Voor de boodschap moest één blik toereikend zijn

POSTUUM..

AMSTERDAM Hij was een godfather van het ontwerp voor de elpeehoes in Nederland. In de jaren vijftig, toen de lp aan het inburgeren was, tekende hij voor Philips Phonografische Industrie de verpakkingen van vooral jazz en klassiek. Maar als affichekunstenaar trok hij met plakkaten op zuilen en schuttingen ook het oog van de toevallige voorbijganger, met als een van de bekendste posters die van het buikflesje van de frisdrank Joy waar een sinaasappelschil omheen kronkelt – ‘drink Joy voor uw gezondheid’.

Afgelopen dinsdag overleed Cornelius van Velsen, 88 jaar oud, aan de gevolgen van kanker. Hij laat een oeuvre van 170 affiches na. Zijn adagium was dat de boodschap in één blik duidelijk moest zijn. Hij trok zich weinig aan van grillen in zijn vak. Het publiek was de graadmeter voor zijn werk. Humor en speelsheid waren geregeld terugkerende bestanddelen.

De tekenaar begon zijn loopbaan op een reclamebureau, waar hij in de studio werkte met Pieter Kuhn, Koen van Os en Eppo Doeve. Inspiratie haalde hij onder meer bij Zwitserse affichemakers als Donald Brun en Herbert Leupin. Die vergrootten vaak kleine voorwerpen uit en plaatsten die in een lichte achtergrond.

Van Velsens vroege affiche van een klomp, met kleurige bollenvelden in de holte, om buitenlandse toeristen te trekken (See Holland) trok veel aandacht en haalde Time en Life Magazine. Er volgden al snel opdrachten van onder meer de gemeente Amsterdam, Willem II, Philips, Dralon en snoepfabrikanten. Ook leverde hij geregeld werk aan de Katholieke Bouwvakarbeiders Bond.

Ook op zijn platenhoezen werkte hij met uitvergrotingen, bijvoorbeeld van neuzen en ogen. Muzikanten en instrumenten krijgen abstracte en hoekige vormen. Felle kleurvlakken botsen op elkaar. In dit genre noemde Van Velsen zelf de Amerikaanse graficus David Stone Martin als zijn grote voorbeeld. Volgens Leo Boudewijns, destijds verantwoordelijk voor de hoezen bij Philips, hoefde je Van Velsen als muziekliefhebber weinig uit te leggen. ‘Cornelius ontwierp net zo gemakkelijk een hoes voor de Damrakkertjes en de Rampart Street Paraders, als voor Chopin. En binnen drie weken’, zei hij in 1996 bij de opening van een tentoonstelling in Hilversum met hoezen van Van Velsen en diens collega Emmerich Weninger.

In 1965 stopte Van Velsen met platenhoezen. De foto nam steeds meer plek in en muzikanten meenden het ontwerpen ook zelf wel te kunnen. Jaren later tekende hij wel weer voor cd’s van het label NM-Classics. De stijl is dan veranderd: uiterst precies geschilderd, vleugjes surrealisme.

In het Affiche Museum in Hoorn loopt tot en met 21 maart nog een overzichtstentoonstelling van zijn werk, Op eigen koers naar pakkende beelden. Bij de opening, november vorig jaar, is een gelijknamige monografie gepresenteerd. Die heeft Van Velsen nog zelf in ontvangst kunnen nemen.

Rob Gollin

Meer over