Voor campagne had Portugal geen tijd

Zonder dat er een noemenswaardige campagne aan vooraf is gegaan, kiezen de Portugezen zondag een nieuw parlement. De politieke agenda is de afgelopen weken volledig beheerst door de gebeurtenissen in Oost-Timor, en net toen er nog een staartje campagne leek over te blijven, slokte het overlijden van Amalia Rodrigues alle...

De politici hebben nauwelijks de kans gekregen, en zeker niet gegrepen, om de bestaande politieke verhoudingen te wijzigen. De socialistische partij (PS) van premier Antonio Guterres gaat de verkiezingen heel simpel winnen. De enige vraag die nog niet beantwoord is, is of de kiezers zullen voldoen aan het verzoek van Guterres om hem een absolute meerderheid te geven.

De oppositie heeft wel een schuchtere poging ondernomen om de verkiezingen uit te stellen omdat de kwestie Timor vervalsend zou werken. Timor is door de Portugezen opgevat als een nationale zaak en de protesten tegen het Indonesische optreden werden geleid door de hoogste autoriteiten zelf.

President Sampaio en premier Guterres, beiden socialisten, domineerden wekenlang het nieuws op de televisie en in de kranten met hun overleg met wereldleiders en hun ontvangsten van Timorese helden als Gusmao en bisschop Belo. Leiders van andere partijen mochten achteraan de rij aansluiten om de helden buiten bereik van de camera's de hand te drukken.

Guterres wilde van geen uitstel weten. Het nieuwe parlement dient naar zijn mening zo snel mogelijk te worden geïnstalleerd, vooral om aan Portugals internationale verplichtingen te voldoen. Vanaf 1 januari is Portugal een half jaar voorzitter van de Europese Unie en het land kan die taak niet naar behoren uitvoeren als in die periode verkiezingen worden gehouden.

Guterres en zijn socialisten hebben tijdens de lauwe campagne weinig programmatische ideeën te berde gebracht. Het gaat goed met Portugal, is de boodschap van 'de ingenieur', zoals de premier wordt genoemd, en het enige dat hij wil, is zijn karwei voortzetten. Maar om te zorgen dat het goed blijft gaan, heeft Guterres wel een absolute meerderheid nodig.

De afgelopen vier jaar kwam hij daarvoor vier parlementszetels te kort. Dat was niet echt een probleem, omdat het Portugal economisch voor de wind ging en omdat de PDS, de grootste oppositiepartij, zich volledig achter het hoofddoel van Guterres schaarde: toetreding van Portugal tot de euro. Nu dat doel bereikt is, kan de PDS echter proberen het land te destabiliseren door de socialistische regering ten val te brengen.

Pas de laatste dagen heeft Guterres zijn oproep voor een absolute meerderheid wat afgezwakt. Enerzijds vanwege het beeld van een dictatoriaal bestuur waarmee de oppositie de mogelijke almacht van de socialisten identificeert: niet alleen de premier, maar ook de president en de voorzitter van het parlement behoren tot de PS. Maar ook om de zelfgenoegzaamheid van de oproep te ontkrachten: dat we winnen is zeker, de enige vraag is met hoeveel.

Durao Barroso, de leider van de rechtse PDS, heeft al laten weten weinig vertrouwen te hebben in de uitkomst van de verkiezingen. De voormalige minister van Buitenlandse Zaken, een bekeerde maoïst, weet dat de gunstige economische situatie van Portugal de socialisten in de kaart speelt.

Een duidelijk alternatief biedt Durao Barroso niet, wat blijkt uit de goedkope populistische leus waarmee de PDS Portugal heeft volgeplakt: 'Tien procent minder belasting'. Guterres heeft kort voor het sluiten van de campagne de kiezers een kluif van dezelfde orde voorgehouden door aan te kondigen dat hij bij herverkiezing de pensioenen zal verhogen.

De grootste opwinding komt van Madeira. De premier van de regionale regering van het eiland heeft aangekondigd de verkiezingsuitslag niet te zullen respecteren omdat Guterres 'het Timorese volk heeft geofferd voor het voldoen aan de verkiezingskalender'. Bovendien eist hij een einde van 'het koloniale bestuur': 'Lissabon heeft ons 500 jaar uitgebuit en het volk van Madeira zal zich niet langer laten onderwerpen.'

Meer over