'Voor jou begin ik geen Derde Wereldoorlog'

Duidelijker kon de Britse generaal Mike Jackson, hoofd van de NAVO-troepenmacht KFOR in Kosovo, niet zijn. 'Ik wil voor jou geen Derde Wereldoorlog beginnen.' De insubordinatie moet hem niet gemakkelijk zijn gevallen....

Clark had op die bewuste zaterdagochtend, de twaalfde juni, gehoord dat een groepje van tweehonderd Russen uit Bosnië op weg was naar het vliegveld van Pristina. De verwarring op het NAVO-hoofdkwartier was groot. Even tevoren had de Russische minister van Buitenlandse Zaken Ivanov immers zijn Amerikaanse collega Albright verzekerd dat het kleine Russische contingent aan de grens met Kosovo zou halthouden.

In Brussel braken functionarissen zich op die zaterdagochtend vooral het hoofd over de politieke betekenis van de 'overval'. Wie trekt er aan de touwtjes in Moskou, was daar de belangrijkste vraag. Clark zat met een directer probleem. Hij wilde niet dat het vliegveld in Pristina in handen viel van de Russen. Daarmee zou KFOR een belangrijk strategisch object kwijtraken. En belangrijker nog, de Russen zouden met het vliegveld een bruggenhoofd naar het noorden van Kosovo in handen krijgen. Zo zou de opstandige Servische provincie feitelijk worden opgesplitst, tegen de uitgesproken wens van zowat alle geallieerde politici in.

Dat was de reden dat Clark, zonder eerst de NAVO-ambassadeurs te raadplegen, aan Jackson de opdracht gaf om de Russen van het vliegveld weg te jagen. De Brit had om meer dan één reden moeite met dit bevel. Niet alleen maakte hij zich zorgen om de politieke consequenties - zorgen die hij uitgebreid deelde met de Britse opperbevelhebber generaal Charles Guthrie - maar hij kampte ook met het praktische probleem dat hij zijn troepen dwars door de Servische linies zou moeten sturen om het vliegveld te bereiken.

Jackson, geruggesteund door Guthrie, besloot Clarks bevel in de wind te slaan. Guthrie belde vervolgens met zijn Amerikaanse collega, stafchef generaal Henry Shelton. Shelton schaarde zich achter Guthrie en Jackson.

De vraag is of Clark ruggespraak had gehouden voordat hij zijn bevel uitvaardigde. Volgens ingewijden op het NAVO-hoofdkwartier wel degelijk: 'Hij had de steun van Madeline Albright. Die krabbelde later terug onder Britse druk. En achteraf gezien blijkt dat de juiste beslissing. Want ik denk dat een aanval op de Russen desastreuze consequenties zou hebben gehad', zegt een hoge NAVO-functionaris.

Meer over