Vol Amsterdam wil in volgende eeuw uitwijken naar Schiphol

De muren van de werkkamer van D. Stadig, Amsterdams wethouder van ruimtelijke ordening, worden opgevrolijkt met landkaarten en plattegronden. Uiteraard hangt er de officiële stadsplattegrond met daarnaast een gedetailleerde kaart van de regio....

De laatste krijgt de meeste aandacht van de wethouder als hij praat over het jaar 2030. Amsterdam raakt vol. Binnen de grenzen van de stad is op de lange duur geen plaats meer, zegt Stadig (PvdA). 'We moeten naar andere plekken kijken.' In het deze week verschenen boekje Hub Amsterdam schetst de wethouder de toekomstige woon- en werkgebieden.

Verrassende keuze: het gebied rondom Schiphol. In de visie van de wethouder, gebaseerd op brainstormsessies met deskundigen, is de luchthaven in 2030 praktisch omcirkeld door woon- en werkgebieden. Het banenstelsel van Schiphol is daarop aangepast. Er zijn vier banen, twee parallel gelegen Kaagbanen en twee parallelle Zwanenburgbanen.

'Dan kan de luchthaven tachtig miljoen passagiers verwerken zonder normen te overschrijden. Dit hebben de deskundigen me voorgehouden', zegt Stadig. Het is zijn persoonlijke visie dat Amsterdam zich zo zou moeten ontwikkelen. Hij wil hiermee de discussie beginnen.

Hij is niet te vroeg, want burgemeester Patijn zei in zijn nieuwjaarsboodschap: 'Als we na 2010 ergens een spade in de grond willen stoppen voor woningbouw, moeten we daarover nu beginnen.' De oorzaak van het ruimtegebrek is niet het sterk stijgende inwonertal. Dat schommelt al twintig jaar rond de 700 duizend, evenveel als in de jaren dertig. Begin jaren zestig woonden er 860 duizend mensen in Amsterdam.

De woonbehoefte is wel veranderd. Stadig: 'In de jaren zestig woonde een gezin met twee kinderen op zestig vierkante meter. De ouders zitten daar nog en de kinderen hebben elk een etage van zestig vierkante meter. Het woonoppervlak per persoon is toegenomen.'

Nieuwbouwprojecten bestaan uit eenheden van ongeveer honderd vierkante meter voor twee personen. 'Veel verder gaat het niet', verwacht Stadig. 'De woonbehoefte blijft niet groeien.'

De trend om grotere woningen te bouwen, krijgt zijn steun. Hij wil de Amsterdammers in de stad houden, en dat doe je met aantrekkelijke, lees: ruime, woningen in een aantrekkelijke buurt.

De nood in Amsterdam is niet zo hoog dat morgen de heimachines richting Schiphol zullen trekken. De komende tien jaar maakt Amsterdam bestaande plannen af, want er is nog ruimte in de stad. Dat illustreert Stadig met de Hogeschool voor de Kunsten, die is gebouwd op de plaats van het vroegere Maupoleum. Het gebouw lijkt nauwelijks groter, maar heeft twee keer zoveel vloeroppervlak.

De komende jaren zal er worden gebouwd in IJburg, de toekomstige wijk in het water ten oosten van de stad. Er komen honderden woningen bij het Olympisch Stadion, de zuidas, de Houthavens en bij snelwegen in de luwte van te bouwen kantoorgebouwen boven de weg. Grote en kleine gaten zullen worden gevuld. In sommige wijken zal er een vijfde woonlaag komen op de huizenrij.

Stadig: 'We nemen een deel van Osdorp onder handen. De woningen worden gerenoveerd en de omgeving wordt opgeknapt. Er komen woningen op de koppen van de blokken, en de bouwhoogte wordt vergroot. Na de opknapbeurt telt de buurt 20 procent meer huizen. Dit kan ook in andere tuinsteden.'

De wethouder verwacht met het vullen van alle gaten tien- tot dertigduizend woningen te kunnen bouwen. Dan komen nieuwe plekken aan bod. De omgeving van Schiphol dus.

Amsterdam zit klem - zoveel maakt Stadigs opmerkelijke keuze wel duidelijk. De wethouder laat op de kaart van de regio zien dat het de enige plaats is: de titel Hub Amsterdam van het denkwerk van Stadig verwijst naar Schiphol. 'Hub' is een luchtvaartterm en betekent centrumplaats waar passagiers uit de regio overstappen.

Schiphol is zo'n hub, en het toekomstige Amsterdam komt daar. 'Mits het banenstelsel wordt aangepast', zegt Stadig.

Andere plekken vallen af. Noordelijk ligt het groene Waterland. Er is ruimte langs de 'groene vingers' die de stad insteken, zoals de Amstel, de Sloterplas en het Nieuwe Meer/Amsterdamse Bos. Die ruimte wordt niet gebruikt. 'Daar blijven we van af', zegt Stadig. 'In Amsterdam kun je na een korte fietstocht buiten zijn. In welke metropool kan dat nog?'

Annexatie van grote stukken buurgemeenten is niet nodig om de ideeën te realiseren. In het verleden lijfde Amsterdam zijn buren in om uit te breiden. Dat hoeft niet, verwacht de wethouder.

'Ik heb als man van de ruimtelijke ordening gekeken en me niet gestoord aan gemeentelijke grenzen. We hebben het niet overal in de regio voor het zeggen, maar dat hoeft niet. De buurgemeenten doen zelf al veel.'

Meer over