Voetnoot Denken

Eindelijk zag ik Margarethe von Trotta's film over de filosofe Hannah Arendt. Fascinerend zijn de originele beelden van het Eichmann-proces die tussen de 'fictie' door zijn gemonteerd.


De vraag in deze film is niet of Arendts diagnose van Eichmann als ambtenaar die het denken uit had besteed correct is. De controverse die Arendts boek Eichmann in Jeruzalem veroorzaakte, kwam juist door haar beschrijvingen van en oordeel over de zogeheten Judenräte.


Het denken heeft Arendt van Martin Heidegger geleerd en dat denken stelt ze boven vriendschap, althans in deze film.


Wie Heidegger (Klaus Pohl) hoort doceren, begrijpt dat het denken niet van deze wereld is en zich aan gene zijde van de moraal bevindt. Waarmee het eigenaardig genoeg een erotiserende werking krijgt.


Maar uiteindelijk is Hannah Arendt voor Von Trotta een Joodse vrouw uit Duitsland die ook tijdens haar exil in Amerika vooral een Duitse denker wenste te blijven.


Arnon Grunberg

Meer over