Fotoblunders

Voor een onthullende foto is één onbewaakt ogenblik genoeg

Niet eerder had het in Nederland zulke verstrekkende gevolgen, maar verkenner Kajsa Ollongren was donderdag zeker niet de eerste die per ongeluk met leesbare geheime documenten op de foto werd gezet. In een onbewaakt ogenblik zijn alle veiligheidsvoorschriften snel vergeten.

2009: Bob Quick, het hoofd van de Britse antiterreurdienst, met uiterst geheime documenten onder de arm. Beeld EPA
2009: Bob Quick, het hoofd van de Britse antiterreurdienst, met uiterst geheime documenten onder de arm.Beeld EPA

Ollongren had duidelijk haast, donderdagochtend, toen ze na de positieve uitslag van haar coronatest het Binnenhof moest verlaten. Bij haar vertrek uit de Stadhouderskamer trok ze haar capuchon ver over haar hoofd en spoedde zich naar haar auto. In alle andere gevallen had ze er binnen waarschijnlijk wel op gelet dat ze haar papieren in het speciale mapje had gedaan dat alle bewindslieden sinds jaar en dag gebruiken voordat ze zich in het zicht van de camera’s begeven. Eén oplettende fotograaf is immers genoeg voor een politiek ongeluk. In dit geval was dat Bart Maat, politiek fotograaf van persbureau ANP.

Toch was ze de eerste niet die het vergat. GroenLinks-Kamerlid Bram van Ojik overkwam tijdens de formatie van 2017 hetzelfde, met dezelfde fotograaf, al had hij het geluk dat zijn zichtbare aantekeningen minder explosief waren dan die van Ollongren.

De GroenLinks-onderhandelaars Kathalijne Buitenweg en Bram van Ojik op het Binnenhof, tijdens de formatie in 2017. Beeld ANP - Bart Maat
De GroenLinks-onderhandelaars Kathalijne Buitenweg en Bram van Ojik op het Binnenhof, tijdens de formatie in 2017.Beeld ANP - Bart Maat

Bij Van Ojik ging het niet over de positie van een populair Kamerlid, maar over de ‘risico’s van onbemande vliegtuigen’. Ook was een foto van de Russische president Poetin zichtbaar. Maar gevolgen voor de formatie had dat verder niet.

Van Karzai tot agentennamen

Van de overkant van de Noordzee kwamen pijnlijker voorbeelden. In 2011 verliet de Britse minister Andrew Mitchell het kantoor van de premier op Downing Street 10 met notities onder zijn arm over de positie van de Afghaanse president Hamid Karzai. Diens aftreden zou van Afghanistan ‘een betere plek’ maken, kon Karzai lezen op de foto’s in de Britse pers.

Niet lang daarvoor was Bob Quick, hoofd van de Britse antiterreurdienst, afgetreden nadat hij werd gefotografeerd met gegevens over een geheime operatie in zijn hand. Op een papier stonden duidelijk leesbaar volledige details over een geplande actie met de namen van agenten. Daardoor zag de Britse politie zich genoodzaakt halsoverkop een razzia onder terreurverdachten te houden.

De VVD-Kamerleden Halbe Zijlstra en Han ten Broeke kwamen in Londen in 2016 tot hun eigen verbazing terecht in een Brexit-relletje. Na een bezoek aan de Conservatieve Partij liepen zij op straat met Mark Field, vice-voorzitter van de Conservatieven. Diens assistent droeg zichtbaar de aantekeningen van het gesprek onder haar arm over Fields Brexit-strategie: ‘What’s the model? Have cake and eat it.’ Er kwamen meteen vragen over in het Britse parlement.

Het ongeluk dat het meest op dat van Ollongren leek was dat van de Belgische oud-premier Jean-Luc Dehaene in 2007, die tijdens zijn bemiddeling in de Belgische formatie bij het verlaten van het koninklijk paleis werd gefotografeerd met zijn geheime gesprekspunten op schoot, inclusief gevoelige details over de onderlinge relaties. Ook dat kwam de verhoudingen in de onderhandelingen niet ten goede.

Meer over