ANALYSE

Voor de rest van Europa is Nederland nog een ‘vieze plek’: zijn we straks op vakantie wel welkom?

De Markt in Gouda op de dag dat de terrassen 's middags weer open mochten, 28 april 2021. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
De Markt in Gouda op de dag dat de terrassen 's middags weer open mochten, 28 april 2021.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Het coronavirus leek vorig jaar zomer te zijn verdwenen. Toen kwam de zomervakantie en verspreidde het zich over Nederland en Europa. Is het wel verstandig deze zomer op reis te gaan?

Pak de besmettingscijfers van het ECDC erbij, het Europese RIVM, en in één klap is duidelijk waar de ‘vieze vlekken’ zitten: de gebieden met de hoogste besmettingsgraden in combinatie met een hoog percentage positieve testen. Op 1: Zweden. Op 2: Litouwen. Op 3: Nederland.

Nederland zit daar ondanks de daling van de afgelopen weken nog altijd bij, wat de vraag oproept: kunnen we straks wel op vakantie, zeker als er nu al nieuwe versoepelingen worden aangekondigd? Hebben andere landen straks wel zin om Nederlandse toeristen te ontvangen? En is op vakantie gaan eigenlijk wel verstandig?

‘De aantallen hier zijn nog steeds heel hoog’, zegt Alma Tostmann, epidemioloog aan het Radboudumc. ‘We zijn natuurlijk volop aan het vaccineren, maar we zijn pas bij de mensen uit 1963 en 1964 aanbeland. Zo ver zijn we dus ook nog niet.’

Daar komen vanaf woensdag wel nieuwe versoepelingen bij. ‘Die hebben op zichzelf een klein risico, maar doordat we al met hoge aantallen zitten, blijven de basisregels van hygiëne en afstand houden extreem belangrijk. Nieuwe versoepelingen impliceren toch dat het acceptabel zou zijn hoe we er nu voorstaan. Alsof we eraan gewend zijn geraakt en het gevoel van urgentie is verzwakt. Dat is het bezwaar dat ik er uit epidemiologisch oogpunt tegen heb.’

Gedragsgedreven

Aan de andere kant, zegt de Leidse epidemioloog Frits Rosendaal: ‘De versoepelingen van aanstaande woensdag stellen helemaal niets voor, die zullen het verschil niet maken. Tot nu toe zag je dat de dalingen en stijgingen in de besmettingscijfers altijd gedragsgedreven waren. Na Kerst gingen ze omhoog, na de avondklok omlaag. Doordat we nu echt op stoom zijn met de vaccinaties, is de kans groot dat de daling bestendig doorzet. En begin juli is nog even weg.’

Dat vergroot de kans op een zorgeloze zomervakantie. Het kabinet verwacht, schreef minister De Jonge vorige week in een Kamerbrief, ‘vakanties binnenkort in veel Europese landen op een veilige manier weer kunnen plaatsvinden’. Een digitaal reiscertificaat voor gevaccineerden, voor mensen met een negatieve test en mensen die een infectie hebben doorgemaakt moet het de reislustigen vergemakkelijken. Zodat Nederlandse toeristen niet, zoals nu nog het geval is op bijvoorbeeld het vasteland van Portugal en IJsland, eerst twee weken in quarantaine moeten.

Vakantie in eigen land: een gezin onderweg naar het zwembad in Center Parcs. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Vakantie in eigen land: een gezin onderweg naar het zwembad in Center Parcs.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Maar wacht eens. Leek het vorige zomer niet ook alsof corona was verslagen, om vervolgens in het najaar een nieuwe golf over ons heen te krijgen, die nu pas in kracht lijkt af te nemen?

‘De zomervakantie vorig jaar heeft ons nieuwe introducties van het virus gebracht’, beaamt Tostmann. ‘Wanneer nu heel veel reisbewegingen tussen Europese landen op gang komen, bestaat het risico dat besmettelijkere virusvarianten zich sneller verspreiden.’

Op vakantie gaan is hoe dan ook riskanter dan thuis blijven, zegt Tostmann. ‘Individueel kun je het risico prima zo klein mogelijk houden. Als je in de bergen gaat wandelen en je komt niemand tegen is de kans op besmetting heel klein. Maar wat doe je als je op vakantie verkouden wordt en je wilt toch graag uit eten? Het zijn al die kleine beetjes bij elkaar die een groot verschil kunnen maken.’

Al, zegt ook Tostmann, zijn de risico’s dankzij de vaccinatiecampagne en de grootschalige testmogelijkheden een stuk kleiner dan een jaar geleden.

Ook Rosendaal denkt dat reizigers prima verstandig op vakantie kunnen gaan. Een huisje in de Ardennen, een caravan in Bretagne, daar zal het virus niet zo snel van profiteren. Maar vierduizend dronken feestgangers in een discotheek in Salou of Chersonissos? ‘Ik hoop dat dat nog even verboden blijft.’

Meer over