Volgende hobbel: Turkije bij de EU

Mark Rutte (VVD), Geert Wilders (PVV) en Maxime Verhagen (CDA) zetten de komende dagen bij de onderhandelingen over een rechts kabinet hun tanden in een heikel thema: de toetreding van Turkije tot de EU. Steun voor een Turks lidmaatschap was in 2004 voor Wilders reden de VVD de rug toe te keren.

Volgens bronnen rond de onderhandelingen staat vandaag en vrijdag het buitenlandse beleid op het programma. Naast Turkije gaat het om een lagere financiële bijdrage van Nederland aan de Europese Unie, de vraag of er Europees of nationaal asielbeleid moet komen, en de Nederlandse houding jegens Israël. Over dat laatste zijn Wilders en Verhagen het vermoedelijk snel eens: beiden kiezen in het conflict met de Palestijnen steevast de kant van Israël.

De toetreding van Turkije tot de EU ligt ingewikkelder. Toen Nederland in 2004 EU-voorzitter was, ten tijde van Balkenende II (CDA, VVD, D66), werd besloten dat toetredingsonderhandelingen met het overwegend islamitische Turkije zouden beginnen. Hoewel dat niet betekent dat Turkije daadwerkelijk lid wordt – het land moet talloze hervormingen doorvoeren –, was het voor Wilders aanleiding uit de VVD te stappen. Hij richtte daarop zijn eigen lijst op, de Groep Wilders, die later opging in de PVV.

VVD en CDA staan niet te trappelen, maar vinden dat Turkije, als het aan een reeks van voorwaarden voldoet, moet kunnen toetreden tot de EU. Komt er geen overeenstemming, dan zou het onderwerp wel in het regeerakkoord tussen VVD en CDA kunnen belanden, maar niet in het gedoogakkoord met de PVV. In dat geval laat Wilders het kabinet er niet over vallen, maar hoeft hij er ook niet voor te tekenen.

In de VVD-vleugel op het Binnenhof was het woensdag een komen en gaan van CDA- en PVV-Kamerleden. In clubjes bereidden fractiespecialisten de onderwerpen voor. CDA’er Ger Koopmans deed zaken met Helma Neppérus van de VVD. Op een terras waren Han ten Broeke (VVD), Hero Brinkman (PVV), Henk-Jan Ormel (CDA) en Hans van Baalen (VVD-europarlementariër) druk in gesprek, vermoedelijk over Europa.

Opvallend bij het CDA is dat ook de zogenoemde ‘wachtkamerleden’ – de eerstvolgenden op de lijst wanneer hogergeplaatsten doorschuiven naar het kabinet – nauw bij de onderhandelingen worden betrokken. Rikus Jager bijvoorbeeld, Pieter Omtzigt en Maarten Haverkamp. CDA-fractieleider Verhagen doet er naar verluidt alles aan om ieder individueel fractielid aan een kabinet met PVV-steun te committeren.

Meer over