman krijgt klachten op zijn brood dat het onfatsoenlijk is dat de krant haar eigen abonnees 'twee keer' laat betalen voor het nieuws. Vaak zijn het scholieren en studenten die voor werkstukken artikelen uit oudere kranten nodig hebben. Een zielig geval waarmee ik werd geconfronteerd was een lezeres, die moest dokken voor een artikeltje dat zij zélf voor de Volkskrant had geschreven.

Amerikaanse kranten voeren al sinds enkele jaren een beleid dat lezers moeten betalen voor archiefartikelen die zij van internet willen ophalen. De Volkskrant begon er pas mee, toen de PCM-directie moest bezuinigen en daarbij overwoog alle internetactiviteiten van de PCM-kranten op te heffen. Niet alleen waren de kosten te hoog. De gratis digitale krant zou tevens te zeer concurreren met de papieren krant. Toekomstige lezers zouden geen abonnement nemen, en anderen zouden hun abonnement juist opzeggen, omdat ze in de krant op internet toch wel aan hun trekken kwamen.

Adjunct-hoofdredactrice Yvonne Zonderop die bij de Volkskrant onder andere verantwoordelijk is voor de interneteditie, was fel tegen het PCM-plan. Volgens haar zou het een kwalijke zaak zijn geweest als kranten de toekomstperspectieven die internet bood, hadden genegeerd. Met haar verzet bereikte zij dat de digitale versie van de Volkskrant mocht blijven.

Maar dat had een prijs: de digitale krant moest haar eigen kosten kunnen dekken. PCM-kranten als de Volkskrant, NRC Handelsblad en Trouw voeren tegenwoordig hiervoor elk hun eigen beleid. Zo vragen NRC Handelsblad en Trouw van abonnees van de papieren krant geen vergoeding voor het ophalen van artikelen uit het archief. De Volkskrant, zoals gezegd, wel.

Volgens Rob Jan de Heer, die zich voor de directie van de krant met deze kwestie bezighoudt, is de tijd dat alles op internet gratis was 'definitief voorbij'. Betalen op internet verkeert in een leerproces. 'Iedereen is op zoek naar de beste methode', zegt hij.

Zo is het ophalen van artikelen uit het archief van NRC Handelsblad alleen gratis voor abonnees die zich door de opgave van een aantal persoonlijke gegevens hebben geregistreerd bij de digitale versie van de krant. Een abonnement op de papieren NRC Handelsblad kost jaarlijks 266 euro. Met een wachtwoord krijgt zo'n abonnee toegang tot artikelen uit NRC Handelsblad van de laatste drie maanden.

De Volkskrant - een jaarabonnement kost minder dan bij NRC Handelsblad, namelijk 232 euro - laat iedere aanvrager per opgehaald artikel betalen. Er is geen persoonlijke registratie vereist. Ieder kan artikelen uit alle kranten van de afgelopen twee jaar opvragen, dus niet alleen wat er in de digitale Volkskrant heeft gestaan. Volgens De Heer kostte het opvragen van archiefmateriaal de abonnee vroeger ook geld, namelijk gemiddeld zo'n vijf gulden. Bovendien duurde het wel enkele dagen voordat de abonnee/lezer de gewenste artikelen in huis had. Nu heb je je benodigde spullen via internet supersnel ter beschikking.

Voor de abonnee van de Volkskrant blijft het niettemin een raar idee dat je 'als lid van krant' - zo plegen abonnees zich vaak te melden - geen extra voorrechten krijgt, als je het archief van de krant wilt raadplegen. Aan de abonnees die hierover klagen, valt daarom niet gemakkelijk duidelijk te maken dat het in wezen gaat om nieuwe diensten of een extra service die de krant aanbiedt.

Adjunct-hoofdredactrice Yvonne Zonderop vindt dat de Volkskrant 'moet meedoen met de nieuwe ontwikkelingen', zoals ook de berichtenservice i-mode, waarmee de krant abonnees tegen betaling snel van actuele informatie op hun gsm voorziet. Voor al deze nieuwe mediavoorzieningen wordt tegenwoordig geld gevraagd.

Een troost is volgens haar - zeker voor arme scholieren en studenten - dat het Volkskrant-archief nog wel gratis toegankelijk is in bibliotheken. Maar voor die service moet de abonnee of lezer van de krant, wat minder eigentijds, de deur uit. Voor deze groep wordt trouwens ook een dagpas overwogen, die recht zou geven om één dag tegen een klein bedrag het archief te raadplegen.

Meer over