Opinie

Voetbal is helaas geen mannenbolwerk meer

De FIFA is ondemocratisch en corrupt, maar niet het grootste onrecht in de wereld.

Voetbalsupporters bij de finale van de Champions League.Beeld EPA

Waar gevangenen in Guantánamo Bay het voordeel van de twijfel krijgen, staat de schuld van FIFA-baas Sepp Blatter bij voorbaat vast. Die man is corrupt. Er wordt van het 'Systeem Blatter' gesproken, waarbij bestuurders van kleine voetbalbonden in Afrika en eilandjes in de Stille Zuidzee wat miljoenen toegestopt krijgen in ruil voor steun aan de zittende FIFA-bonzen. Praktijken die ten koste gaan van de grote Europese voetballanden, waarbij de stem van Duitsland evenveel waard is als die van Trinidad-Tobago. Inderdaad heel ondemocratisch en waarschijnlijk ook corrupt. Maar het grootste onrecht in de wereld? Ik dacht het niet.

FIFA-soap

Wat opvalt in deze FIFA-soap zijn de stereotypen die onbekommerd aan de dag worden gelegd. Blatter is de gladde Zwitser die bewijst dat onkreukbaarheid niet bestaat. De hele voetbalwereld bestaat uit boeven die uit zijn op macht en geld. De grootste schurken zitten aan de top, die onder één hoedje speelt met grote zwarte Afrikaanse mannen in dure maatpakken met zonnebrillen op. Zij symboliseren de voetbaljungle. De fair play komt van Noord-Europese landen, die zich anders dan de bobo's uit Frankrijk en Spanje niet door de FIFA-machine hebben laten inpakken, en van ijverige Amerikaanse justitie-ambtenaren die zich niks van gevestigde reputaties aantrekken. Wij dappere Nederlanders zitten vooraan op de eretribune, dankzij Michael van Praag, uitdager van het totalitaire 'Systeem Blatter'. Wereldkampioen worden we niet, maar we spelen aanvallend. En we zitten in het goede kamp, dat voor hervorming van deze oplichtersbende zijn hoop had gezet op een jonge knappe Jordaanse sprookjesprins.

Karikaturen

Iedereen gaat wel heel makkelijk mee met deze karikaturen. Die Arabische tegenkandidaat maakte van de oppositie tegen Blatter bij voorbaat een farce. Een jaar geleden had de FIFA-voorzitter de keuze voor Qatar als WK-organisator in 2022 al 'een fout' genoemd. Dus zo blind was Blatter niet. Dit jaar had de Zwitser de steun van Vladimir Poetin, die zijn WK voor 2018 door alle kritiek in gevaar ziet. Ook aan de keuze voor Rusland zal veel smeergeld te pas zijn gekomen. Maar Rusland was als groot Europees voetballand ook weleens toe aan het gastheerschap van een WK. Zo'n toewijzing is altijd een spel van loven en bieden, waarbij het grote geld de doorslag geeft. Dat grote geld zit bij de Amerikaanse en Europese sponsors en de partijen die in mondiale televisierechten handelen.

Sepp Blatter.Beeld AP

Gedrocht

Verwacht dus niet dat de UEFA, die een gedrocht als de Champions League in het leven heeft geroepen, schoon schip gaat maken. Het Europese voetbal draait al heel lang om het grote geld, een ontwikkeling die niet meer is terug te draaien. Behalve als het topvoetbal aan populariteit inboet, wat niet helemaal ondenkbaar is. Ik althans vind er niet veel meer aan sinds het grote geld een betrouwbare voorspeller is geworden en telkens dezelfde rijke clubs winnen. Geef mij maar de degradatiestrijd. Maar juist daarin vinden de grootste onregelmatigheden plaats. Corruptie is van alle tijden en komt in de beste competities voor. Het Bundesligaschandaal dateert al van de jaren zeventig en in Italië zijn AC Milan en Juventus na affaires teruggezet. In Schotland gebeurde dat met Glasgow Rangers. Van sportbestuurders wordt altijd gezegd dat zij te oud zijn en weg moeten. Dat was al zo met Stanley Rous en Avery Brundage ("the Games must go on"), die ouderwets werd bevonden omdat hij de Olympische Spelen zuiver en amateuristisch wilde houden.

Het grote geld

Het echte probleem met het grote geld is niet dat het corrumpeert, maar dat het verrassingen wil uitsluiten en van topsport een gladde mondiale show heeft gemaakt. Daarbij is het voetbal, ooit een echte mannensport die in weer en wind werd gespeeld, van zijn oorspronkelijke basis (de blanke arbeiders) vervreemd en steeds braver geworden. Onder Blatter werd de FIFA een soort VN, met alle politieke correctheid die daarbij hoort. Voetballers protesteren nu tegen racisme. In Amerika is voetbal een vrouwensport. Tackles van achteren mogen niet meer. Voor 'karakterspelers' als Jan Wouters is geen plaats meer, daarvoor zijn de beentjes te duur. Nigel de Jong werd na de WK-finale tegen Spanje aan de schandpaal genageld. Niets opportunistischer dan de sportpers, die heel goed weet dat voetbal zijn aantrekkingskracht ook ontleent aan zaken die niet door de beugel kunnen.

Het laatste mannenbastion

Het voetbal is het laatste mannenbastion dat zijn onbekommerdheid aan het verliezen is. Alleen in babbelshows op televisie, met jongens van de gestampte pot als Johan Derksen en René van der Gijp, worden nog dingen gezegd die elders allang verboden zijn. Daar wordt niet alleen op de bal gespeeld, maar ook heerlijk op de man. Wat ook met Blatter is gebeurd, als kop van Jut. Zijn vertrek zal geen trendbreuk inluiden. Integendeel, het voetbal zal nog mondialer en gladder en verwender worden. En het zuivere voetbalgevoel, de echte mannenvriendschap die ik als supporter meemaakte in stadion Galgenwaard en bij Haarlem uit, komt nooit meer terug.

Meer over