Voor je het weet word je verbannen naar een ebola-land

Jean-Pierre Geelen

Rumour 'round the brand, altijd goud waard. De marketeers van supermarkt Jumbo zitten er warmpjes bij deze Kerst, na de 'ophef' over de kerstcommercial die zondag in zijn volle drie minuten 'in première ging' op tv.

Nog maar net heeft Zwarte Piet het land in overspannen toestand verlaten of Nederland zet massaal de Kerstverlichting aan. In het Jumbo-spotje rijdt een vrachtwagen, lichtsnoeren om alle hoeken, door de onvermijdelijke sneeuw. Een koor van BN'ers zingt een ballade en dekt de tafel voor eenzame, arme of anderszins zielige mensen. Zo kneden zij de geest om - bij Jumbo uiteraard - coupons voor kerstgerechten te doneren die de grootgrutter aanvult met een gerecht voor de voedselbank en andere organisaties.

Halloho, daar zijn we weer: de Frogertjes. Jan Smit. Willeke Alberti. Ernst Daniël Smid, Lee Towers, Lange Frans, Do, Henny Huisman. Zingt u even mee, en let op uw Band Aid-achtige uithalen:

Er is meer dan genoeg voor iedereen
We slaan onze handen nu ineen.
Een klein gebaar, een groot verschil,
Kerstmis vier je sa-ha-men.

Amen.

De eeuwige sneeuw, een paar poezelige honden bij een zwerver op straat, de stralende engelen van televisie: de clichébeelden illustreren glashelder dat armoe bestaat. In elk geval in de reclamewereld.

De 'ophef' rond het spotje was een internetdingetje: sommige BN'ers hebben betaald gekregen voor de twee opnamedagen. Henny Huisman had 'een paar duizend euro' gevangen - geheel belangeloos. Of ze dat niet beter aan de voedselbank hadden kunnen doneren, schamperde het virtuele volksgericht.

De vraag of en wat zij betaald kregen, is niet zo relevant. Maar de 'ophef' is een interessante uiting van de vertrouwenscrisis waarin de BN'er zich inmiddels bevindt. Die crisis verdeelt het land in twee kampen: positivo's en 'azijnzeikers'.

RTL Boulevard - zelf net op pad met blije dozen voor 'mensen die het verdienen', vol koffie, koek, Freeks Dierendoeboek en ministroopwafels - struikelde uiteraard over die laatsten. René Froger leegde zijn galblaas over de azijnzeikers: 'Laat die mensen es tijd maken om zélf de handen uit de mouwen te steken.'

Alsof die mensen hun handen niet al vol hebben aan zware Jumbotassen vol kerstinkopen, voor de arme mensen.

Je mag - dank, Candy Dulfer - nooit twijfelen aan de intenties van een individuele BN'er. Voor je het weet word je verbannen naar een ebola-land. Maar voor de buitenstaander is de BN'er als voertuig inwisselbaar geworden, evenals de goede doelen die hij of zij dient.

De chari-markt is inmiddels dichtgeslibd en dreigt daarmee niet alleen haar effectiviteit te verliezen, maar ook een levensgroot probleem over zichzelf af te roepen. Straks geeft niemand meer. Ebola lijkt alweer vergeten, we zijn nog moe van het opstaan tegen kanker, of daar is de volgende actie, van een supermarkt nota bene. Die al jaren samenwerkt met de voedselbank; het goede gebaar wordt ditmaal enkel stevig vermarkt met onbaatzuchtig kerstgevoel.

Juist de industriële vorm van het Jumbo-spotje en het lied zaait de twijfel. Al die gefronste wenkbrauwen, de gesloten ogen, de scheve kopjes, de schouders die optrekken bij elke getergde uithaal. De opgelegde pathetiek, die het de nuchtere kijker juist zo moeilijk maakt te geloven in oprechtheid.

Achter de vredige kerstgedachte van Jumbo schuilt een kille strijd om een warm imago.

Meer over