Commentaar

'Voor koning Willem-Alexander dreigt de 'dictator-sandwich''

Met de onverwachte amnestie benadrukt Poetin andermaal dat hij (weer) stevig genoeg in het zadel zit, schrijft Arnout Brouwers in het commentaar voor de Volkskrant.

OPINIE - Arnout Brouwers
Michail Chodorkovski. Beeld afp
Michail Chodorkovski.Beeld afp

De plotselinge vrijlating en spoedige verwijdering uit Rusland van oud-olietycoon Michail Chodorkovski vertoonde alle tekenen van een strak geregisseerde speciale operatie. Naar nu blijkt hebben prominente Duitsers, onder wie oud-minister Genscher, zich jaren in het geheim ingespannen voor de vrijlating van de sinds 2003 opgesloten tycoon.

Maar niemand betwijfelt dat het uiteindelijk president Vladimir Poetin was die de knoop doorhakte. In Berlijn beaamde Chodorkovski zondag dat het nooit anders was geweest, de afgelopen tien jaar. Dat Poetin zijn familie met rust heeft gelaten tijdens zijn gevangenistijd, zei Chodorkovski gisteren, stelt hem in staat zich 'pragmatisch' tot de president te verhouden. Nu hij is vrijgelaten, 'waarover meneer Poetin tien jaar heeft nagedacht', wil hij zich gaan inzetten voor de vrijlating van andere politieke vluchtelingen.

Terugkeer Chodorkovski
Niets staat een terugkeer naar Rusland in de weg, onderstreept het Kremlin. Of Chodorkovski, die niet peinst over een spoedige terugkeer, zoiets later wel zal overwegen is nog niet duidelijk. Maar zijn verklaring dat hij geen politieke of zakelijke rol meer ambieert en ook de Russische oppositie niet zal sponsoren, wekt het vermoeden dat er over zijn vrijlating wel degelijk afspraken zijn gemaakt.

Met de onverwachte amnestie benadrukt president Poetin andermaal dat hij (weer) stevig genoeg in het zadel zit. Hij hoopt wellicht ook op andere effecten, zoals de terugkeer van meer buitenlandse investeerders in Rusland en een gunstiger imago. Maar dan rekent hij zich waarschijnlijk rijk. Buiten Rusland bestaan weinig illusies meer over de aard van Poetins bewind.

Aanwezigheid koning Willem-Alexander
Leiders van belangrijke westerse landen tonen dit door afwezig te blijven bij de Winterspelen van Sotsji. Hiermee dreigt voor koning Willem-Alexander in Sotsji de in hoge kringen veel gevreesde 'dictator-sandwich' - bijvoorbeeld een plek tussen de leiders van Wit-Rusland en Turkmenistan.

Chodorkovski's vrijlating roept, ondanks alle verschillen, associaties op met de verbanning van de schrijver Aleksandr Solzjenitsyn bijna veertig jaar geleden. Dat was niet het begin van een hoopvolle tijd van verandering, maar bevestigde slechts de verlammende stagnatie die er heerste onder partijleider Breznjev.

Arnout Brouwers is chef van de opinieredactie en oud-correspondent in Moskou voor de Volkskrant.

Meer over