Voor Fidel Castro zijn dissidenten weer wisselgeld

De veroordeling van vier dssidenten in Cuba heeft geleid tot scherpe internationale kritiek, maar Havana laat dat koud...

Vladimiro Roca, Felix Bonne, René Gomez Manzano en Marta Beatriz Roque zijn deze week tot gevangenisstraffen van vijf tot drieënhalf jaar veroordeeld. Tijdens hun proces, dat achter gesloten deuren werd gehouden, is volgens Havana 'onomstotelijk bewezen' dat ze 'contrarevolutionaire criminelen' zijn.

In een artikel van drie pagina's in de partijkrant Granma worden ze afgeschilderd als 'delinquenten', 'verraders van het vaderland', 'huurlingen van de VS' en 'parasieten die door de imperialisten worden betaald om het vaderland in diskrediet te brengen'.

Wat hebben Roca, Beatriz, Bonne en Gomez op hun geweten? Ze werden in juli 1997 gearresteerd nadat ze buitenlandse journalisten hun document 'Het vaderland behoort allen toe' hadden gegeven. Het viertal pleit daarin voor meer vrijheden en levert openlijk kritiek op de communistische partij. De vier zijn ook schuldig bevonden aan het oproepen tot burgerlijke ongehoorzaamheid, een verkiezings- en investeringsboycot. Tijdens het proces lag de nadruk meer op hun vermeende banden met de VS dan op de inhoud van hun manifest.

De vier dissidenten beschouwen zichzelf als vreedzame pleitbezorgers voor politieke en economische liberaliseringen. 'Wij zijn slachtoffers van een belachelijke lastercampagne van het regime', schreef Marta Beatriz Roque vanuit de gevangenis in een naar buiten gesmokkelde brief.

Twintig maanden hebben de vier in de gevangenis moeten wachten op hun proces. De paus pleitte in Havana persoonlijk voor hun vrijlating. Ook de EU, de mensenrechtencommissie van de Verenigde Naties, Canada en Amnesty International hebben Fidel Castro tevergeefs gevraagd 'de groep van vier' vrij te laten.

De internationale gemeenschap reageerde furieus op de vonnissen. Dat president Clinton en de ballingen in Florida er geen goed woord voor zouden over hebben, had Havana ingecalculeerd.

Met de scherpe kritiek uit Canada en Spanje moet Fidel Castro meer moeite hebben. De Cubaanse regering voert al jaren campagne om het diplomatieke en economische isolement te doorbreken. Met hun 'constructieve betrokkenheid' en hun miljoeneninvesteringen zijn Canada en Spanje de belangrijkste westerse partners van Cuba in de strijd tegen het Amerikaanse embargo geworden.

De Canadese premier Chrétien reageerde furieus. 'Cuba stuurt een ongelukkig signaal naar zijn vrienden, als mensen gevangen worden gezet wegens vreedzaam protest.' Hij kondigde een herziening van de bilaterale betrekkingen met Cuba aan. De Canadese minister van Buitenlandse Zaken Lloyd Axworthy zei zich niet langer in te zullen zetten voor de toetreding van Cuba tot de Organisatie van Amerikaanse Staten.

De Spaanse premier Aznar sprak van 'een betreurenswaardige stap terug voor de mensenrechten' en waarschuwde dat het bezoek van koning Juan Carlos niet zal doorgaan 'zolang de sfeer van repressie' aanhoudt. Juan Carlos zou dit jaar voor het eerst in zijn leven een officieel bezoek aan Cuba brengen. Havana hecht veel waarde aan de komst van de Spaanse koning, omdat daarmee het door de VS opgelegde isolement verder wordt doorbroken.

Zet Cuba zijn zorgvuldig opgebouwde betrekkingen met Europa, Latijns Amerika en Canada op het spel met het vonnis van de vier dissidenten? Waarschijnlijk niet. Alles wat de Cubaanse autoriteiten doen is wel overwogen. De vonnissen vallen samen met een algehele verscherping van de repressie en de strijd tegen de criminaliteit in Cuba. De strafwet is aangepast om 'iedereen die de belangen van de Verenigde Staten dient' twintig jaar te kunnen opsluiten.

Fidel Castro heeft thuis de teugels weer eens strakker aangehaald. Om ook de buitenwereld te laten zien dat het menens is, zijn Vladimiro Roca, Felix Bonne, René Gomez Manzano en Marta Beatriz Roque in het belangrijkste politieke proces van dit decennium aan de schandpaal genageld.

Toch waren de vonnissen opvallend mild. Krachtens het nieuwe strafrecht zouden ze twintig jaar hebben gekregen. Met aftrek van de twintig maanden voorarrest kan het viertal al op korte termijn op borgtocht vrijkomen of de rest van de straf thuis uitzitten.

De internationale verontwaardiging, die Cuba beschouwt als 'door de VS georkestreerde manipulaties', zal dan snel verdwijnen. Canada en Spanje zullen zichzelf op de borst slaan dat hun 'constructieve betrokkenheid' werkt. Castro heeft zijn doel dan ook bereikt: hij heeft eerst zijn vuist laten zien en kan vervolgens het lot van de dissidenten weer als wisselgeld gebruiken om zijn internationale imago verder op te poetsen.

Meer over